ਰਾਵਣ, ਜੋ ਮੋਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਲ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਕ ਡਰਾਉਣੀ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਆਕਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ, ਜੋ ਸਮੇਂ (ਕਾਲ) ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਬੇਰ ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੂਨ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਸੀ, ਉਹ ਗਰਮ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਭਾਰੀ ਕ੍ਰੋਧ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦਸ ਸਿਰਾਂ ਅਤੇ ਵੀਹ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ, ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਵਿਖਾ ਕੇ, ਤਪਸਵੀ ਵਾਲਾ ਭੇਸ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸਮਰਾਟ ਰਾਵਣ, ਆਪਣੇ ਖੂਨ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ, ਮੈਥਿਲੀ (ਸੀਤਾ) ਵੱਲ ਤੱਕਦਾ ਹੈ। ਰਾਵਣ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈਆਂ ਸੀ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਅਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਤਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਯੋਗ ਪਤੀ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਚੁਣ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੀ ਚਾਹਾਂਗਾ, ਤੇਰੀ ਕੋਈ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਆਪਣੀ ਮਨੁੱਖੀ ਲਗਨ ਛੱਡ ਦੇ, ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਕਰ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਗਵਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਅਧੂਰੇ ਰਹਿ ਗਏ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਉਮਰ ਵੀ ਸੀਮਤ ਹੈ।" "ਕਿਹੜੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਗੱਲ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਅਤੇ ਦੋਸਤ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ? ਉਹ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਨੇ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਪਿਆਰ ਦੇ ਯੋਗ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਫਿਰ, ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ, ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਹਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਝਪਟ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਓਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਦੇ ਵਾਲ ਫੜ ਲਏ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ رانਾਂ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਐਸਾ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ, ਨੁਕੀਲੇ ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਕੇ, ਮੌਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋਣ ਵਾਂਗ, ਭੱਜ ਗਏ। ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਦੀ ਅਦਭੁਤ, ਜਾਦੂਈ ਰਥ ਆਈ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਖਚਰਾਂ ਵਲੋਂ ਖਿੱਚੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਧਮਕਾ ਕੇ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੀਕ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਰਥ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਲਿਆ। ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਮਹਾਨ ਸੀਤਾ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਚੀਕ ਮਾਰ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੂਰ ਸੀ। ਰਾਵਣ, ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਨਾਗਰਾਜ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਚੀਕ ਚੀਕ ਕੇ ਰੋਈ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਾਗਲ, ਦੁੱਖੀ ਔਰਤ ਹੋਵੇ। "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਬਾਹੁਬਲੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ!" "ਰਾਘਵ, ਤੂੰ, ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਮ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ, ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਧਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ!" "ਕੀ ਤੂੰ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ? ਤੂੰ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਰਿਹਾ? ਖ਼ਰਾਬ ਕੰਮ ਦਾ ਫਲ ਤੁਰੰਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਸਮਾਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਫਸਲ ਪੱਕਣ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।" "ਤੂੰ ਇਹ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਧੁੰਦਲਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਰਾਮ ਵਲੋਂ ਭਿਆਨਕ ਅੰਜਾਮ ਭੁਗਤ, ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਆਉਣੀ ਹੈ।" "ਹੁਣ ਕੈਕੇਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਗੇ; ਧਰਮਵਾਨ ਪਤੀ ਦੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਲੈ ਜਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਜਨਸਥਾਨ ਦੇ ਖਿੜਦੇ ਕਰਨਿਕਾਰ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ: ਜਲਦੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਰਾਵਣ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਗੋਦਾਵਰੀ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਹੰਸਾਂ ਅਤੇ ਬਗਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਹੈ; ਜਲਦੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਰਾਵਣ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਜਾ ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਇੱਥੇ ਜੋ ਵੀ ਜੀਵ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਹਨ, ਮੈਂ ਸਾਰਿਆਂ ਕੋਲ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ—ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ।" "ਜਦ ਮੈਂ ਲੈ ਜਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਵਾਲੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰੀ ਹਾਂ, ਬੇਬਸ ਹਾਂ—ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਲੈ ਗਿਆ।" "ਇਹ ਜਾਣ ਲਓ, ਉਹ ਬਾਹੁਬਲੀ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਮ, ਆਪਣੀ ਵਿਰਤਾ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣਗੇ, ਚਾਹੇ ਮੈਨੂੰ ਵੈਵਸਵਤ (ਧਰਮਰਾਜ) ਦੇ ਪੰਜੇ ਤੋਂ ਵੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲੈਣਾ ਪਏ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਇਆ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦ ਆਖਦਿਆਂ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਨੇ, ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਰੋਦਿਆਂ, ਇੱਕ ਦਰੱਖਤ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਗਿੱਧ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਨਿਤੰਭਾਂ ਵਾਲੀ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਹੇਠ, ਉਸ ਵੱਲ ਤੱਕਦੀ, ਡਰ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ: "ਜਟਾਯੂ, ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ, ਮੈਂ ਬਿਨਾਂ ਸਹਾਰੇ ਦੇ, ਇਸ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਲੋਂ ਲੈ ਜਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਕ੍ਰੂਰ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਕੰਮਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਕ੍ਰੂਰ ਰਾਤ ਦਾ ਭਟਕਣ ਵਾਲਾ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਇਹ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ, ਚਲਾਕ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।" "ਜਟਾਯੂ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਅਪਹਰਨ ਦੀ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀਂ, ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੀ ਸਭ ਕੁਝ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਦੱਸੀਂ।" ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰੰਯਕਾਂਡ ਦੀ ਪੰਜਾਹਵੀਂ ਸਰਗਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਜਟਾਯੂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਜਲਦੀ ਉੱਠਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ (ਸੀਤਾ) ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਨੁਕੀਲੀ ਚੋਚ ਵਾਲਾ, ਉੱਚ ਕੋਟਿ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪੰਛੀ, ਦਰੱਖਤ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ, ਸ਼ੁਭ ਬੋਲ ਬੋਲਿਆ: "ਹੇ ਦਸ ਮੁੱਖ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਸੀ, ਸੱਚ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਭਰਾ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਇਹ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ।