ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਰਘੁਨਾਥ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਕਲ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀ ਚੀਕ ਮਾਰੀ, "ਹਾਏ ਸੀਤਾ! ਲਕਸ਼ਮਣ!"। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਅਤੁਟ ਤੀਰ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਮਾਰੀਚ ਦੇ ਅੰਗ ਤੇ ਲੱਗਾ, ਤਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮ੍ਰਿਗ ਰੂਪ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਵੱਡੇ ਅਕਾਰ ਵਾਲਾ ਮਾਰੀਚ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੜਪਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਈ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਆ ਗਈਆਂ। ਰਾਮ ਜੀ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ ਕਿ ਇਹ ਮਾਰੀਚ ਦੀ ਮਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਅੱਜ ਉਹੀ ਸੱਚ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਮਾਰੀਚ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਪਿਆ। ਮਾਰੀਚ ਨੇ "ਹਾਏ ਸੀਤਾ! ਲਕਸ਼ਮਣ!" ਚੀਕ ਕੇ ਆਪਣਾ ਦਮ ਤੋੜਿਆ। ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਹੁਣ ਸੀਤਾ ਦਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਬਲਵਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਾਹ ਨਾਲ, ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਮ ਦੇ ਰੋਮਾਂ ਤੇ ਖੜਕ ਆ ਗਿਆ। ਫੇਰ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਕਸ਼ਸ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਮ੍ਰਿਗ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਤੇ ਉਹ ਚੀਕ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਇੱਕ ਚਿਤਲ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਾਸ ਲੈ ਕੇ ਜਨਸਥਾਨ ਵੱਲ ਤੁਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸਮਝੀ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਜਾ ਕੇ ਰਘੁਨਾਥ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲਾ। ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਹੁਣ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਮੇਰਾ ਮਨ ਠੀਕ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰਾ ਚਿੱਤ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ।" "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਬੁਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਲਦੀ ਜਾ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਂਡ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਿਚ ਘਿਰ ਜਾਵੇ।" ਪਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਹੀਂ ਚਲੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਤਦ, ਜਨਕ ਨੰਦਨੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਉਥੇ ਹੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੁਮਿਤਰਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, "ਤੂੰ ਦਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਮਿੱਤਰ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਜੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਨਾਸ਼ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।" "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੂੰ ਰਘੁਨਾਥ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਨੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਬੈਠਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਉਸ ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਜੇ ਉਹ, ਜਿਸ ਤੇ ਮੈਂ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਇੱਥੇ ਕੀ ਬਣੇਗਾ?" "ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਕੀ ਕਰੇਗਾ, ਜਦ ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਆਇਆ ਸੀ?" ਐਸਾ ਕਹਿ ਕੇ, ਸੀਤਾ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂਆਂ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਉਲਾਹਣਾ ਦੇਣ ਲੱਗੀ। ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਡਰੀ ਹੋਈ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਹਰਨੀ ਵਾਂਗ ਕੰਬ ਰਹੀ ਸੀ, ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਦੇਵੀ, ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੱਪ, ਅਸੁਰ, ਗੰਧਰਵ, ਦੇਵ, ਦਾਨਵ ਜਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੀ, ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਰਘੁਨਾਥ ਨੂੰ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।" "ਤੇਰੇ ਪਤੀ, ਵੈਦੇਹੀ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਅਜੇਤ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਦੇਵ, ਮਨੁੱਖ, ਗੰਧਰਵ ਜਾਂ ਪੰਛੀ ਵੀ ਹੋਣ। ਰਾਕਸ਼ਸ, ਪਿਸਾਚ, ਕਿੰਨਰ ਜਾਂ ਜਾਨਵਰ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਭਿਆਨਕ ਦਾਨਵ ਵੀ, ਕੋਈ ਰਾਮ ਨਾਲ ਲੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਉਹ ਜੰਗ ਵਿਚ ਅਜੇਤ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਸੋਚ।" "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਰਾਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਤਗੜੇ ਤੋਂ ਤਗੜਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕਦਾ। ਜੇ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਰਾਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਠੰਢ ਰੱਖ।" "ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਹ ਮ੍ਰਿਗ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੋ ਆਵਾਜ਼ ਤੂੰ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ। ਵੈਦੇਹੀ, ਤੈਨੂੰ ਰਾਮ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸਪੁਰਦ ਕੀਤਾ ਹੈ।" "ਮੈਨੂੰ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਛੱਡਣਾ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਸੌਂਪੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਬਣ ਗਏ ਹਾਂ।" "ਦੇਵੀ, ਜਦੋਂ ਖਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਜਨਸਥਾਨ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਬਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਵੈਦੇਹੀ, ਤੂੰ ਇਹ ਹਿੰਸਾ ਤੇ ਨਰਮਤਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾ ਸੋਚ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਤਿੱਖੇ ਬਚਨ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ। "ਤੂੰ ਨੀਚ, ਨਿਰਦਈ, ਕਠੋਰ ਤੇ ਕੁਲ ਦੀ ਲਾਜ਼ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਵੇਖ ਕੇ ਤੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।" "ਕੋਈ ਅਜੀਬ ਨਹੀਂ ਜੇ ਵੈਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੁਰਾਈ ਆ ਜਾਵੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਕਠੋਰ ਤੇ ਕਪਟੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ। ਤੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਕੇਵਲ ਮੇਰੇ ਜਾਂ ਭਰਤ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਆਇਆ ਹੈਂ। ਪਰ ਇਹ ਚਲ ਤੈਨੂੰ ਜਾਂ ਭਰਤ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇਵੇਗੀ।" "ਮੈਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਤੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਤੀ ਬਣਾਇਆ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਪੁਰਸ਼ ਦੀ ਕਦੇ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਤੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗੀ।" "ਰਾਮ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਮੈਂ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਜੀ ਸਕਦੀ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੱਖੇ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੇਵੀ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈਂ।" "ਮੈਥਿਲੀ, ਇਸ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਆਉਣ ਅਚੰਭਾ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਚੰਚਲ, ਅਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ, ਤਿੱਖੀਆਂ ਤੇ ਫੁਟਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੈਦੇਹੀ, ਜਨਕ ਨੰਦਨੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਜ਼ਹਿਰਲੇ ਬਚਨ ਸਹਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।