ਰਾਵਣ ਦੁਆਰਾ ਸੀਤਾ ਦਾ ਅਪਹਰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, “ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈਂ, ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਕ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾ ਦੁਆਰਾ ਉਠਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ!” ਉਹ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, “ਰਾਘਵ, ਤੂੰ ਧਰਮ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਧਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਤੂੰ ਦੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਅਨਿਆਯੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ!” ਸੀਤਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ, “ਕੀ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਅਣਧਰਮੀ ਹਨ? ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ, ਤੂੰ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ?” ਪਰ ਉਹ ਸਮਝਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਣਧਰਮੀ ਕੰਮ ਦਾ ਫਲ ਤੁਰੰਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਸਮਾਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਪੱਕਣ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਤੂੰ ਇਹ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਰਾਮ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਵਿਪਤਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰੇਗਾ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅੰਤ ਲਿਆਵੇਗੀ।” ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਹੁਣ ਕੈਕੇਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਧਰਮਵਾਨ ਪਤੀ ਦੀ ਧਰਮਵਾਨ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਲੈ ਜਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।” ਸ਼ੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ, ਸੀਤਾ ਜਨਾਸਥਾਨ ਦੇ ਖਿੜਦੇ ਕਰਣਿਕਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, “ਤੁਰੰਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਰਾਵਣ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।” ਉਹ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹੰਸਾਂ ਅਤੇ ਕਾਂਗਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਹੈ, “ਤੁਰੰਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਰਾਵਣ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।” ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, “ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਖਬਰ ਦਿਓ ਕਿ ਮੈਂ ਲੈ ਜਾਈ ਗਈ ਹਾਂ।” ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਜੀਵਾਂ, ਹਿਰਣਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਪਾਸ ਪਨਾਹ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ; ਜਦ ਮੈਂ ਲੈ ਜਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯ, ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ, ਬੇਬਸ—ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ।” ਸੀਤਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, “ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਮ, ਆਪਣੀ ਬਲਸ਼ਾਲੀਤਾ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਪੰਜੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵੇਗਾ।” ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰੂਣ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ, ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਰਾਵਣ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਗਿੱਧ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ। ਉਹ, ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਗਿੱਧ ਵੱਲ ਡਰ ਅਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰੋਈ, “ਜਟਾਯੂ, Noble One, ਵੇਖ, ਮੈਂ ਬਿਨਾ ਰਖਿਆ ਦੇ, ਇਸ ਰਾਖਸ਼ਸਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੁਆਰਾ ਲੈ ਜਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਕਰੂਰ ਅਤੇ ਅਧਰਮੀ ਹੈ।” ਸੀਤਾ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਇਹ ਕਰੂਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ, ਤੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਇਹ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਚਲਾਕ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਦਾ ਹੈ। ਜਟਾਯੂ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਅਪਹਰਨ ਦੀ ਸੱਚੀ ਖਬਰ ਦਿਓ, ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੀ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ, ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਾ ਛੱਡੋ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਰੰਯਕਾਂਡ ਦੇ ਪੰਜਾਹਵੇਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਟਾਯੂ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗਦੇ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਵਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ (ਸੀਤਾ) ਵੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਰਗਾ ਤਿੱਖਾ ਚੋਚ ਵਾਲਾ, ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ, ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਜਟਾਯੂ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਦਸ-ਸੀਸ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਕਦੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਸਚ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਭਰਾ, ਤੂੰ ਹੁਣ ਇਹ ਨਿੰਦੇਯ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ।” ਉਹ ਆਪਣਾ ਪਰਚਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, “ਮੈਂ ਜਟਾਯੂ ਹਾਂ, ਗਿੱਧਾਂ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ, ਮਹਿੰਦਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਵਰਗਾ।” ਉਹ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ, “ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਨਿੱਘਾ ਹੈ; ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਰੀ, ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਕਨੂਨੀ ਪਤਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੀਤਾ ਹੈ, ਉੱਤਮ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ; ਕਿਵੇਂ ਕੋਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਾਜਾ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਸਕਦਾ ਹੈ?” ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਤੂੰ ਇਹ ਨਿੰਦੇਯ ਰਾਹ ਛੱਡ ਦੇ।” “ਬੁਧੀਮਾਨ ਨੂੰ ਉਹ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ, ਜੋ ਹੋਰ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਰਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।” ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਚਾਹੇ ਲਾਭ ਲਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਲਈ, ਧਰਮਵਾਨ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਸਹੀ ਰਾਹ ਚੁਣਦੇ ਹਨ, ਪੂਲਸਤਿਆ ਵੰਸ਼ਜ।” “ਰਾਜਾ, ਧਰਮ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਧਨ—ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਖਜਾਨੇ ਹਨ; ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਹੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ, ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।” ਉਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, “ਤੂੰ ਚੰਚਲ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਾਲਾ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਕਿਵੇਂ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨੁੱਖ ਦਿਵਿ-ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?” “ਜੋ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਜੜਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹਟਦਾ ਨਹੀਂ; ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ, ਦੁਸ਼ਟ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਲੰਬਾ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦਾ।” ਉਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, “ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਨੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਣਧਰਮੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?” “ਜੇ ਖਰਾ, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਕਰਕੇ, ਜਨਾਸਥਾਨ ਆਇਆ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਮਾਰਿਆ, ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਆ—” “ਸੱਚ ਦੱਸ: ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਕਿ ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਅਪਹਰਣ ਕਰਕੇ, ਦੂਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?” “ਤੁਰੰਤ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਚੰਡ ਨਜ਼ਰ ਤੈਨੂੰ ਜਲਾਏਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਵਜਰ ਨੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।” ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸਪ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਗਲ ਵਿਚ ਮੌਤ ਦੀ ਫੰਨ ਵੀ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।” “ਸੁਭਾਵਿਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਹੀ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਥਕਾਵੇ ਨਾ; ਉਹੀ ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜੋ ਪਚਣ 'ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਕਰੇ।” “ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜੋ ਨਾ ਧਰਮ ਦੇਵੇ, ਨਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਨਾ ਚਿਰਕਾਲੀ ਮਾਣ, ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਥਕਾਵੇ?” “ਸਠੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਰਾਵਣ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ-ਪੁਸਤਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਹੈ।” “ਮੈਂ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਨੌਜਵਾਨ, ਧਨੁ, ਰਥ ਅਤੇ ਕਵਚ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈਂ; ਫਿਰ ਵੀ, ਤੂੰ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੈ ਜਾ ਕੇ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।” “ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਵੈਦਾਂ ਦੀ ਪੱਕੀ ਗਿਆਨ, ਜੋ ਤਰਕ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਜਬਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਧਰਮ, ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਨਿਆਇ ਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝਾਈ, ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਰਖਿਆ ਲਈ ਆਪਣਾ ਮਨ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ।