ਜਦੋਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਮੈਥਿਲੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਅਣਉਚਿਤ ਤੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਸ਼ਚਰਜ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ, ਇਸ ਜਹਾਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਐਸੇ ਬੋਲ ਸੁਣਣੇ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ, ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਹੈ।" ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਔਰਤਾਂ ਚੰਚਲ, ਅਨਿਯੰਤਰਿਤ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਵੰਡ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਵੈਦੇਹੀ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਇਹ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦਾ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ੀ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਹ ਬੋਲ ਕਹਿਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਜੋ ਗਰਮ ਤੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਚੁਭਦੇ ਹਨ।" ਉਹ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਉਲਾਹਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, "ਚਾਹੇ ਮੈਂ ਸੱਚ ਬੋਲਿਆ, ਪਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈਂ। ਹਾਏ, ਤੇਰਾ ਨਾਸ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਦੋਸ਼ ਲਾ ਰਹੀ ਹੈਂ।" ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਤੇਰੀ ਔਰਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਤੇ ਖ਼ਰਾਬ ਸੁਭਾਵ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਰਾਮ ਕੋਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਖ਼ੈਰ ਮਨਾ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ।" ਉਸ ਨੇ ਦਿਲੋਂ ਦੁਆ ਕੀਤੀ, "ਜੰਗਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ, ਹੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ। ਮੈਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਮੁੜ ਵੇਖਾਂ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੇ ਰਾਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਗੋਦਾਵਰੀ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਛਲਾਂਗ ਲਾ ਦੇਵਾਂਗੀ, ਜਾਂ ਫਾਹਾ ਲਾ ਲਵਾਂਗੀ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖਤਰਨਾਕ ਥਾਂ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗੀ।" ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੀ, "ਮੈਂ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀ ਲਵਾਂਗੀ ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਕੂਦ ਪਵਾਂਗੀ, ਪਰ ਰਾਘਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਲਾਵਾਂਗੀ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਸੀਤਾ ਦੁਖ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਮਾਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਵੇਖੀ—ਉਹ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਨਿਰਾਸ਼ ਸੀ, ਅੱਖਾਂ ਚੌੜੀਆਂ ਤੇ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਹਿਲ ਰਹੀਆਂ—ਤਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸੀਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਅੱਗੇ ਝੁਕ ਕੇ, ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਪਿੱਛੇ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਪੱਕੇ ਮਨ ਨਾਲ ਰਾਮ ਕੋਲ ਤੁਰ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਸੀਤਾ ਕੋਲੋਂ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਦੀ ਲੋਚ ਨਾਲ ਤੁਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਸ਼ਾਗ੍ਰੀਵ ਰਾਵਣ ਨੇ, ਮੌਕਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਵੈਦੇਹੀ ਕੋਲ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ ਭਿਕਸ਼ੂ, ਜਟਾਧਾਰੀ, ਕੇਸਰੀ ਰੰਗ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਛਤਰੀ, ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਪਲ, ਸੋਹਣੀ ਲਾਟੀ ਤੇ ਕਮੰਡਲ ਵੱਜੋਂ ਵਿਖਾਇਆ। ਉਹ ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਇਆ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜੀ ਇਕੱਲੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਕੱਲੀ, ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਝ ਵੇਲੇ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਦੇ ਬਿਨਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਰੋਹਣੀ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੰਦ ਛੱਡ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਜਨਸਥਾਨ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਨ ਡੋਲ੍ਹੇ, ਨ ਹਵਾ ਵੱਗੀ। ਗੋਦਾਵਰੀ ਦਰਿਆ ਵੀ ਡਰ ਕਰਕੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ, ਜਦ ਰਾਵਣ ਲਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਡਰ ਕਰਕੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਹੌਲੀ ਵਹੀ, ਤੇ ਦਸ਼ਾਗ੍ਰੀਵ ਰਾਵਣ ਨੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਮੌਕਾ ਲੱਭ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਵਲ ਵਧਿਆ। ਰਾਵਣ, ਜੋ ਭਿਕਸ਼ੂ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਸੀਤਾ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਵਿਛੋੜੇ ਵਾਲਾ ਦੁੱਖ ਮਨਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਐਸਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਨੀ ਚਮਕਦਾਰ ਤਾਰੇ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਆ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਚੰਗਾ ਖੂਹ ਘਾਹ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਵੇ। ਰਾਵਣ, ਰਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਖੜਾ ਸੀ। ਸੀਤਾ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਝੋਂਪੜੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਤੇ ਹੋਠਾਂ ਵਾਲੀ, ਪਰ ਦੁੱਖ ਤੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈ ਕੇ, ਲਾਲ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੀ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ ਵੈਦੇਹੀ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਇੱਥੇ ਰਾਵਣ, ਇੱਛਾ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚੁਭਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਪ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਾਂਗ ਹੌਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦਾ, ਨਿੱਜਤਾ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਬੋਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੀਤਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, "ਤੂੰ ਸੋਹਣੀ, ਚਮਕਦਾਰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਤੋਂ ਵਿਹੂੰਣ ਕਿਸਮਤ। ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ ਤੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇਵੇ, ਤੂੰ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ-ਕੁੰਡ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈਂ।" "ਕੀ ਤੂੰ ਲਾਜ, ਧਨ, ਯਸ਼, ਮੰਗਲ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਅਪਸਰਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ? ਜਾਂ ਤੂੰ ਸੰਪੱਤੀ ਹੈਂ, ਜਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਫਿਰਦੀ ਦੇਵੀ?" "ਤੇਰੇ ਦੰਦ ਸਿੱਧੇ, ਚਿੱਟੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਬਰਫ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੱਡੀਆਂ, ਚਮਕਦਾਰ, ਲਾਲ ਕੋਨੇ ਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਪੁਤਲੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।" "ਤੇਰੀਆਂ ਕਮਰਾਂ ਚੌੜੀਆਂ, ਜੰਘਾਂ ਭਰੀਆਂ, ਗੋਲ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਨਵੇਂ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਸੁੰਡ। ਤੇਰੇ ਸਤਨ ਭਰੇ, ਉੱਚੇ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਟੇ ਤਾਡ਼ ਦੇ ਫਲ, ਮੋਤੀਆਂ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ।" "ਹੇ ਰਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ, ਤੇਰੀ ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ, ਸੋਹਣੇ ਦੰਦ, ਮਨਮੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਤੇਰੀ ਚਲਾਕੀ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਕਿਨਾਰੇ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਤੇਰੀ ਕਮਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਵਾਲ ਕਾਲੇ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਸਤਨ ਨੇੜੇ ਨੇੜੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਨ ਦੇਵੀ, ਨ ਅਪਸਰਾ, ਨ ਯਕਸ਼ੀ, ਨ ਕਿੰਨਰੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈਂ।" "ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਐਸਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਤੇਰੀ ਸੋਹਣੀ, ਨਰਮੀ, ਤੇ ਨੌਜਵਾਨੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਹੈ।" "ਇਸ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਵੱਸਣਾ ਮੇਰਾ ਮਨ ਡੋਲ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਚੰਗੀ ਨਾਰੀ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਨਾ ਰਹਿ।" "ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਠਿਕਾਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸੁੰਦਰ ਮਹਲ ਤੇ ਬਾਗ ਹਨ।" "ਇਹ ਧਨ-ਧਾਨ, ਸੁਗੰਧਤ ਤੇ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਆਨੰਦ ਲਈ ਹਨ। ਹੇ ਸੋਹਣੀ, ਤੂੰ ਵਧੀਆ ਮਾਲਾ, ਇਤਰ ਤੇ ਕਪੜੇ ਪਾਉਣ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈਂ।" "ਹੇ ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਸੁੰਦਰ ਪਤੀ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ, ਕੀ ਤੂੰ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਜਾਂ ਮਰੁਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈਂ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਲਕਸ਼ਮਣ ਰਾਮ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਭਿਕਸ਼ੂ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਇਕੱਲੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਲਾਕ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਫਸਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।