ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਜੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹ 'ਚ ਪਤਿਆਂ ਦੀ ਝੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀਆਂ ਸਨ, ਰਾਵਣ ਇੱਕ ਭਿੱਖਾਰੀ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਉਥੇ ਆਇਆ। ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਣਛੂਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਚਿਤ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਹੀ, ਚੰਮਕਦਾਰ ਤਾਰੇ ਵਾਂਗ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਨੀਕ੍ਰਿਤੀ ਤਾਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਘਾਹ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕੂਆਂ ਆਉਖਾ ਲੱਗੇ। ਰਾਵਣ, ਜੋ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦਾ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ—ਉਹ ਰਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੀਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸੁੰਦਰ ਦੰਦ ਤੇ ਹੋਠ, ਪੀੜ੍ਹ ਅਤੇ ਅੰਸੂਆਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਪਤਿਆਂ ਦੀ ਝੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਰਾਵਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ ਸੀਤਾ ਵਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਆਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਕਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭੇਦਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਚੀ ਉਚਾਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਰਗਾ ਸੁਰ ਉਠਾਉਂਦਾ, ਨਿੱਜਤਾ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਸੋਭਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਮਲ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਾ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਕਮਲ-ਕੁੰਡ। ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਲਾਜ ਹੋ, ਧਨ, ਯਸ਼, ਆਦਿ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਅਪਸਰਾ ਹੋ, ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ? ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸੰਪੰਨਤਾ ਹੋ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਜਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੀ ਦੇਵੀ?" ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਗਿਆ—ਦੰਦ ਪਰਬਤਾਂ ਦੀ ਬਰਫ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੇ, ਅੱਖਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਲਾਲ ਕੋਨੇ ਵਾਲੀਆਂ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਮਰ ਚੌੜੀਆਂ, ਜੰਗ੍ਹਾਂ ਹਾਥੀ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸੁੰਡਾਂ ਵਾਂਗ ਗੋਲ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਛਾਤੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਤੇ ਉੱਚੀਆਂ, ਮਣਕਾਂ ਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। "ਹੇ ਰਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਿਆ," ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰੀ ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ, ਸੋਹਣੇ ਦੰਦ, ਮੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਤੇਰੀ ਚੰਚਲਤਾ ਮੇਰਾ ਮਨ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰੀ ਕਮਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ, ਵਧੀਆ ਵਾਲ, ਤੇ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਛਾਤੀਆਂ, ਤੂੰ ਨਾ ਕੋਈ ਦੇਵੀ, ਨਾ ਅਪਸਰਾ, ਨਾ ਯක්ෂੀ, ਨਾ ਕਿਨਨਰੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਮੈਂ ਐਸਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਤੇਰੀ ਸੋਹਣੀ, ਨਰਮੀ, ਨੌਜਵਾਨੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।" "ਇਸ ਇਕੱਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਵਾਸ ਮੇਰਾ ਹਿਰਦਾ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਔਰਤ, ਇਥੋਂ ਚਲ ਚੱਲ, ਇੱਥੇ ਨਾ ਰਹਿ। ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਹਲ ਤੇ ਬਾਗ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਯੋਗ ਹੈ—ਸੁਗੰਧ, ਵਧੀਆ ਵਸਤ੍ਰ, ਮਾਲਾਵਾਂ। ਤੂੰ ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਏਸੇ ਯੋਗ ਪਤੀ ਦੀ ਹਕਦਾਰ ਹੈਂ। ਦੱਸ, ਤੂੰ ਰੁਦਰਾਂ ਜਾਂ ਮਰੁਤਾਂ ਦੀ ਘਰਵਾਲੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ? ਸੋਹਣੀਆਂ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵਸੂਆਂ ਦੀ ਦੇਵੀ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਗੰਧਰਵ, ਦੇਵ, ਕਿਨਨਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।" "ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ—ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆਈ? ਇੱਥੇ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਿਰਣ, ਸਿੰਘ, ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਬੱਘ, ਤੇ ਭੇੜੀਏ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਰੀਛ, ਲੱਕੜਬੱਗੇ, ਸਾਰਸ ਹਨ—ਤੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ? ਤੇ ਜੰਗਲੀ, ਮਸਤ, ਤੇਜ਼ ਹਾਥੀ? ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਮੁਖ ਵਾਲੀ, ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਇਕੱਲੀ ਨਹੀਂ ਡਰਦੀ? ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ, ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ, ਤੇ ਕਿਹੜੀ ਲੋੜ ਲਈ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਈ?" "ਹੇ ਸੋਹਣੀ, ਤੂੰ ਇਥੇ ਇਕੱਲੀ, ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਾਵਣ ਨੇ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਸੀਤਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਵਣ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰਾਂ ਵਾਲੇ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਮਹਿਮਾਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ ਆਉਂਦੀ ਸਾਰੀ ਰੀਤ ਨਿਭਾਈ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਸਭ ਤਿਆਰ ਹੈ," ਉਸ ਭਲੇ ਦਿਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ। ਉਹ ਰਾਵਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਦੀ ਵੈਸ਼-ਭੂਸ਼ਾ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਟੋਰਾ ਤੇ ਕੁਸੁੰਭ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਮਝ ਕੇ ਅਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕਰ ਸਕੀ। "ਇਹ ਆਸਨ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਬੈਠੋ; ਇਹ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਲਵੋ। ਇਹ ਵਧੀਆ ਜੰਗਲ ਦਾ ਭੋਜਨ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਇੱਥੇ ਭੋਗੋ।" ਰਾਵਣ ਨੇ, ਮੈਥਿਲੀ ਰਾਣੀ ਦੇ ਪੂਰੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਢਿੱਡ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਜਬਰ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਵੇਗਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰੇਗਾ। ਫਿਰ, ਜਦ ਸੀਤਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੋਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹਰਾ-ਭਰਾ ਜੰਗਲ ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਨਾ ਰਾਮ ਤੇ ਨਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਮਹਾਸ਼ੀ ਵਿਦਵਾਨ ਵਲਮੀਕਿ ਜੀ ਦੇ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੇ ਸਤਤਾਲੀ ਚੈਪਟਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਰਾਵਣ, ਜੋ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਤਪਸਵੀ ਵਾਂਗ ਦੱਸਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ। ਸੀਤਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਇਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੇਵਾ ਨਾ ਕਰੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੀ: "ਮੈਂ ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਸੀਤਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਧਾਈ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਿਆ ਰਾਣੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੀ ਰਹੀ, ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ। ਤੀਰਵੇਂ ਸਾਲ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਾਮ ਦੀ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਤੈਅਾਰੀ ਕੀਤੀ।" "ਜਦ ਰਾਘਵ ਦੀ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋਈ, ਮੇਰੀ ਸਾਸੂ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕੋਲੋਂ ਇਕ ਵਰ ਮੰਗਿਆ। ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸਸੁਰ ਦਾ ਮਨ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਜੰਗਲ-ਵਾਸ ਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਲਈ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲੋਂ ਦੋ ਵਰ ਮੰਗੇ: 'ਮੈਂ ਨਾ ਖਾਵਾਂ, ਨਾ ਸੁੱਤਾਂ, ਨਾ ਪੀਂਵਾਂ, ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ।'" "'ਜੇ ਰਾਮ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਵੇਗਾ।' ਇੰਝ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸਸੁਰ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਆਖਿਆ।