ਰਾਵਣ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਬੁਰਾਈ ਅਤੇ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸੀਤਾ ਵਲ ਵਧਿਆ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਰੋਹਣੀ ਨੱਕਸ਼ਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਕੁਮੁਦਨੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਪਕੜਿਆ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਕੜ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ—ਉਹ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ, ਤਿੱਖੇ ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ—ਉਹ ਡਰ ਕੇ, ਮੌਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਵਾਂਗ, ਭੱਜ ਪਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਮਾਇਆ ਵਾਲੀ ਰਥ ਉੱਭਰ ਆਈ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਖਚਚਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖਿੱਚੀ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਸ਼ੋਰ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਕਰੜੇ ਬੋਲ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਗੱਜ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਡਰਾਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਲਿਆ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆਈ, ਮਹਾਨ ਸੀਤਾ ਨੇ ਦੁੱਖ ਭਰੇ ਚੀਕ ਮਾਰੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦੀ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੂਰ ਸੀ। ਰਾਵਣ, ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਅੰਧਾ ਹੋਇਆ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਨਾਗਰਾਜ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੀਨ ਲਏ। ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਰਾਜਸੀ ਰਾਖਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਜ਼ੋਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੀਕਦੀ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਵਿਹਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਾਗਲ, ਦੁਖੀ ਨਾਰੀ। "ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੱਡੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ ਰਾਖਸਾ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ! ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੂੰ ਜੋ ਧਰਮ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਧਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਅਨਿਆਏ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ! ਕੀ ਤੂੰ ਉਹ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ? ਤੂੰ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸਜ਼ਾ ਦਿੰਦਾ? ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਦਾ ਫਲ ਤੁਰੰਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਇੱਥੇ ਵੀ ਸਮਾਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਫਸਲ ਪੱਕਣ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਇਹ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਭਿਆਨਕ ਅਪਮਾਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਤ ਦੇਖੇਂਗਾ। ਹੁਣ ਕੈਕੇਈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸੱਜਣ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਵਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮਵਾਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪਤਨੀ ਲੈ ਜਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਨਸਥਾਨ ਦੇ ਖਿੜਦੇ ਕਰਣਿਕਾਰ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹਾਂ: ਜਲਦੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਰਾਵਣ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੰਸਾਂ ਅਤੇ ਬਗਲਿਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੀ ਹਾਂ: ਜਲਦੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਰਾਵਣ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ। ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕਰ ਦਿਓ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਰ ਜੀਵ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ—ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ—ਸਭ ਕੋਲ ਮੈਂ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ। ਜਦ ਮੈਂ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੀ, ਲਾਚਾਰ ਹੋ ਕੇ ਲੈ ਜਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ—ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਲੈ ਗਿਆ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਏਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁਖ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾ ਭਰੇ ਬੋਲ ਕਹਿੰਦੀ, ਵਿਹਲਿਆ ਹੋਇਆ ਰੋਦੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਦਰੱਖਤ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਗਿੱਧ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੇ, ਸੋਹਣੇ ਨਿਤੰਬਾਂ ਵਾਲੀ, ਡਰੀ ਹੋਈ ਸੀਤਾ ਨੇ ਉਸ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੁਕਾਰਿਆ, "ਜਟਾਇੂ, ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਮੈਂ ਬਿਨਾ ਰੱਖਿਆ ਵਾਲੀ, ਇਸ ਰਾਖਸਾ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਲੈ ਜਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਕ੍ਰੂਰ ਅਤੇ ਪਾਪੀ ਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰੂਰ ਰਾਤ ਦਾ ਭਟਕਣ ਵਾਲਾ ਤੇਰਾ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਇਹ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜਟਾਇੂ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਅਗਵਾਹੀ ਦੀ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀਂ, ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੀ ਸਭ ਕੁਝ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਗੁਪਤ ਰੱਖੇ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ, ਮਹਾਨ ਵਿਆਖਿਆਨ ਵਾਲੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦਾ ਪੰਜਾਹਵਾਂ ਸਰਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜਟਾਇੂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਸ਼ੋਰ ਸੁਣਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਵਣ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵੈਦੇਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ, ਪਹਾੜ ਵਰਗ ਧਾਰ ਵਾਲੀ ਚੋਚ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਦਰੱਖਤ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ, ਮੰਗਲਮਈ ਬੋਲ ਬੋਲਿਆ। "ਹੇ ਦਸ ਸੀਸਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਸੱਚ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ; ਭਰਾ, ਹੁਣ ਇਹ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ। ਮੈਂ ਜਟਾਇੂ ਹਾਂ, ਗਿੱਧਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਾਖਾ, ਮਹੇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਵਰਗਾ। ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ; ਇਹ ਮਹਾਨ ਨਾਰੀ ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਕਨੂਨੀ ਪਤਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੀਤਾ ਹੈ, ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਵਾਲੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਛੀਣਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ; ਕਿਸੇ ਰਾਜਧਰਮੀ ਰਾਜੇ ਲਈ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਕਿਵੇਂ ਠੀਕ ਹੈ? ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ; ਇਸ ਨੀਚ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾ। ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਉਹ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਨਿੰਦਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਕਰੇ। ਚਾਹੇ ਲਾਭ ਲਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਲਈ, ਧਰਮਵਾਨ ਮਨੁੱਖ, ਭਾਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਸਹੀ ਰਸਤਾ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਪੁਲਸਤਿਆ ਵੰਸ਼ੀ। ਰਾਜਾ, ਧਰਮ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਧਨ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਹਨ; ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਹੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ, ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ, ਜੋ ਚੰਚਲ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਸੁਭਾਵ ਦਾ ਹੈ, ਰਾਖਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਾਪੀ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਵੇ? ਜੋ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਜੜ ਹੈ, ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਚੰਗਾ ਵਿਹਾਰ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਚਿਰ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦਾ। ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ, ਜੋ ਮਹਾਬਲੀ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਹੈ, ਨੇ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਤੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਅਨਿਆਇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?