ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਹਰਣ ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਬਚੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਖਾਲ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੂਬੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਸ ਚਿੱਤਰੇ ਹਰਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਲਵਾਂਗਾ, ਤਦ ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਖਾਲ ਲੈ ਕੇ ਜਲਦੀ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ। ਜਟਾਯੂ ਪੰਛੀ ਆਸ ਪਾਸ ਚੱਕਰ ਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਮਹਿਤਲੀ (ਸੀਤਾ) ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਾ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦੇ ਕੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਚਿਰਾਗ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਜੰਬੂਨਾਦ ਸੋਨੇ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਕਸ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣਾ ਤੀਣ-ਵਕਰੀ ਧਨੁਸ਼, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਸੀ, ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋ ਤਰਕਸ਼ ਲਾ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਾਜਾ (ਹਰਨ) ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵੱਲ ਦੌੜਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਹਰਣ ਡਰ ਕਰ ਅਣਦਿੱਖਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਰਾਮ ਤਲਵਾਰ ਕਸ ਕੇ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਸ਼ਕਲ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ ਕਿ ਹਰਣ ਕਿਵੇਂ ਅਜੀਬ ਹਲਚਲ ਕਰਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ, ਕਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ, ਕਦੇ ਓਝਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਹਰਨ ਕਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਉੱਚਲਦਾ, ਕਦੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਖਿੜੇ ਚੰਨ ਨੂੰ ਬੱਦਲ ਓਹਲੇ ਲੈ ਲੈਂ। ਮਾਰੀਚ, ਜੋ ਹਰਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਨੂੰ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਰਾਮ, ਉਸ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਸਮਝ ਨਾ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਥੱਕ ਗਏ ਤੇ ਘਾਹ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਗਏ। ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਹਰਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭੜਕਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਰਣਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆ ਕੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ ਹੋਏ, ਤਦ ਉਹ ਫਿਰ ਡਰ ਕੇ ਅਚਾਨਕ ਓਝਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਰੱਖਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੋਂ ਦੂਰੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹੁਣ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਸ਼ਤ੍ਰੁ-ਨਾਸਕ ਤੀਰ ਚੁੱਕਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਧਨੁਸ਼ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਹਰਣ ਵੱਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਾਇਆ, ਜੋ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਸਾਂਸ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਹ ਅਗਨੀ-ਸਮਾਨ, ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਨਿਰਮਿਤ ਤੀਰ ਛੱਡਿਆ, ਜੋ ਹਰਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਮਾਰੀਚ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਜਾ ਵੱਜਿਆ। ਉਹ ਤੀਰ ਮਾਰੀਚ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੱਜਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਜਰਪਾਤ ਹੋਵੇ। ਮਾਰੀਚ ਇਕ ਹੱਥ ਉੱਚਲਿਆ ਤੇ ਭਾਰੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਡਰਾਉਣੀ ਚੀਕ ਮਾਰੀ, ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਸੀ; ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਆਪਣਾ ਝੂਠਾ ਹਰਣ ਦਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਰਾਖਸ਼ਸ ਦੇ ਕਹੇ ਹੋਏ ਬੋਲ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਮਾਰੀਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਵਣ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਇਕੱਲੀ ਪਾ ਸਕੇ। ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਕਲ ਕਰਕੇ ਉੱਚੀ ਚੀਕ ਮਾਰੀ: "ਹਾਏ ਸੀਤੇ! ਲਕਸ਼ਮਣ!"। ਵਧੀਆ ਤੀਰ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਹਰਣ ਦਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ ਅਸਲ ਡਰਾਉਣਾ ਰਾਖਸ਼ਸ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਮਾਰੀਚ, ਜੋ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਭਾਰੀ ਦੇਹ ਵਿਚ ਸੀ, ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਨਿਕਲ ਗਈ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਤਪਤ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਸਰਿਆ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਸੀਤਾ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਬੋਲ ਯਾਦ ਆ ਗਏ। "ਇਹ ਤਾਂ ਮਾਰੀਚ ਦੀ ਮਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ; ਅੱਜ ਉਹੀ ਹੋ ਗਿਆ—ਮਾਰੀਚ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਰ ਗਿਆ।" "ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ 'ਹਾਏ ਸੀਤੇ! ਲਕਸ਼ਮਣ!' ਚੀਕ ਕੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਮਰ ਗਿਆ; ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸੀਤਾ ਦਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?" ਰਾਮ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜ਼ਰੂਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਕੇ, ਆਸ਼ਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਆਉਣਗੇ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਮ ਦੇ ਰੋਆਂ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਡਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਹੋਰ ਇੱਕ ਚਿਤਰਾ ਹਰਣ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਮਾਸ ਲਿਆ ਤੇ ਜਨਸਥਾਨ ਵੱਲ ਜਲਦੀ ਵਧੇ। ਉਥੇ, ਜਦੋਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚੋਂ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦੀ ਪੀੜ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੀ; ਜਾ ਕੇ ਪਤਾ ਲਾ ਕਿ ਰਘੁਨੰਦਨ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਣਸੁੱਕੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ; ਮੈਂ ਪੀੜ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਬੁਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਜਲਦੀ ਦੌੜ ਕੇ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾ, ਉਹ ਭਰਾ ਜੋ ਤੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਂਡ ਸ਼ੇਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਪਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਨਹੀਂ ਚਲੇ। ਤਦ, ਜਨਕਨੰਦਨੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸੁਮੀਤਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਦਿਖਾਵੇ ਨੂੰ ਤਾਂ ਮਿੱਤਰ ਹੈਂ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦਾ ਵੈਰੀ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਰਾਮ ਦੀ ਵਿਨਾਸ਼ੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।" "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਰਘੁਨੰਦਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਨੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਬੈਠਾ ਹੈਂ, ਉਸ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਹਸਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ; ਜੇ ਉਹ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਇੱਥੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?