ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, “ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਦੱਸ, ਰਾਮ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਜਲਦੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਨਜ਼ਰ ਤੇਰੇ ਲਈ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵਜਰਾਈ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਸੰਪ ਲਪੇਟ ਲਿਆ ਹੈ; ਨਾ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਕਿ ਮੌਤ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਤੇਰੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਮਿੱਠੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਥਕਾਵਟ ਨਾ ਦੇਵੇ; ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਖਾਣਾ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਚ ਕੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਕਰੇ। ਉਹ ਕੰਮ ਕਿਹੜਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨਾ ਧਰਮ ਦੇਵੇ, ਨਾ ਮਾਣ, ਨਾ ਚਿਰਕਾਲਕ ਯਸ਼, ਸਗੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਥਕਾਵਟ ਹੀ ਦੇਵੇ? ਹੇ ਰਾਵਣ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਤੇ ਦਾਦਿਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਬੁੱਢਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਨੌਜਵਾਨ, ਹਥਿਆਰ, ਰਥ ਤੇ ਕਵਚ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਤਰਕ ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਪੱਕੀ ਹੋਈ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਛੀਨ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜੇ ਤੂੰ ਸੱਚਾ ਵੀਰ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਲੜ! ਇਕ ਪਲ ਰੁਕ, ਰਾਵਣ, ਤੂੰ ਵੀ ਖ਼ਰਾ ਵਾਂਗੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਰਿਆ ਪਿਆ ਹੋਵੇਂਗਾ। ਜਿਹੜਾ ਰਾਮ, ਜੋ ਸੰਨਿਆਸੀ ਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਦੈਤਿਆਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਤੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੂਰ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ? ਪਰ ਤੂੰ, ਦੁਸ਼ਟ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਜਿਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਇਸ ਸੁਭਾਗਣੀ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਕਮਲ ਨੈਨੀ ਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਰਾਣੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਕਰਾਂਗਾ। ਠਹਿਰ, ਠਹਿਰ, ਦਸ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਿਆ! ਇਕ ਪਲ ਰੁਕ, ਰਾਵਣ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਥ ਤੋਂ ਫਲ ਵਾਂਗੂੰ ਡਿੱਗਾ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਜਿੰਨੀ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੀ ਮਿਹਮਾਨਦਾਰੀ ਹੋ ਸਕੇ, ਉਹ ਦਿਆਂਗਾ, ਹੇ ਰਾਤ ਦੇ ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ। ਹੁਣ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੇ ਇਕਵੰਜੇ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਜਟਾਯੂ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ ਕੰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਟਾਯੂ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਪਿਆ। ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਭਾਰੀ ਜੰਗ ਛਿੜ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਗਿੱਧ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਲੜਾਈ ਹੋਈ, ਦੋਵੇਂ ਪੰਖੀ ਤੇ ਹਾਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ। ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਨੁੱਕ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਤੇ ਭਾਲਿਆਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਕਰਕੇ ਜਟਾਯੂ ਉੱਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੰਖੀ ਜਾਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜਟਾਯੂ, ਨੇ ਇਹ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਹਿ ਲਈ। ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਿੱਖੇ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੰਜਿਆਂ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਕਈ ਜ਼ਖ਼ਮ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦਸ ਡਰਾਉਣੇ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਲਏ, ਜੋ ਮੌਤ ਦੇ ਦੰਡ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਤੀਰ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਣੇ ਹੋਏ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਨੁੱਕ ਵਾਲੇ ਜਿਵੇਂ ਸਨ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੱਲ ਵਧ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੰਖੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦਾ ਰਤਨ ਜੜਿਆ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਧਨੁਸ਼ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜਟਾਯੂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਖੀ ਆਪਣੇ ਘੋਸਲੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਝੰਡੇ ਝਾੜ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਤਿੱਖੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਪੰਖੀ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਆਪਣੇ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ। ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਵਚ ਵਾਲੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਮੁਖ ਵਾਲੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡਾਇਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਝੰਡਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਜਾਦੂਈ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰਥ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਚੰਨ ਚੌਦਵੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਛਤਰੀ, ਪੱਖੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਝਲਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਡਿੱਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੀ ਚੋਚ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਪੰਖੀ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਰਥਵਾਹਕ ਦਾ ਵੱਡਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸਿਰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਰਾਵਣ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਰਥ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਰਥਵਾਹਕ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਰਾਵਣ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਾਜੋ-ਸਾਮਾਨ ਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਜਟਾਯੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, “ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਸ਼ਾਬਾਸ਼!” ਪਰ ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੇ ਥੱਕੇ ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਤੇ ਉੱਡ ਗਿਆ। ਜਨਕ ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਰਾਵਣ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਤਲਵਾਰ ਹੀ ਬਚੀ ਸੀ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸਾਧਨ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਉੱਡਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਪਰ ਜਟਾਯੂ, ਪੰਖੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਉੱਠਿਆ ਤੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵਧਿਆ ਤੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਾਵਣ, ਤੂੰ ਬੁੱਝ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਤੀਰ ਵਜਰ ਦੀ ਛੁਹ ਨਾਲ ਸਮਾਨ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ, ਫੌਜ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਤੂੰ ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਸਮਝ ਕੇ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਕੇਵਲ ਆਪਣੀ ਖਾਹਿਸ਼ ਕਰਕੇ।