ਜਦੋਂ ਰਾਮ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ, ਉਸ ਸੋਹਣੇ ਹਰਣ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਹਰਣ ਜੀਉਂਦਾ ਫੜ ਲਵੋ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਖਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਖਾਲ ਨੂੰ ਘਾਸ ਦੀ ਚਟਾਈ ਉੱਤੇ ਵਿਛਾ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂ। ਇਹ ਇੱਛਾ ਬੜੀ ਤੇਜ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਢੁੱਕਵੀਂ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇਸ ਜੀਵ ਦੇ ਰੂਪ ਨੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਵਾਲ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸਿੰਗ, ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਰੰਗ, ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਲੀ ਚਮਕ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" ਸੀਤਾ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਉਹ ਅਜੀਬ ਹਰਣ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਰਾਮ ਦਾ ਮਨ ਵੀ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਰਾਮ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਦੇਖੋ, ਵੈਦੇਹੀ (ਸੀਤਾ) ਕਿੰਨੀ ਉਤਾਵਲੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅਨੋਖੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਹਰਣ ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਬਚੇਗਾ। ਨਾਂ ਨੰਦਨ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾਂ ਚੈਤ੍ਰਰਥ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਐਸਾ ਹਰਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ।" "ਇਸ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਵਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਿੱਟੇ, ਅਤੇ ਰੋਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ, ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਿਲੱਖਣ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੇਖੋ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਹੰਢਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਜੀਭ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ, ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਨੀਲੇ ਰਤਨ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਪੇਟ ਸੰਗੀ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਵਰਗਾ। ਐਸਾ ਹਰਣ ਵੇਖ ਕੇ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਲਲਚਾਵੇਗਾ? ਜੰਬੂ ਨਦੀ ਦੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਇਸ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕੌਣ ਹੈਰਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ?" "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰਾਜੇ ਵੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮਨੋਰੰਜਨ ਜਾਂ ਮਾਸ ਲਈ ਹਰਣਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵੱਡੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਹੀ ਲੋਕ ਖਜ਼ਾਨੇ, ਰਤਨ, ਸੋਨਾ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਧਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਜੋ ਲਾਲਚ ਵਧਾਉਂਦਾ, ਜਿਹੜੀ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਮਨ ਚਾਹੁੰਦੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਸਤੂ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰੀਏ, ਜਿਸ ਲਾਭ ਲਈ ਕੋਈ ਯਤਨ ਕਰੇ, ਉਹੀ 'ਧਨ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਅਨਮੋਲ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਾਲ ਤੇ, ਮੈਂ ਅਤੇ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਵੈਦੇਹੀ ਬੈਠਾਂਗੇ। ਨਾਂ ਕੇਲਾ, ਨਾਂ ਪ੍ਰਿਯਕਾ, ਨਾਂ ਪ੍ਰਵੇਣੀ, ਨਾਂ ਆਵਿਕੀ—ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਖਾਲ ਦੇ ਛੂਹ ਨਾਲੋਂ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਹਰਣ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹਿਰਣ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਦਿਵ੍ਯ ਹਨ।" "ਜੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕਹਿੰਦਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਹ ਰਾਖਸ ਦਾ ਜਾਦੂ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਹਰਣ ਮਾਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਾਰੀਚ, ਜੋ ਪਾਪੀ ਸੁਭਾਵ ਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਇਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਹਰਣ ਮਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।" "ਇੱਥੇ ਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਤਾਪੀ ਨੇ ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਠੱਗ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਬੱਚਾ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਅਗਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਵਾਤਾਪੀ, ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਅਜ਼ਮਾਇਆ, ਇਸ ਲਈ ਹੀ ਤੂੰ ਜੀਵਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਜੋ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਧਰਮਅਨੁਸਾਰੀ ਤੇ ਸਯੰਯਮੀ ਨੂੰ ਅਪਮਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਅਸਲ ਰਾਖਸ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਤਾਪੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਪਾਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਤਾਪੀ ਅਗਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਹੱਥੋਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ। ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹੀਂ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਤੇ ਚੌਕਸ, ਮੈਥਿਲੀ (ਸੀਤਾ) ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੀਂ।" "ਸਾਡਾ ਕਰਤੱਵ ਇੱਥੇ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਰਤਨ, ਸੀਤਾ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਜੀਵ ਮਾਰਾਂਗਾ ਜਾਂ ਫੜ ਲਵਾਂਗਾ। ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਜਾ ਕੇ ਇਹ ਹਰਣ ਲਿਆਉਂਦਾ, ਤੂੰ ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨੂੰ ਵੇਖ। ਇਹ ਹਰਣ ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਬਚੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਖਾਲ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੋਭਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਚੌਕਸੀ ਨਾਲ ਰਹੀਂ।" "ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇੱਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਇਸ ਚਿੱਟੇ ਹਰਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਉਸ ਦੀ ਖਾਲ ਲੈ ਕੇ ਫੌਰਨ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ। ਜਟਾਯੁ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੰਛੀ, ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਚੌਕਸੀ ਨਾਲ ਮੈਥਿਲੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਰਤਨ ਰਾਮ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਜੰਬੂਨਦ ਸੋਨੇ ਵਾਲੀ ਤਲਵਾਰ ਕਸ ਲਈ। ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਵਕਰੀ ਧਨੁਸ਼, ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਭੂਸ਼ਣ, ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਦੋ ਤਰਕਸ਼ ਲਾ ਕੇ, ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਚੱਲ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਾਜਾ (ਹਰਣ) ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਲ ਦੌੜਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਹਰਣ ਡਰ ਕਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਮੁੜ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਤਲਵਾਰ ਕਸ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਹਰਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜੇ, ਉਹਦੇ ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ। ਧਨੁਸ਼ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਦੌੜਦੇ, ਹਰਣ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਜੋ ਕਦੇ ਕੁਦਰਤੀ, ਕਦੇ ਅਜੀਬ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਲੁਭਾਉਂਦਾ। ਉਹ ਹਰਣ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਵਿਅਕੁਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਕੁਦ ਪੈਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਕਦੇ ਦਿਖਦਾ, ਕਦੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਪਤਝੜ ਦੇ ਚੰਦ ਨੂੰ ਬਦਲੀਆਂ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀਆਂ, ਉਹ ਹਰਣ ਵੀ ਕਦੇ ਝਲਕ ਮਾਰਦਾ, ਫਿਰ ਦੂਰੋਂ ਚਮਕਦਾ।