ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚੋਟ ਪਹੁੰਚੀ। ਉਹ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਚੰਚਲ, ਅਣਗਹਿਰੀ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਵੰਡ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਹੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਵਿਦੇਹੀ, ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦੋਹਾਂ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿਣਾ ਲੱਗਾ ਹਾਂ।" ਉਹ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਤਿੱਖੇ ਸ਼ਬਦ ਚਲਾਏ; ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇੰਝ ਸੰਦੇਹ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਉਸਦੇ ਅੜੀਲ ਅਤੇ ਔਰਤ ਹੋਣ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਨੂੰ ਉਲਾਹਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, "ਤੇਰੇ ਔਰਤ ਹੋਣ ਤੇ ਮੰਦ ਸੁਭਾਵ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈਂ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਰਾਮ ਕੋਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਖੈਰ ਮਨਾ, ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ।" ਫਿਰ ਉਹ ਆਰਜ਼ੂ ਕਰਦਾ ਹੈ, "ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ, ਹੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ; ਮੈਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਦਿਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਮੁੜ ਵੇਖਾਂ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਕੇ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਗਹਿਰੀ ਰੋਣ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਆਂਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਕੰਪਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਉਤਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, "ਜੇਕਰ ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੰਞਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਗੋਦਾਵਰੀ ਵਿਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗੀ, ਜਾਂ ਗਲ ਵਿਚ ਫਾਹਾ ਪਾ ਲਿਆਂਗੀ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖਤਰਨਾਕ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿਆਂਗੀ।" ਉਹ ਹੋਰ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਜਹਿਰੀਲਾ ਵਿਸ਼ ਪੀ ਲਿਆਂਗੀ ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਿਚ ਪਰਵਾਨ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਪਰ ਰਾਘਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਕਦੇ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਲਾਵਾਂਗੀ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਮਾਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਦੇਖ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਉਸਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੀਤਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਖਦੀ। ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੇ ਸਿਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਪੱਕੇ ਮਨ ਨਾਲ ਰਾਮ ਕੋਲ ਚਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਸੀਤਾ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਰਾਘਵ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਰਾਮ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿਚ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਰਾਵਣ ਨੇ, ਮੌਕਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਧੂ ਦਾ ਭੇਸ ਧਾਰ ਕੇ ਵਿਦੇਹੀ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਉਹ ਨਰਮ ਭਗਵੇਂ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਜਟਾ ਬੰਨ੍ਹੀ, ਛਤਰੀ ਤੇ ਖੜਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਸੁੰਦਰ ਦੰਡ ਤੇ ਕਮੰਡਲਾ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਲਟਕਾਏ ਹੋਏ ਸੀ। ਸਾਧੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਇਕੱਲੀ ਵਿਦੇਹੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਕੱਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਸੰਝ, ਜਵਾਨ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਵਾਂਗ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਰਾਵਣ, ਜੋ ਕ੍ਰੂਰ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਐਸਾ ਲਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਰੋਹਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਚੰਦ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭ ਗ੍ਰਹਿ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ; ਜਨਸਥਾਨ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦਰੱਖਤ ਨਹੀਂ ਕੰਬੇ, ਹਵਾ ਨਹੀਂ ਵੱਗੀ; ਤੇ ਤੇਜ਼ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਵੀ ਡਰ ਕਰਕੇ ਹੌਲੀ ਵਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ, ਜਦ ਰਾਵਣ ਲਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਗੋਦਾਵਰੀ ਦਰਿਆ ਡਰ ਕਰਕੇ ਹੌਲੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਰਾਵਣ ਰਾਮ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈਂਦਿਆਂ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ। ਰਾਵਣ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਅਸਲਤੋਂ ਉਲਟ, ਸਾਧੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੀ, ਵਿਦੇਹੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਇਆ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਨੀ ਚਮਕਦੇ ਤਾਰੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਘਾਹ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਖੂਹ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਰਾਵਣ, ਰਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੀਤਾ, ਜਿਸਦੇ ਦੰਦ ਤੇ ਹੋਠ ਸੁੰਦਰ ਸਨ, ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਕੁਟੀਆ ਵਿਚ ਬੈਠੀ, ਅੱਖਾਂ ਆਂਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਰਾਵਣ, ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਮਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈ ਕੇ, ਲੋਟਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਚੁੰਨੀ ਪਹਿਨੀ ਸੀਤਾ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਇੱਥੇ, ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਜਪ ਦੇ ਸੁਰੀਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਰਗਾ ਸੁਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਸੋਭਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਕੱਪੜੇ, ਲੋਟਸ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਰੰਗ, ਫੁੱਲਦੇ ਹੋਏ ਕਮਲ-ਕੁੰਡ ਵਾਂਗ ਸੀਤਾ ਦੀ ਸੋਭਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਕੀ ਤੂੰ ਲਾਜ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਯਸ਼, ਸੁਭਾਗ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਅਪਸਰਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ? ਜਾਂ ਤੂੰ ਧਨ ਹੈਂ, ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਨਿਤੰਬਾਂ ਵਾਲੀ, ਜਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਫਿਰਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਹੈਂ?" "ਤੇਰੇ ਦੰਦ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਬਰਫ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਸਮਾਨ ਹਨ; ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੱਡੀਆਂ, ਸੁਚੱਜੀਆਂ, ਲਾਲ ਕੋਨੇ ਤੇ ਗੂੜ੍ਹੀਆਂ ਪੂਪਲੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।" "ਤੇਰੇ ਨਿਤੰਬ ਚੌੜੇ, ਜੰਘਾਂ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਗੋਲ, ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਥੀ ਦੇ ਸੁੰਡ ਵਾਂਗ, ਸੁਚੱਜੀਆਂ ਤੇ ਨੇੜੇ ਨੇੜੇ ਹਨ।" "ਤੇਰੇ ਵਕਤ, ਉੱਚੀਆਂ ਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ, ਨਰਮ ਤਾਡ ਦੇ ਫਲ ਵਾਂਗ, ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਦੇਖਣ ਵਿਚ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਹਨ।" "ਹੇ ਰਾਮ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਸੋਹਣੀ ਮੁਸਕਾਨ, ਸੁੰਦਰ ਦੰਦ, ਮੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਲੁੱਟ ਲੈਂਦੀ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਕੰਢਾ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਤੇਰੀ ਕਮਰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਫੜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਵਾਲ ਸੁੰਦਰ, ਵਕਤ ਨੇੜੇ ਨੇੜੇ ਹਨ; ਤੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵੀ, ਨਾ ਅਪਸਰਾ, ਨਾ ਯਕਸ਼ੀ, ਨਾ ਕਿੱਨਰੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈਂ।" "ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਐਸਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ; ਤੇਰੀ ਸੋਭਾ, ਨਰਮੀ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ।" "ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਤੇਰਾ ਇਕੱਲਾ ਵੱਸਣਾ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਚੋਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਚੰਗੀ ਨਾਰੀ, ਇੱਥੇ ਨਾ ਰਹਿ, ਚਲ ਚਲੀਂ।" "ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ, ਜੋ ਰੂਪ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਸੁੰਦਰ ਮਹਲ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਬਾਗ ਹਨ।" "ਇਹ ਧਨ-ਧਾਨ ਤੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਭੋਗਣ ਯੋਗ ਹਨ; ਹੇ ਸੋਹਣੀ, ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਾਲਾ, ਇਤਰ, ਤੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈਂ।" "ਹੇ ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਇਕ ਯੋਗ ਪਤੀ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜਿਸਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ—ਕੀ ਤੂੰ ਰੁਦਰਾਂ ਜਾਂ ਮਰੁਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈਂ?" "ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਨਿਤੰਬਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵਸੁਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਦੇਵੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈਂ; ਇੱਥੇ ਗੰਧਰਵ, ਦੇਵਤੇ, ਜਾਂ ਕਿੱਨਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।