ਕੈਕਈ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸੱਸ ਤੇ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਹਨ, ਸਾਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, "ਜੇ ਰਾਮ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" ਉਸ ਨੇ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਮੰਗੀ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਲਾਭ ਜਾਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਮੇਰੇ ਪਤੀ, ਜੋ ਬੜੇ ਤੇਜਸਵੀ ਹਨ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਪੱਚੀਹ ਵਰ੍ਹੇ ਦੇ ਸਨ। ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ—ਸੱਚਾ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਵੱਡੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਮਾਣਸ ਹਨ—ਚੌੜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ। ਪਰ ਕੈਕਈ ਦੀ ਮਨਚਾਹੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਰਾਮ ਨੂੰ, ਰਾਜਤਿਲਕ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਰਾਜਤਿਲਕ ਲਈ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਕੈਕਈ ਨੇ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਰਾਘਵ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਇਹ ਰਾਜ ਭਰਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਤੂੰ ਨੌਂ ਤੇ ਪੰਜ—ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ—ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸ।" "ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀਏ, ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਝੂਠ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ।" ਮੇਰਾ ਪਤੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਦੇ ਲੈਂਦਾ ਨਹੀਂ; ਸਦਾ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹੀ ਰਾਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਚਨ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਦੇਵਤੁਲ ਭਰਾ, ਜੋ ਦੂਜੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਂ ਹੈ—ਵੱਡਾ ਸ਼ੂਰਵੀਰ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਰਾਮ ਦਾ ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਬੜੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਵਚਨਾਂ ਤੇ ਢਿੱਡ ਹੈ। ਹਥਿਆਰ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ ਜਟਾਵਾਂ ਬਾਂਧ ਕੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਨੇ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਤਿੰਨੇ, ਕੈਕਈ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ, ਰਾਜ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਸੀਂ ਤਿੰਨੇ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਇਸ ਘਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਜੇ ਚਾਹੋ ਤਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਵਣ-ਭੋਜਨ ਲੈ ਕੇ—ਹਿਰਣ, ਗੋਹਾਂ, ਸੂਰ ਆਦਿਕ ਮਾਰ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਮਾਸ ਲਿਆਏਗਾ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਨਾਂ, ਵੰਸ਼ ਤੇ ਕੁਲ ਦੱਸੋ, ਤੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਸ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਕਿਉਂ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹੋ? ਜਦੋਂ ਮੈਂ, ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ, ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਦ ਮਾਇਆ ਵਾਲਾ ਰਾਖਸ, ਰਾਵਣ, ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਰੜਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। "ਮੈਂ ਉਹ ਰਾਵਣ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਦੇਵ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖ—all ਸੰਸਾਰ—ਡਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਸੀਤੇ, ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ।" "ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੀ—ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਓਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਈ ਸੁੰਦਰ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਮੈਂ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰੋਂ ਲਿਆਈਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਮੁੱਖ ਮਹਾਰਾਣੀ ਬਣ ਜਾ, ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।" "ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਲੰਕਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਬਣਿਆ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਹੇ ਸੀਤੇ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮੇਂਗੀ, ਤੇ ਫਿਰ ਕਦੇ ਇਹ ਜੰਗਲੀ ਵਸੇਬਾ ਦੀ ਤਰਸ ਨਹੀਂ ਕਰੇਂਗੀ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ।" "ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਤੈਨੂੰ ਸੇਵਾ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਜਾਵੇਂ।" ਪਰ ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਤਾਂ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਅੱਖਰਾਂ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਸਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਿਆਂ। "ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਾਂ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਮਹਿੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਅਥਾਹ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਉਸ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਾਂ, ਜਿਸਦੇ ਸਾਰੇ ਲਛਣ ਮੰਗਲਮਈ ਹਨ, ਜਿਸਦੀ ਆਕृति ਵਟ-ਵ੍ਰਿੱਛ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਕਾਇਮ ਤੇ ਉੱਚੇ ਚਰਿੱਤਰ ਵਾਲਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਉਸ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਾਂ, ਜਿਸਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਬੜੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਨ, ਛਾਤੀ ਚੌੜੀ ਹੈ, ਚਾਲ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਰੂਪ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਉਸ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਾਂ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨ ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਹੈ, ਇੰਦਰੀਆਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਕੀਰਤੀ ਚਹੁੰ ਦਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਬੜੀਆਂ ਤਾਕਤਵਰ ਹਨ।" "ਤੂੰ ਇੱਕ ਸੀਅਰ (ਗਿੱਦੜ) ਵਰਗਾ ਹੈਂ ਜੋ ਸ਼ੇਰਨੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਹੈ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਫੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।" "ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਕਈ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਂਗਾ, ਹੇ ਮੂਰਖ, ਜਦ ਤੂੰ ਰਾਘਵ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਾਖਸ।" "ਤੂੰ ਭੁੱਖੇ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਦੰਦ ਖਿੱਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਹਿਰਣ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਹਿਰੀਲੇ ਸੰਪ ਦੇ ਜਬੜੇ ਫੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।" "ਤੂੰ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਹਥੀਂ ਚੁੱਕਣਾ, ਜਾਂ ਮੌਤ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀ ਕੇ ਬਚ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।" "ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਅੱਖ ਨੂੰ ਸੂਈ ਨਾਲ ਰਗੜ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਵੱਖੀ ਨਾਲ ਜੀਭ ਚਾਟ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਜਦ ਤੂੰ ਰਾਘਵ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।" "ਤੂੰ ਪੱਥਰ ਨਲ ਲਾ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਜਾਂ ਹੱਥੀਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਨੂੰ ਫੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।" "ਤੂੰ ਜੋ ਰਾਮ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਫੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।" "ਤੂੰ ਜੋ ਰਾਮ ਦੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਨੂੰ ਫੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਨੋਕਾਂ 'ਤੇ ਤੁਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਰਾਮ ਵਰਗੀ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।" "ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਤੇ ਸੀਅਰ, ਦਰਿਆ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਘਟੀਆ ਮਦਿਰਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਹੈ।" "ਸੋਨੇ, ਸੀਸੇ ਤੇ ਲੋਹੇ, ਚੰਦਨ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਮਿੱਟੀ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਗਦ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਅੰਤਰ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।" "ਜਦ ਰਾਮ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਬੁੱਢੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵਾਂਗੀ—ਜਿਵੇਂ ਘੀ ਨੂੰ ਮੱਖੀ ਖਾ ਵੀ ਲਵੇ, ਪਰ ਉਹ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ। ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਕੰਬ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੀ ਕਚੀ ਕੇਲੇ ਦੀ ਲੱਤ ਵਾਂਗ ਡਰ ਅਤੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ।