ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਵਿਦੇਹਨੰਦਨੀ, ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ—ਚਾਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਮਨੁੱਖ, ਗੰਧਰਵ ਜਾਂ ਪੰਛੀ ਹੋਣ—ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਰਾਖਸ, ਪਿਸਾਚ, ਕਿਨਨਰ, ਜਾਨਵਰ ਜਾਂ ਭਿਆਨਕ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜੋ ਰਾਮ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰ ਸਕੇ। ਰਾਮ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਜੇਯ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾ ਕਰ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਾਘਵ ਦੇ ਬਿਨਾ ਛੱਡਣ ਦੀ ਸੋਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਜੇ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਣ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਤ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ, ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਦੇ। ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਰਾਮ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਸ ਮ੍ਰਿਗ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੂੰ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਰਾਮ ਦੀ ਸੀ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੇਵਤੇ ਦੀ। ਉਹ ਰਾਖਸ ਦਾ ਮੋਹਜਾਲ ਸੀ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਨਗਰ ਵਾਂਗ। ਹੇ ਵਿਦੇਹੀ, ਰਾਮ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ। ਜਬ ਤੋਂ ਖਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਜਨਸਥਾਨ ਦੇ ਨਾਸ ਤੇ ਰਾਖਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਰਚਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਦੇਹੀ, ਤੂੰ ਇਹ ਹਿੰਸਾ ਤੇ ਨਿਰਦਯਤਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵਸਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਕੇ, ਸੀਤਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, “ਤੂੰ ਨੀਚ, ਨਿਰਦਯ, ਕਠੋਰ ਤੇ ਕੁਲ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਬੇਬਸੀ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਰਾਮ ਦੀ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ ਤੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੈਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੁਰਾਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਕਠੋਰ ਤੇ ਛਲਕਪਟ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਜਾਂ ਭਰਤ ਵਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਇਹ ਤੇਰੀ ਜਾਂ ਭਰਤ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਕਦੇ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਹੈ ਤੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ ਹੈ, ਪਤੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ—ਮੈਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਹੇ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗੀ। ਰਾਮ ਦੇ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।” ਸੀਤਾ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੱਖੇ ਤੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹੋਏ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੇਵੀ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ, ਇਸ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਯੋਗ ਗੱਲਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਆਉਣੀ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਚੰਚਲ, ਅਨਿਯੰਤਰਤ, ਤਿੱਖੇ ਤੇ ਵਿਭਾਜਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਾਸੀਆਂ ਗਵਾਹ ਹੋਣ, ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੱਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੋਨੋ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਸਚ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਤਿੱਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ। ਹਾਏ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇੰਝ ਸ਼ੱਕ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ। ਆਪਣੇ ਨਾਰੀ-ਸਵਭਾਵ ਤੇ ਕਠੋਰਤਾ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਰਾਮ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਖੈਰ ਨਾਲ ਰਹੀਂ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ, ਹੇ ਵਿਦੇਹੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂ, ਤਦ ਤੈਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਵੇਖਾਂ।” ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਉੱਤੇ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਰੋ ਪਈ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ, ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, “ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੰਞੀ ਹੋਈ, ਮੈਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਗੋਦਾਵਰੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਜਾਂ ਫਾਹਾ ਲੈ ਲਵਾਂਗੀ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖਤਰਨਾਕ ਥਾਂ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗੀ। ਮੈਂ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀ ਲਵਾਂਗੀ ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਨ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਪਰ ਰਾਘਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਕਦੇ ਛੂਹਾਂਗੀ ਨਹੀਂ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਦੁਖ ਅਤੇ ਵਿਹਲਾਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਮਾਰ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਢਾਢਸ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਸੀਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ। ਤਦ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਪਿੱਛੇ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਪੱਕੇ ਮਨ ਨਾਲ ਰਾਮ ਵਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸੀਤਾ ਵਲੋਂ ਤਿੱਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਮ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਿਆ, ਤਦ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਰਾਵਣ ਨੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਕੇ, ਇਕ ਭਿੱਖਾਰੀ ਜਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਸੀਤਾ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਉਹ ਨਰਮ ਕੇਸਰੀਆਂ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਜਟਾ, ਛਤਰੀ, ਖੜਾਓਂ, ਸੋਹਣੀ ਲਾਠੀ ਤੇ ਕੰਧੇ ਉੱਤੇ ਕਮੰਡਲ ਲਟਕਾਏ ਹੋਏ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਿੱਖਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਬਣਾਈ ਰਾਵਣ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕੱਲੀ, ਆਪਣੇ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਿੱਛੁੜੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਇਕੱਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਤੋਂ ਵਿਹੁੰਝੀ ਸੰਧਿਆ, ਜਾਂ ਚੰਦ ਤੋਂ ਵੰਞੀ ਹੋਈ ਰੋਹਣੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਆਪ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਕ੍ਰੂਰ ਮਨਸੂਬਿਆਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਪਸ਼ਕੁਨਕਾਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਹੋਵੇ। ਜਨਸਥਾਨ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੇ ਕੰਬਿਆ ਨਹੀਂ, ਹਵਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੱਗੀ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਹੌਲੀ ਵਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਰਾਵਣ, ਜੋ ਰਾਮ ਵਿਰੁੱਧ ਮੌਕਾ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਭਿੱਖਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਕੇ, ਸੀਤਾ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਚਾਲਾਕੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਛੁਪਾ ਕੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੀਤਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ ਵਿੱਚ ਵਿਹਲਾਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।