ਜਦੋਂ ਰਾਘਵ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ خاطر ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਸੁਖ-ਸਹੂਲਤ ਅਤੇ ਧਨ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਨਾਲ ਉਠਾ ਕੇ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਸੀਤਾ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਚੀਕ ਕੇ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਹੇ ਰਾਘਵ! ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਧਰਮ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਗ ਚੁੱਕੇ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਰਹੇ। ਤੁਸੀਂ ਤਾ ਅਣੁਸ਼ਾਸਿਤਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਐਸਾ ਅਪਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸਜ਼ਾ ਦਿੰਦੇ?" ਉਹ ਫਿਰ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਅਣੁਸ਼ਾਸਿਤ ਕੰਮ ਦਾ ਫਲ ਤੁਰੰਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਫਸਲ ਪੱਕਣ ਲਈ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਇਥੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ। ਰਾਵਣ! ਤੂੰ ਇਹ ਕੰਮ ਆਪਣੇ ਮਨ ਉੱਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਹੁਣ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਆਵੇਗੀ। ਹੁਣ ਕੈਕੇਈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਕ-ਸਬੰਧੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮਪਤਨੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਬਲਾਤਕਾਰ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।" ਸੀਤਾ ਜਨਸਥਾਨ ਦੇ ਖਿੜਦੇ ਕਰਣਿਕਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, "ਤੁਰੰਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਰਾਵਣ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਉਹ ਗੋਦਾਵਰੀ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਤੁਰੰਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਰਾਵਣ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ।" ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, "ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।" ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਹਰੇਕ ਜੀਵ—ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ—ਸਭ ਕੋਲ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਈ ਹਾਂ। ਜਦ ਮੈਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੀ ਹਾਂ, ਬੇਸਹਾਰਾ ਹੋ ਕੇ ਲੈ ਜਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਜਾ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਲੈ ਗਿਆ।" ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਜਦ ਇਹ ਰਾਮ, ਜੋ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਇਹ ਸੱਚ ਜਾਣ ਲਵੇਗਾ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਵੀ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵੇਗਾ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖ ਭਰੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਦਰੱਖਤ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਗਿੱਧ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ, ਜੋ ਸੋਹਣੇ ਨੀਲਿਆਂ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਕਬਜ਼ੇ ਹੇਠ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਡਰ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੁਕਾਰਦੀ ਹੈ, "ਜਟਾਇਯੂ! Noble one! ਵੇਖੋ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕ੍ਰੂਰ ਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਰੱਖਵਾਲੀ ਦੇ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਕ੍ਰੂਰ ਰਾਤ-ਚਰੀ ਤੁਸੀਂ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ, ਛਲਕਪਟ ਵਾਲਾ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਅਤੇ ਬੁਰੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜਟਾਇਯੂ! ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਹਰਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸੱਚਾਈ ਦੱਸ ਦਿਓ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੀ ਸਭ ਕੁਝ ਬਿਨਾ ਛੁਪਾਏ ਦੱਸ ਦਿਓ।" ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਜਟਾਇਯੂ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਵੀ। ਫਿਰ, ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਨੁਕੀਲੇ ਚੋਚ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਦਰੱਖਤ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੰਗਲਮਈ ਬਚਨ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। "ਦਸ ਸੀਸ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ! ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਮ ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਭਰਾ, ਹੁਣ ਇਹ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕੰਮ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਜਟਾਇਯੂ ਹੈ, ਮੈਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜ ਹਾਂ, ਇੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਵਰਗਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਾਂ। ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਪুত੍ਰ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਜੋ ਮਹਾਨ ਸਤਰੀ ਹੈ, ਇਹ ਉਸ ਸੰਸਾਰਪਤੀ ਦੀ ਕਨੂਨੀ ਪਤਨੀ ਹੈ।" "ਇਹ ਸੀਤਾ ਹੈ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਤੂੰ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ। ਕੋਈ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਛੂਹ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦੂਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਨਿੰਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" "ਚਾਹੇ ਲਾਭ ਲਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਸਮਝ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਠੀਕ ਰਸਤਾ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਵਿਧਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਰਾਜਾ, ਧਰਮ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਧਨ—ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਦੌਲਤਾਂ ਹਨ; ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਹੀ ਪਾਪ-ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਸੁੱਖ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" "ਤੂੰ, ਜੋ ਚੰਚਲ ਅਤੇ ਬੁਰੇ ਸੁਭਾਵ ਦਾ ਹੈਂ, ਰਾਜਪਦ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੁਸ਼ਟ ਆਦਮੀ ਸਵਰਗ ਦੀ ਵਾਹਨ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਵੇ? ਜੋ ਕੰਮ ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਜੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ ਬੁਰਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਚਿਰ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦਾ।" "ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨੇ, ਜੋ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਨਿਆਇ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਜੇ ਖਰ, ਸੂਰਪਣਖਾ ਕਰਕੇ ਜਨਸਥਾਨ ਆਇਆ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਖਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਪਾਰ ਕੀਤੀ ਸੀ।" "ਹੁਣ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸ: ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਤੂੰ ਸੰਸਾਰਪਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਤੁਰੰਤ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹਦੀ ਤੇਜ਼ ਨਜ਼ਰ ਤੈਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਵਜਰ ਨੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸਾੜਿਆ ਸੀ।" "ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਕੰਢ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਸੱਪ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ। ਮਿੱਠੇ ਜੀ, ਉਹੀ ਬੋਝ ਚੁੱਕੋ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਓਵਰ ਨਾ ਕਰ ਜਾਵੇ; ਉਹੀ ਭੋਜਨ ਖਾਓ ਜੋ ਪਚਣ ਤੇ ਹਾਨੀ ਨਾ ਕਰੇ।" "ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਾ ਧਰਮ ਮਿਲੇ, ਨਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਨਾ ਸਦੀਵੀ ਮਾਣ, ਸਿਰਫ਼ ਥਕਾਵਟ ਹੀ ਮਿਲੇ? ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ, ਹੇ ਰਾਵਣ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਿਛੋਕੜਾਂ ਦੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਮੈਂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਚਲਾਈ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਬੁੱਢਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਨੌਜਵਾਨ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ, ਰਥ ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੈ ਜਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਤਰਕ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੋਈ ਵੇਦ ਦੀ ਪੱਕੀ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਲੈ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜੇ ਤੂੰ ਅਸਲ ਹੀ ਵੀਰ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਲੜ! ਥੋੜ੍ਹਾ ਰੁਕ, ਰਾਵਣ; ਤੂੰ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਮਰ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਖਰ ਮਰਿਆ ਸੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਬੇਬਸੀ, ਉਸਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਅਤੇ ਜਟਾਇਯੂ ਦੀ ਧਰਮਮਈ ਚੇਤਾਵਨੀ ਅਤੇ ਹੰਮਤ ਨਾਲ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦੀ ਟੱਕਰ ਹੋਣ ਲੱਗੀ।