ਮਾਰੀਚਾ, ਜੋ ਇੱਕ ਹਿਰਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਅਚਾਨਕ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਿਰਾਸਤਦਾਰ ਰਾਮ, ਇਸ ਚਲਾਕੀ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਥਕ ਕੇ, ਉਹ ਘਾਹ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਛਾਂ ਲੱਭਣ ਲਈ ਰੁਕਿਆ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਹਿਰਣ, ਹੋਰ ਹਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਕ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਨੇੜੇ ਆਇਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਦੌੜ ਲਾਇਆ, ਪਰ ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਫਿਰ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੋਂ, ਦੂਰੋਂ ਉਹ ਹਿਰਣ ਮੁੜ ਆਇਆ। ਰਾਮ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਕੀਤਾ। ਰਾਘਵ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਬਾਣ ਚੁੱਕਿਆ—ਇਹ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਧਨੁਸ਼ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਹਿਰਣ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਉਹ ਅਗਨੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਬਾਣ ਛੱਡਿਆ। ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਾਣ ਹਿਰਣ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਭੇਦ ਗਿਆ। ਬਾਣ ਮਾਰੀਚਾ ਦੇ ਦਿਲ 'ਤੇ ਵਜਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਵਜਦੀ ਹੋਵੇ। ਮਾਰੀਚਾ, ਇੱਕ ਹਥੇਲੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਉੱਡ ਕੇ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਚੀਖ ਮਾਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੀ; ਮੌਤ ਆਉਂਦੀ ਵੇਲੇ, ਮਾਰੀਚਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਝੂਠਾ ਹਿਰਣ ਦਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਦੈਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਮਾਰੀਚਾ ਸੋਚਿਆ—ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕਿ ਰਾਵਣ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਇਕੱਲੀ ਫੜ ਸਕੇ? ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਘਵ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਖਿਆ, "ਹਾਏ, ਸੀਤਾ! ਲਕਸ਼ਮਣ!"। ਬੇਹਤਰੀਨ ਬਾਣ ਨਾਲ, ਜਿਹੜਾ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਬਿੰਦੂ 'ਤੇ ਵੱਜਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਹਿਰਣ ਦਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੈਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਮਾਰੀਚਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਗਿਆ; ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਭਿਆਨਕ ਦੈਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਤਪਤ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਸੀਤਾ ਵੱਲ ਗਈ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਯਾਦ ਆਏ। ਰਾਮ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਇਹ ਮਾਰੀਚਾ ਦੀ ਮਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ—ਅੱਜ ਇਹ ਹੋ ਗਿਆ, ਮਾਰੀਚਾ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਰ ਗਿਆ। "ਹਾਏ, ਸੀਤਾ! ਲਕਸ਼ਮਣ!"—ਇਹ ਚੀਖ ਮਾਰੀਚਾ ਨੇ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ ਕੀਤੀ; ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਰਾਮ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਜਰੂਰ ਇੱਥੋਂ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਇੱਛਾ ਵਸ਼; ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਮ ਦੇ ਰੋਮ-ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਰਾਮ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਡਰ ਆ ਗਿਆ; ਦੈਤ-ਹਿਰਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਤੇ ਉਹ ਚੀਖ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚਿਤਕਬਰ ਹਿਰਣ ਮਾਰਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਮਾਸ ਲਿਆ, ਤੇ ਜਨਸਥਾਨ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਹੁਣ, ਅਗਲਾ ਅਧਿਆਇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਦੁਖੀ ਚੀਖ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਜਾ, ਰਾਘਵ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲਾ।" "ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਚੀਖ ਸੁਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਥਰਥਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਬਚਾ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜਲਦੀ ਜਾ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਘਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ; ਪਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਗਿਆ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਭਰਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਯਾਦ ਸੀ।" ਫਿਰ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਸੁਮਿਤਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਦੋਸਤ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ, ਪਰ ਭਰਾ ਦਾ ਵੈਰੀ ਵਾਂਗ ਵਿਹਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਜੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ਤੇ ਤੂੰ ਭਰਾ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਖਾਤਰ ਹੀ ਤੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਨਸ਼ਟਤਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਵਾਸਤੇ, ਤੂੰ ਰਾਘਵ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ; ਲਗਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਭਰਾ ਲਈ ਮਮਤਾ ਨਹੀਂ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਨਿਸਚਿੰਤ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਜੇ ਉਹ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਮੈਂ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?" "ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਜਦ ਤੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਵਾਲਾ ਵਾਂਗ ਆਇਆ ਸੀ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਦੇਹੀ, ਅੰਜੂਆਂ ਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਬੋਲਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਡਰੀ ਹੋਈ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਮਰਾਲੀ ਵਾਂਗ, ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ, "ਸਰਪ, ਅਸੁਰ, ਗੰਧਰਵ, ਦੇਵ, ਦਾਨਵ ਜਾਂ ਰਾਖਸ਼ਸ—" "ਤੇਰਾ ਪਤੀ, ਵੈਦੇਹੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ, ਦੇਵ, ਮਨੁੱਖ, ਗੰਧਰਵ ਜਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।" "ਰਾਖਸ਼ਸ, ਪਿਸਾਚ, ਕਿਨਨਰ, ਜਾਨਵਰ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ, ਭਿਆਨਕ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਕੋਈ ਵੀ, ਸੁੰਦਰੇ—" "ਰਾਮ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਰਾਮ ਅਜੈਯ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਐਸਾ ਕਹਿਣਾ ਛੱਡ।" "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਰਾਘਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਛੱਡਣ ਦਾ ਦੁਖ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵੀ, ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।" "ਜੇ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਕਮੀਆਂ ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਮਿਲ ਵੀ ਜਾਣ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਦਬਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਤੇਰਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੁਖ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਦੇ।" "ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਜਲਦੀ ਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਚਿਤਕਬਰ ਹਿਰਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ; ਜੋ ਆਵਾਜ਼ ਤੂੰ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਦੇਵ ਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ।" "ਇਹ ਰਾਖਸ਼ਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਸੀ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ; ਵੈਦੇਹੀ, ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਹੈ।" "ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਛੱਡਣ ਦਾ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਮ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ, ਸੁਭਾਗੀ, ਅਸੀਂ ਰਾਤ-ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ।" "ਦੇਵੀ, ਖਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਨਸਥਾਨ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਬਾਰੇ, ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਮਾਰੀਚਾ ਦੀ ਮਾਇਆ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਚਲਾਕੀ, ਤੇ ਸਹਿਮੀ ਹੋਈ ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰ ਰਹੀ ਸੀ; ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਆਗਿਆ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਡਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।