ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ للਕਾਰਿਆ, “ਜੇ ਤੂੰ ਸੱਚਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਲੜ! ਰਾਵਣ, ਇੱਕ ਪਲ ਰੁਕ ਜਾ—ਤੂੰ ਖਰਾ ਵਾਂਗੂੰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਪਿਆ ਹੋਵੇਂਗਾ। ਜਿਸ ਰਾਮ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਦੈਤਾਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ, ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਪਰ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੂਰ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਪਰ ਤੂੰ, ਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰਾਵਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਹੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਤਕ ਮੈਂ ਜੀਵਤ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਸ਼ੁਭਾ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਦਸ਼ਰਥ ਲਈ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਠਹਿਰ, ਠਹਿਰ, ਦਸ-ਸੀਰੀਏ! ਇੱਕ ਪਲ ਰੁਕ ਜਾ, ਰਾਵਣ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥ ਤੋਂ ਫਲ ਵਾਂਗੂੰ ਡਿੱਗਾ ਲਾਵਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੀ ਮਹਿਮਾਨਦਾਰੀ ਦਿਆਂਗਾ, ਰਾਤ ਦੇ ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰੰਯਕ ਕਾਂਡ ਦੀ ਇਕਵੰਜੀ ਸਰਗਾ। ਜਟਾਯੂ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਰਾਵਣ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਚੁਕੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਜੋ ਚਮਕਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸੀ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੱਲ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉੱਤ ਆਇਆ। ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਭਰਿਆ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਗਿੱਧ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਦੋਵੇਂ ਪੰਖੀ ਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਦੋ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ, ਅਦਭੁਤ ਲੜਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਧਾਰ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਤੇ ਨੁਕੀਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਜਟਾਯੂ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜਟਾਯੂ, ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਇਹ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਸਹਿ ਲਈ। ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਨਖਾਂ ਵਾਲੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ, ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਕਈ ਘਾਵ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਦਸ-ਸੀਰੀਏ ਨੇ ਦਸ ਡਰਾਉਣੇ ਤੀਰ ਚੁੱਕੇ, ਜੋ ਮੌਤ ਦੇ ਦੰਡ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਵੈਰੀ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਉਹ ਤੀਰ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਉਡਦੇ, ਪੱਥਰ-ਧਾਰ ਵਾਲੇ, ਭਿਆਨਕ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਥ 'ਤੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਜੂ ਭਰੇ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਵਣ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ। ਤਬ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਪੰਛੀ, ਜਟਾਯੂ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦਾ ਰਤਨ-ਸਜਿਆ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ। ਰਾਵਣ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਦੂਜਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜਟਾਯੂ, ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਘੋਸਲੇ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਪਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਝਟਕ ਕੇ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦਾ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜਟਾਯੂ, ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਆਪਣੇ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਝਟਕ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਤੇਜ਼, ਦਿਵਿਆ ਘੋੜਿਆਂ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਵਚ ਵਿੱਚ ਸਜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਾਂਗ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਚਮਕਦਾਰ, ਰਤਨ-ਸਜਿਆ, ਆਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਰਥ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਛਤਰੀ, ਪੰਖੇ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਜੋ ਇਹ ਪਕੜਦੇ ਸਨ, ਉਡਾ ਦਿੱਤੇ। ਆਪਣੇ ਚੋਚ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਥ-ਚਾਲਕ ਦਾ ਵੱਡਾ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਿਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ, ਰਾਵਣ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਰਥ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਰਥ-ਚਾਲਕ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਰਾਵਣ, ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਰਥ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਜਟਾਯੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹੇ, “ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਸ਼ਾਬਾਸ਼!” ਪਰ, ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਥੱਕਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਉੱਡ ਗਿਆ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ 'ਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਰਾਵਣ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਤਲਵਾਰ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਸਾਧਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁਕੇ, ਚਲ ਪਿਆ। ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜਟਾਯੂ, ਉਠ ਕੇ ਰਾਵਣ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਤੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ। “ਰਾਵਣ, ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਘੱਟ ਹੈ; ਤੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਤੀਰ ਵਿਦ੍ਯੁਤ ਵਾਂਗ ਛੂਹਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਹੈ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ, ਫੌਜ ਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਲਾਲਚ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਬਿਨਾ ਵਿਵੇਕ ਦੇ, ਝਟ ਪਸਾਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇਂਗਾ। ਤੂੰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਫਾਂਸ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ; ਕਿੱਥੇ ਭੱਜ ਕੇ ਬਚੇਂਗਾ? ਜਿਵੇਂ ਮਾਛੀ ਚਾਰੇ ਨਾਲ ਫੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਵੀ ਨਾਸ ਲਈ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈਂ। ਰਾਵਣ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਕਕੁਤਸਥ ਤੋਂ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਹਮਲੇ ਜਾਂ ਇਸ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨੂੰ ਕਦੇ ਸਹਿਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ। ਜੋ ਕਰਤੂਤ ਤੂੰ ਕੀਤੀ, ਡਰਪੋਕ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦੀ ਜਾਂਦੀ, ਚੋਰਾਂ ਦੀ ਰਾਹ ਹੈ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਸੱਚਾ ਯੋਧਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਲੜ! ਇੱਕ ਪਲ ਰੁਕ ਜਾ, ਰਾਵਣ। ਤੂੰ ਖਰਾ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮਰਿਆ ਪਿਆ ਹੋਵੇਂਗਾ। ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਧਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਸ ਨੂੰ ਹੀ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ—ਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੌਣ ਐਸਾ ਕਰਮ ਕਰੇ ਜਿਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਪਾਪ ਹੋਵੇ? ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਵੈ-ਜਨਮ, ਦਿਵ੍ਯ ਸত্তਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਦਸ-ਸੀਰੀਏ ਰਾਵਣ ਦੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।