ਮਾਰੀਚ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਇਥੋਂ ਦੂਰ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਵਣ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਇਕੱਲੀ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੱਕ ਸਕੇ। ਫਿਰ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਨਕਲ ਕਰਦਿਆਂ ਉੱਚੀ ਚੀਕ ਮਾਰੀ—"ਹਾਏ ਸੀਤੇ! ਲਕਸ਼ਮਣ!"। ਰਾਮ ਦੇ ਅਤੁੱਲ ਤੀਰ ਨਾਲ ਜਦ ਮਾਰੀਚ ਦੇ ਅੰਗ ਵਿਚ ਘਾਵ ਪਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮ੍ਰਿਗ ਰੂਪ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਮਾਰੀਚ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਬੈਠਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਥੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੜਪਦਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਈ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਆਇਆ ਕਿ ਲਕਸ਼ਮਣ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਿਹਾ ਸੀ—ਇਹ ਮਾਰੀਚ ਦੀ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਜ ਸੱਚ ਹੋ ਗਈ; ਮਾਰੀਚ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ "ਹਾਏ ਸੀਤੇ! ਲਕਸ਼ਮਣ!" ਕਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਚਿੰਤਾ ਆਈ ਕਿ ਹੁਣ ਸੀਤਾ ਦਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਰਾਮ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਕਿ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਜ਼ਰੂਰ ਇਸ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਮ ਦੇ ਰੋਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਸਿਰਾਹਟ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਡਰ ਆ ਗਿਆ—ਮਾਰੀਚ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਘਬਰਾਹਟ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚਿਤਲ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਮਾਸ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਜਨਸਥਾਨ ਵੱਲ ਵਧਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੁਖਦਾਈ ਚੀਕ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਜਾ ਕੇ ਰਘੁਨਾਥ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾ।" ਸੀਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੁਣ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੀ ਡੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" "ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਜਾ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਬਚਾ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਂਡ ਸਿੰਘਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਵੇ।" ਪਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਚਿੰਤਤ ਸੀਤਾ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸੁਮਿਤਰਾ ਪੁੱਤ! ਤੂੰ ਦੋਸਤੀ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈਂ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦਾ ਵੈਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈਂ।" "ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਹ ਸਿਰਫ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਨਾਸ਼ਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।" "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਤੂੰ ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਗਿਆ; ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ।" "ਇਸ ਲਈ ਹੀ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਖੜਾ ਹੈਂ, ਉਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ; ਜੇਕਰ ਉਹ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਮੈਂ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਇੱਥੇ ਕੀ ਬਣੇਗਾ?" "ਜਦ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਮੁੱਖ ਰੱਖਵਾਲੀ ਵਜੋਂ ਆਇਆ, ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?" ਸੀਤਾ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਜੂ ਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਡਰੀ ਹੋਈ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਚਾਹੇ ਸੱਪ, ਅਸੁਰ, ਗੰਧਰਵ, ਦੇਵਤਾ, ਦਾਨਵ ਜਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੋਣ—" "ਤੇਰਾ ਪਤੀ, ਵੈਦੇਹੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦੇਵ, ਮਨੁੱਖ, ਗੰਧਰਵ ਜਾਂ ਪੰਛੀ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ—ਇਹ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" "ਰਾਕਸ਼ਸ, ਪਿਸਾਚ, ਕਿੰਨਰ, ਜਾਨਵਰ ਜਾਂ ਭਿਆਨਕ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਜੋ ਰਾਮ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰ ਸਕੇ; ਰਾਮ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਅਜੇਯ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਐਸਾ ਨਾ ਬੋਲ।" "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਘੁਨਾਥ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਛੱਡ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਉਹਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕਦੇ।" "ਜੇ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਣ, ਉਹਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਤੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰੱਖ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਦੇ।" "ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਜਲਦੀ ਹੀ, ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮ੍ਰਿਗ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗਾ; ਜੋ ਆਵਾਜ਼ ਤੂੰ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ।" "ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ; ਵੈਦੇਹੀ, ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਨੇ ਮੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਛੱਡ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਰਾਮ ਵਲੋਂ ਮੈਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਹੈ; ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਬਣ ਗਏ ਹਾਂ।" "ਦੇਵੀ, ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਖਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਜਨਸਥਾਨ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਬਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਵੈਦੇਹੀ, ਤੂੰ ਇਹ ਹਿੰਸਾ ਤੇ ਨਿਰਦਯਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰੱਖ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਸੀਤਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਸਦਾ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਨੀਚ, ਨਿਰਦਯ, ਕਠੋਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਲਈ ਕਲੰਕ ਹੈਂ।" "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੈਨੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਰਾਮ ਦੀ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ ਤੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।" "ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਜੇ ਵੈਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੁਰਾਈ ਆ ਜਾਵੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਤੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਠੋਰ ਤੇ ਛਲਕਪਟ ਵਾਲੇ ਹਨ।" "ਤੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬੁਰਾ ਹੈਂ, ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਜਾਂ ਭਰਤ ਵਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।" "ਪਰ ਇਹ ਚਲ ਤੈਥੋਂ ਜਾਂ ਭਰਤ ਤੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲਣੀ; ਮੈਂ ਰਾਮ, ਜੋ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਤੀ ਮੰਨ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੁਰਖਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਚਾਹ ਸਕਦੀ ਹਾਂ?" "ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ, ਸੁਮਿਤਰਾ ਪੁੱਤ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗੀ।" "ਰਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜੀ ਸਕਦੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਤਾ ਵਲੋਂ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਰੜੀਆਂ ਤੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਹਿਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਉੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ; ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੇਵੀ ਵਰਗੀ ਹੈਂ।" "ਮੈਥਿਲੀ, ਇਹ ਅਜੀਬ ਨਹੀਂ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਅਨੁਚਿਤ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀ ਜਾਣ; ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਵਭਾਵਿਕਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।