ਰਾਵਣ ਨੇ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਇਕੱਲੀ ਵੱਸ ਰਹੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰੀ। ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਛਾਤੀ, ਉੱਚੀ ਤੇ ਭਰਪੂਰ, ਪਾਲਮ ਦੇ ਫਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮ੍ਰਦੂ, ਮਣਕਿਆਂ ਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਾਮ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਤੇਰੀ ਮੁਸਕਾਨ ਮਨਮੋਹਣੀ, ਦੰਦ ਸੁੰਦਰ, ਅੱਖਾਂ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਤੇਰੀ ਚਲਾਕੀ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵਲਖਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨੂੰ ਵਲਖਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।” ਉਸ ਦੀ ਕਮਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ, ਵਾਲ ਘਣੇ ਤੇ ਸੁੰਦਰ, ਛਾਤੀ ਨੇੜੀ-ਨੇੜੀ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਤੂੰ ਨਾ ਕੋਈ ਦੇਵੀ, ਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਨਾ ਯਕਸ਼ੀ, ਨਾ ਕਿਨਨਰੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਤੇ ਮੈਂ ਕਦੇ ਐਸਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ; ਤੇਰੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਨਰਮੀ, ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ।” ਉਸ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਕਲਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, “ਇਸ ਸੁਨਸਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਵੱਸਣਾ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਚੁਭਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਚੰਗੀ ਲੜਕੀ, ਇੱਥੋਂ ਚਲੀ ਜਾ, ਇੱਥੇ ਨਾ ਰਹੋ। ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਲ ਤੇ ਬਾਗਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਥਾਂ ਸੁਗੰਧਤ, ਧਨ-ਧਾਨ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੌਜ-ਮਸਤੀਆਂ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਸੋਹਣੀਆਂ ਲੜੀਆਂ, ਇਤਰ, ਤੇ ਵਧੀਆ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ। ਹੇ ਕਾਲੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਵਧੀਆ ਪਤੀ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ; ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ—ਕੀ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਜਾਂ ਮਰੁਤਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ?” “ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵਸੁ ਦੇਵੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਗੰਧਰਵ, ਦੇਵ, ਜਾਂ ਕਿਨਨਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ—ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆਈ? ਇੱਥੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਹਿਰਨ, ਸਿੰਘ, ਜਜ਼ੀਰਾ-ਬाघ, ਤੇ ਭੇੜਏ ਹਨ। ਭਾਲੂ, ਲੂਮੜੀਆਂ, ਸਾਰਸ—ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਨਹੀਂ? ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ, ਉਤਸੁਕ, ਤੇਜ਼ ਹਾਥੀਆਂ ਤੋਂ?” “ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਇਸ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਇਕੱਲੀ, ਡਰਦੀ ਨਹੀਂ? ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈ, ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ, ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ, ਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਡੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਈ?” “ਹੇ ਸੋਹਣੀ, ਤੂੰ ਇਕੱਲੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਫਿਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।” ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਰਾਵਣ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਮੈਥਿਲੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਆਗਵਾਨ ਸਤਕਾਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਲਈ ਆਸਨ ਲਿਆਈ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਸਭ ਤਿਆਰ ਹੈ,” ਉਸ ਨਰਮ-ਮੁਖ ਵਾਲੇ ਨੂੰ। ਮੈਥਿਲੀ ਨੇ, ਉਸ ਦੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਕਸੁੰਭਾ ਤੇ ਪਾਤਰ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਾਂਗ ਮਨਿਆ ਤੇ ਇਨਕਾਰ ਨਾ ਕਰ ਸਕੀ। “ਇਹ ਆਸਨ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਬੈਠੋ। ਪੈਰਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਲਵੋ। ਇਹ ਵਧੀਆ ਜੰਗਲ ਦਾ ਭੋਜਨ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਨਿਸਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਖਾਓ।” ਰਾਵਣ ਨੇ, ਮੈਥਿਲੀ, ਰਾਣੀ, ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਤੇ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਬੋਲਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਠਾਨ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਸ ਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਸੀਤਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਰਾਮ ਜਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਏ। ਪھر, ਚਾਲੀ-ਸੱਤਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਸੁਣੋ। ਵਡਿਆ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ, ਅਰਣਯਕਾਂਡ, ਚਾਲੀ-ਸੱਤਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਫਿਰ, ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ; ਉਹ ਆਪਣਾ ਪਰਚਾ ਦੇ ਦਿਆ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਤਪਸਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ। ਸੀਤਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਜੇ ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।” ਉਹ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਵਿਚ ਸੋਚ ਕੇ, ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ: “ਮੈਂ ਜਨਕ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ; ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਸੀਤਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ। ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਰਾਣੀ ਹਾਂ।” “ਮੈਂ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂਆਂ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਰਹੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ। ਤੇਰਵੇਂ ਸਾਲ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤੀ।” “ਜਦ ਰਾਘਵ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋਈ, ਮੇਰੀ ਉੱਚੀ ਸਾਸ, ਕੈਕੇਈ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਰ ਮੰਗਿਆ। ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸਸੁਰ ਦਾ ਪਿਆਰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵਨਵਾਸ ਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲਾਇਆ।” “ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸੱਚ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਤੋਂ ਦੋ ਵਰ ਮੰਗੇ: ‘ਮੈਂ ਨਾ ਖਾਵਾਂ, ਨਾ ਸੌਂ, ਨਾ ਪੀਵਾਂ, ਕਦੇ।’” “‘ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਜੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲੇ,’ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸਸੁਰ, ਰਾਜਾ, ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਨਾ ਧਨ, ਨਾ ਹੋਰ ਲਾਭ ਮੰਗਿਆ; ਮੇਰਾ ਪਤੀ, ਵੱਡੇ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਪਚੀਸ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ।” “ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲ ਹੋਈ; ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ—ਸੱਚਾ, ਧਰਮਵਾਨ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ।” “ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ, ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹੈ।” “ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਰਾਮ ਨੂੰ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੀ।” “ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਜਲਦੀ ਇਹ ਬੋਲ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕਹੇ: ‘ਹੇ ਰਾਘਵ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੁਣ।’” “‘ਇਹ ਨਿਸਚਿੰਤ ਰਾਜ ਭਰਤ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਨੌ ਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਵਨ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਹੈ।’” “‘ਵਨ ਨੂੰ ਜਾ, ਕਕੁਤਸਥ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਝੂਠ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ।’ ਰਾਮ ਨੇ, ਡਰ ਨਾ ਕਰਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ‘ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ।’” “ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣਕੇ, ਮੇਰਾ ਪਤੀ, ਜੋ ਨਿਸਚਲ ਹੈ, ਜੋ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਹੀ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਲੈਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ।” “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਵਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਮ ਨੇ ਪੱਕਾ ਰੱਖਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ, ਹੋਰ ਮਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਵੀਰ ਹੈ।” “ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਬਾਜ਼, ਰਾਮ ਦਾ ਸਾਥੀ ਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਉਹ ਭਰਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਮ, ਵ੍ਰਤ ਵਿਚ ਪੱਕਾ, ਬ੍ਰਹਚਾਰੀ ਹੈ।” “ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਿਆ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ; ਜਟਾਵਾਂ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਤਪਸਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਉਹ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆਏ।