ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ, ਸੀਤਾ ਜੀ ਅੱਗੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਝੁਕਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਕੇ ਰਾਮ ਜੀ ਕੋਲ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੇ ਛਿਆਲੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕੜਕ ਬੋਲ ਬੋਲੇ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਉੱਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਦੀ ਤਾਕ ਵਿਚ, ਦਸ਼ਾਨਨ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਦਸ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਇੱਕ ਭਿਕਸ਼ੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੈਦੇਹੀ ਸੀਤਾ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਰਮ ਗੇਰੂਏ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਟਾ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ, ਛਤਰੀ ਅਤੇ ਚਪਲਾਂ ਨਾਲ, ਸੋਹਣਾ ਦੰਡ ਅਤੇ ਕੰਧੇ ਉੱਤੇ ਕਮੰਡਲ ਲਟਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭਿਕਸ਼ੂ ਦੀ ਆੜ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੀ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਇਕੱਲੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਨਣ ਤੋਂ ਵਾਂਜੀ ਹੋਈ ਸੰਧਿਆ। ਰਾਵਣ, ਜੋ ਕਰੂੜ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਨਸਥਾਨ ਦੇ ਦਰੱਖਤ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਨ ਕੰਪਦੇ ਹਨ, ਨ ਹਵਾ ਚੱਲਦੀ ਹੈ; ਇਤਨਾ ਡਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੇਜ਼ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਵੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਹਿਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਡਰ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ, ਦਸ਼ਾਨਨ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਰਾਮ ਜੀ ਵਾਸਤੇ ਮੌਕਾ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵੈਦੇਹੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਵਣ, ਜੋ ਭਿਖਾਰੀ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਅੰਦਰੋਂ ਅਯੋਗ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਬਾਹਰੋਂ ਯੋਗ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਵੈਦੇਹੀ ਕੋਲ ਅਚਾਨਕ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਨੀ ਚਮਕਦੇ ਤਾਰੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਭਲਾ ਰੂਪ ਬਣਾਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਘਾਹ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਖੂਹ। ਰਾਵਣ, ਰਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀ ਵੈਦੇਹੀ ਵੱਲ ਨਿਹਾਰਦਾ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੀਤਾ ਜੀ, ਸੋਹਣੇ ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਮੁਲਾਇਮ ਹੋਠਾਂ ਵਾਲੀ, ਚੰਨ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ, ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਝੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਜੂ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਰਾਵਣ, ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ ਰੇਸ਼ਮੀ ਚੁੰਨੀ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਕਮਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਵੈਦੇਹੀ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਛਾ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛੇਦਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਪ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਰਗਾ ਸੁਰ ਉਚਾਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਨਿੱਜਤਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਰਾਵਣ, ਉਸਦੀ ਸੋਭਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਤੂੰ ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਕਮਲ ਨਹੀਂ।" ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਕਪੜੇ, ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਰੁਪੇ ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਚਮਕ, ਜਿਵੇਂ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਕਮਲ-ਕੁੰਡ। "ਕੀ ਤੂੰ ਲਾਜ ਹੈਂ, ਧਨ ਹੈਂ, ਪ੍ਰਭਾ ਹੈਂ, ਮੰਗਲਮਈ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈਂ ਜਾਂ ਕੋਈ ਅਪਸਰਾ? ਜਾਂ ਤੂੰ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ, ਧਨ ਦੀ ਦੇਵੀ ਜਾਂ ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਸਵੈਛੰਦੀ ਸਖੀ ਹੈਂ?" ਰਾਵਣ ਉਸਦੇ ਸੋਹਣੇ ਦੰਦਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਲੀ ਚਿੱਟੀ, ਨਰਮ ਪਾਂਡ, ਵੱਡੀਆਂ, ਸੁਚਿੱਤੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। "ਤੇਰੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਮਰ, ਗੋਲ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜੰਘਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਨਵੇਂ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਸੁੰਡ, ਤੇਰੇ ਉੱਚੇ, ਗੋਲ, ਸੋਹਣੇ ਸਤਨ, ਮਣਕਿਆਂ ਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।" "ਹੇ ਰਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਤੇਰੀ ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ, ਸੋਹਣੇ ਦੰਦ, ਮੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਤੇਰੀ ਚੰਚਲਤਾ ਮੇਰਾ ਮਨ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਤੇਰੀ ਕਮਰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਫੜਨ ਯੋਗ, ਸੋਹਣੇ ਵਾਲ, ਚੋਟੀ-ਚੋਟੀ ਛਾਤੀਆਂ, ਤੂੰ ਨ ਤਾਂ ਦੇਵੀ, ਨ ਅਪਸਰਾ, ਨ ਯਕਸ਼ੀ, ਨ ਕਿੰਨਰੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।" "ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਐਸਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਤੇਰੀ ਸੋਭਾ, ਨਰਮੀ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੋਖੀ ਹੈ।" "ਇਸ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਵੱਸਣਾ ਮੇਰਾ ਮਨ ਹਿੱਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਚੰਗੀ ਨਾਰੀ, ਇੱਥੇ ਨਾ ਰਹਿ, ਚਲ ਚਲ।" "ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੁੰਦਰ ਮਹਲ ਤੇ ਬਾਗ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਗੰਧਤ, ਧਨਵਾਨ ਤੇ ਤੇਰੇ ਯੋਗ ਹਨ। ਤੂੰ ਸੋਹਣੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਇਤਰਾਂ, ਕਪੜਿਆਂ ਦੀ ਹਕਦਾਰ ਹੈਂ।" "ਹੇ ਕਾਲੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਉੱਚੇ ਪਤਿ ਦੀ ਹਕਦਾਰ ਹੈਂ। ਕੀ ਤੂੰ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਜਾਂ ਮਰੁਤਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈਂ?" "ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵਾਸੁਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਦੇਵੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਗੰਧਰਵ, ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਕਿੰਨਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।" "ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਈ? ਇੱਥੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਿਰਣ, ਸਿੰਘ, ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਬੱਘ, ਤੇ ਭੇੜੀਆ ਹਨ।" "ਇੱਥੇ ਰੀਛ, ਲੱਕੜਬੱਗੇ, ਸਾਰਸ ਹਨ—ਤੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ? ਤੇ ਜੰਗਲੀ, ਮਸਤ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਹਾਥੀ?" "ਤੂੰ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੀ, ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਡਰਦੀ ਨਹੀਂ? ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਕਿਸਦੀ ਧੀ ਹੈਂ, ਕਿਥੋਂ ਆਈ ਹੈਂ ਤੇ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?" "ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੀ ਫਿਰਦੀ ਹੈਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਵਣ ਨੇ ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਮੈਥਿਲੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਰ ਹੈ," ਉਸ ਮਿੱਠੇ ਮੁਖੜੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ। ਮੈਥਿਲੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕੰਧੇ ਉੱਤੇ ਕਮੰਡਲ ਤੇ ਕੁਸੁੰਭ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਠੁਕਰਾਉਣਾ ਸਮਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਾਂਗ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। "ਇਹ ਆਸਨ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਬੈਠੋ; ਇਹ ਪੈਰਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ। ਇਹ ਵਧੀਆ ਜੰਗਲ ਦਾ ਭੋਜਨ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਖਾਓ।" ਰਾਵਣ, ਮੈਥਿਲੀ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦੇ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਢਿੱਡ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਇਸਨੂੰ ਛੀਨ ਲੈਣਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਵਾਸਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵੱਡਾ ਹਰਾ-ਭਰਾ ਜੰਗਲ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਮ ਜਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ।