ਇਕ ਵਾਰ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਇਕ ਅਜੀਬ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਸ਼ੇਰਾਂ, ਬਾਘਾਂ, ਸੂਅਰਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਧਾਵਾ, ਅਸ਼ਵਕਰਨ, ਕਕੁਭ, ਬਿਲਵਾ, ਤਿੰਦੂਕ ਅਤੇ ਪਾਤਾਲਾ ਵਰਗੇ ਰੁੱਖ ਵੀ ਵਧੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬੇਰੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਇਹ ਜੰਗਲ ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਜੰਗਲ ਇੰਨਾ ਭਿਆਨਕ ਕਿਉਂ ਹੈ?” ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਰਜਾ ਅਸੀਮ ਸੀ, ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, “ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਸ ਜੰਗਲ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਸੁਣ। ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਖੇਤਰ ਵੱਸਦੇ ਸਨ—ਮਲਦਾ ਅਤੇ ਕਰੂਸ਼ਾ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਸੁਚਿਤਾ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਹਤਿਆ ਦੀ ਅਸੁਚਿਤਾ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ।” “ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪਤ੍ਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਅਸੁਚਿਤਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਲਦਾ ਅਤੇ ਕਰੂਸ਼ਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਰੀ ਇਹ ਅਸੁਚਿਤਾ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ—ਇਹ ਦੋ ਖੇਤਰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣਗੇ।” “ਮਲਦਾ ਅਤੇ ਕਰੂਸ਼ਾ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਅਸੁਚਿਤਾ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵਡਾਈ ਹੋਈ—‘ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਸ਼ਾਬਾਸ਼।’ ਇਹ ਖੇਤਰ ਧਨ-ਧਾਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਕ ਰੂਪ-ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਯਕਸ਼ੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।” “ਉਸ ਯਕਸ਼ੀ ਦਾ ਨਾਮ ਤਾਟਕਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸੀ। ਉਹ ਸੁੰਦਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੀਚਾ ਸੀ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਣ ਗਿਆ—ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ, ਗੋਲ ਬਾਂਹਾਂ, ਚੌੜਾ ਮੂੰਹ। ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ, ਮਲਦਾ ਅਤੇ ਕਰੂਸ਼ਾ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ।” “ਤਾਟਕਾ, ਬੁਰੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀ, ਸਦਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾੜਦੀ ਰਹੀ। ਉਹ ਇਸ ਰਾਹ ਨੂੰ ਅੱਧਾ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਰੋਕ ਕੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਰਾਮ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਤਾਟਕਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾ, ਇਸ ਬੁਰੀ ਯਕਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ। ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਚੱਜਾ ਕਰ। ਹੁਣ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਆ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।” “ਰਾਮ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਤਾਟਕਾ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਅਸਹਿਣ ਯਕਸ਼ੀ ਵੱਲੋਂ ਉਜਾੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ ਜੰਗਲ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਉਸ ਯਕਸ਼ੀ ਕਰਕੇ ਨਸ਼ਟ ਹੈ।” (ਇਥੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦੇ ਪਚੀਸਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।) ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ—ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ—ਸੁਭਾਵਕ ਬਚਨ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, “ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਯਕਸ਼ੀ ਤਾਟਕਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ?” ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਰਮ ਬਚਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ, “ਸੁਣੋ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋਈ। ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕਾਰਣ, ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।” “ਇੱਕ ਵਾਰ, ਸੁਕੇਤੂ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਯਕਸ਼ਾ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਨਿਸ਼ੰਤਾਨ ਸੀ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਯਕਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਤਨ-ਸਮਾਨ ਧੀ ਦਿੱਤੀ—ਤਾਟਕਾ। ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।” “ਜਦ ਤਾਟਕਾ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁੰਦਾ, ਜੰਭਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਤਾਟਕਾ ਨੇ ਮਾਰੀਚਾ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਪਰ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਣ ਗਿਆ।” “ਜਦ ਸੁੰਦਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਟਕਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੀਚਾ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਿਆ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਭੁੱਖ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤਾਟਕਾ ਗੂੰਜਦੀ ਹੋਈ ਅਗਸਤਿਆ ਵੱਲ ਵਧੀ। ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਮਾਰੀਚਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ‘ਤੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈ।’ ਤੇ ਤਾਟਕਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ—‘ਮਹਾਨ ਯਕਸ਼ੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲੀ, ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਵਿਅੰਗੀ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ, ਇਹ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦੇ—ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਡਰਾਉਣਾ ਹੋ ਜਾਵੇ!’” “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਤਾਟਕਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਾਗਲ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਅਗਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਜਾੜ ਰਹੀ ਹੈ।” “ਰਾਘਵ, ਗੌਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਤੂੰ ਇਸ ਬੁਰੀ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਯਕਸ਼ੀ ਤਾਟਕਾ ਨੂੰ ਮਾਰ। ਉਸ ਦੇ ਬੁਰੇ ਕਰਤੂਤ ਵੱਡੇ ਹਨ। ਤਿਨ੍ਹਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ, ਤੇਰੇ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ।” “ਮਹਾਨ ਨਰ, ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਇਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਤੋਂ ਹਿਚਕਚਾਉਣ ਨਾ ਕਰ। ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਐਸਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਚਾਹੇ ਕੰਮ ਕਠੋਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਾਪੀ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਹ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।” “ਇਹ ਰਾਜਧਰਮ ਹੈ—ਅਧਰਮੀ ਨੂੰ ਮਾਰ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਵੀ ਵਿਰੋਚਨਾ ਦੀ ਧੀ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਰਾਮ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਕਾਵਿਆ ਦੀ ਮਰਿਆਦਿਤ ਪਤਨੀ, ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਇੰਦਰ-ਰਹਿਤ ਸੰਸਾਰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ।” “ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਅਧਰਮੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਹਿਚਕਚਾਹਟ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਤਾਟਕਾ ਨੂੰ ਮਾਰ, ਹੇ ਰਾਜਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਤਾਟਕਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਉਸ ਦੇ ਉਜਾੜੇ ਹੋਏ ਖੇਤਰ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਬੜੀ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸਮਝਾਈ।