ਰਾਮ, ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਹਰਣ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦੇ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਨੀਲੇ ਨੀਲਮ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਪੇਟ ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਐਸਾ ਅਣਵਰਨਣਯ ਹਰਣ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ? ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ, ਜੋ ਜੰਬੂ ਨਦੀ ਦੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਦਭੁਤਤਾ ਜਰੂਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਫਿਰ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ, “ਮਾਸ ਲਈ ਜਾਂ ਖੇਡ ਲਈ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਵੀ ਇਸ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਹਰਣਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ, ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ, ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਸੋਨਾ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਧਨ ਦਾ ਸਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਜੋ ਧਨ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੁਕ੍ਰ ਦੇ ਲਈ ਜਿਵੇਂ ਹੈ।” ਰਾਮ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਜੋ ਕੁਝ ਲਾਭ ਲਈ ਭੀ ਖੋਜਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਨਿਰਭੀਕਤਾ ਨਾਲ, ਉਹੀ 'ਧਨ' ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਰਥ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਅਮੋਲਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਾਲ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤਨ ਹੈ, ਵੈਦੇਹੀ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੈਠੇਗੀ। ਨ ਪਲਾਸ਼, ਨ ਪ੍ਰਿਯਕਾ, ਨ ਪ੍ਰਵੇਣੀ, ਨ ਆਵਿਕੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ, ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦੀ ਛੂਹ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ।” ਰਾਮ, ਉਸ ਹਰਣ ਦੀ ਉਲਲੇਖ ਕਰਦਾ ਹੈ, “ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਰਣ ਅਤੇ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਦਿਵ੍ਯ ਹਰਣ—ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਦਿਵ੍ਯ ਹਨ: ਤਾਰਾ-ਹਰਨ ਤੇ ਧਰਤੀ-ਹਰਨ। ਜੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਖਦਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰਾਖਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਹਰਣ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨੀਚ ਮਾਰੀਚਾ, ਜਿਸਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਧਰਮ ਹੈ, ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕਲੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕਈ ਮਹਾਰਾਜਾ, ਜੋ ਧਨੁਸ਼-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਉਠੇ, ਪਰ ਇਹਨੇ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਹਰਣ ਮਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਅੱਗੇ ਰਾਮ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, “ਇਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਤਾਪੀ ਨੇ, ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਠੱਗ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚੋਂ ਮਾਰਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਛੜਾ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਲਾਲਚ ਵਿਚ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਯ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸਦਾ ਭੋਜਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਵਾਤਾਪੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ, ਇਸੀ ਲਈ ਤੂੰ ਜੀਵਤਾਂ ਵਿਚ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਧਰਮ ਤੇ ਸਯਮ ਵਿਚ ਅਡਿੱਗ ਨੂੰ ਤੌਹੀਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਅਸਲ ਰਾਖਸ ਨਹੀਂ; ਜਿਵੇਂ ਵਾਤਾਪੀ ਨੇ ਕੀਤਾ।” ਰਾਮ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਤਾਪੀ ਅਗਸਤਯ ਦੁਆਰਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ। ਤੂੰ ਕਿਤੇ ਨਾ ਜਾ, ਇਥੇ ਹੀ ਰਹਿ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਚੇਤ ਰਹਿ, ਅਤੇ ਮੈਥਿਲੀ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ। ਇੱਥੇ ਸਾਡਾ ਕਰਤਵ ਹੈ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਆਨੰਦ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ; ਮੈਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਜੰਤੂ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ ਜਾਂ ਫੜ ਲਵਾਂਗਾ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ ਇਹ ਹਰਣ ਲਿਆਵਾਂਗਾ, ਤੂੰ ਦੇਖੀਂ ਕਿ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਖਾਲ ਲਈ ਕਿੰਨੀ ਲਾਲਸਾ ਹੈ।” “ਇਹ ਹਰਣ ਅੱਜ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਖਾਲ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ; ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਚੇਤ ਰਹਿਣਾ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਇਸ ਚਿੱਟੇ ਹਰਣ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਖਾਲ ਲੈ ਕੇ ਜਲਦੀ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ। ਜਟਾਯੁ, ਜੋ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੰਛੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤੂੰ ਹਰ ਪਲ, ਚੌਕਸ ਰਹਿਣਾ, ਮੈਥਿਲੀ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰੀਣੀ, ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਉੱਤਮ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਉਰਜਾ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਜੰਬੂ ਨਦੀ ਦੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਬਣੀ ਤਲਵਾਰ ਲਗਾ ਲਈ। ਫਿਰ, ਆਪਣਾ ਤੀਨ-ਵਕ੍ਰ ਧਨੁਸ਼, ਜੋ ਉਸਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਸੀ, ਚੁੱਕ ਕੇ, ਦੋ ਤੂਣ ਲਾ ਕੇ, ਤੇਜ਼ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਦੌੜਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੰਗਲ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਡਰ ਕਰਕੇ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ, ਤਲਵਾਰ ਲਗਾ ਕੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਹਰਣ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਉਹਦੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਹਰਣ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਤੱਕਦਾ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਦੌੜਦਾ ਗਿਆ, ਕਦੇ ਉਹ ਹਰਣ ਅਜੀਬ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਤਾਂਕਦਾ, ਮੋਹ ਲੈਂਦਾ। ਉਹ ਹਰਣ, ਕਦੇ ਕਦੇ ਵਿਅਕੁਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਉੱਛਲਦਾ, ਕਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ, ਕਦੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਪਤਝੜ ਦੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਛਿਟੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਜਾਂਦੀ, ਉਹ ਹਰਣ ਵੀ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਦਿਸਦਾ, ਫਿਰ ਦੂਰੋਂ ਚਮਕਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਰੀਚ, ਜੋ ਹਰਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ, ਆਉਂਦਾ-ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ, ਮਾਰੀਚ ਦੇ ਵਲੋਂ ਮੋਹਿਤ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਬੇਬਸ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ, ਥੱਕ ਕੇ, ਉਹ ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਛਾਂ ਲੱਭ ਕੇ ਠਹਿਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ, ਹਰਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਚਿੜਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਰਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਹਰਣ ਫਿਰ ਦੌੜ ਪਿਆ; ਪਰ ਉਸੀ ਸਮੇਂ, ਡਰ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਦੂਰੋਂ, ਇਕ ਰੁੱਖ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਰਾਮ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਾਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਰਾਘਵ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਤੀਰ ਚੁੱਕਿਆ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਤੀਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਹਰਣ ਵਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਾਇਆ, ਜੋ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਹ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਨਿਰਮਿਤ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਸਤਰ ਛੱਡਿਆ; ਉਹ ਤੀਰ ਹਰਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਮਾਰੀਚ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵੱਢ ਗਿਆ। ਉਹ ਤੀਰ ਮਾਰੀਚ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵਜਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਵਜਰ। ਉਹ ਹਥੇਲੀ ਜਿੰਨਾ ਉੱਛਲਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਿਆਨਕ ਚੀਕ ਮਾਰੀ, ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦੜੀ ਮੁਕਣ ਨੂੰ ਸੀ; ਮਰਨ ਵੇਲੇ, ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਉਹ ਝੂਠਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।