ਇੱਕ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿਖੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਚਾਨਕ ਸੀਤਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਇੱਕ ਬੜੇ ਹੀ ਮਨਮੋਹਕ ਹਰਣ ਤੇ ਪਈ। ਉਹ ਹਰਣ ਆਪਣੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨਣੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਨਮੋਲ ਜਹਿਰ ਹੋਵੇ, ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੀਤਾ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਇਹ ਸੋਹਣਾ ਹਰਣ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਖਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਖੇਡ ਲਈ ਲਿਆ ਆਓ।" ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਹਰਣ—ਚਮਰਾ, ਸ੍ਰਮਰਾ ਆਦਿ—ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਭਾਲੂ, ਹਰਨਾਂ ਦੇ ਜੱਥੇ, ਬੰਦਰ ਤੇ ਕਿੰਨਰ ਭੀ ਇੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਰਣ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ—ਨਾ ਇਸ ਦੀ ਚਮਕ, ਨਾ ਧੀਰਜ, ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਜੋਤ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਅਨੋਖਾ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗਾ ਸਰੀਰ, ਰਤਨ ਵਾਂਗ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਵੇ।" ਸੀਤਾ ਉਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ, ਸੁਰੀਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੇ ਰੂਪ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਹਰਣ ਜੀਉਂਦਾ ਫੜ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਵਾਪਸ ਰਾਜ ਮਹਲ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਇਹ ਹਰਣ ਉਥੇ ਸਿੰਗਾਰ ਵਾਂਗ ਸਜਾਵਾਂਗੇ। ਭਾਰਤ, ਮੇਰੀਆਂ ਸਾਸਾਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਹਰਣ ਅਦਭੁਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਜੀਉਂਦਾ ਫੜ ਲਵੋ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਖਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਇਹ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਖਾਲ ਨੂੰ ਘਾਹ ਦੇ ਅਸਨ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂ। ਇਹ ਇੱਛਾ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਅਣਉਚਿਤ ਜਾਪਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਜੀਵ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਰੂਪ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮੋਹ ਲਿਆ ਹੈ।" ਉਹ ਹਰਣ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਲੋਇਆਂ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਂਗ ਸਿੰਗ, ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਜਿਹੀ ਚਮਕ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੀਤਾ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣਕੇ ਤੇ ਉਹ ਅਨੋਖਾ ਹਰਣ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਮ ਦਾ ਮਨ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਉਸ ਹਰਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੇਖੋ, ਵੈਦੇਹੀ (ਸੀਤਾ) ਕਿੰਨੀ ਉਤਸੁਕ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੋਖੀ ਸੋਹਣਾਈ ਕਰਕੇ ਇਹ ਹਰਣ ਅੱਜ ਇੱਥੋਂ ਨਹੀਂ ਬਚੇਗਾ।" ਰਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਐਸਾ ਹਰਣ ਨਾ ਨੰਦਨ ਬਾਗਾਂ, ਨਾ ਚੈਤਰਰਥ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ, ਨਾ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਹਰਣ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਲਕੀਰਾਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਚਿੱਟੇ ਧੱਬਿਆਂ ਤੇ ਅਲੌਕਿਕ ਰੂਪ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਰਣ ਉਬਾਸੀ ਲੈਂਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਜੀਭ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਮੂੰਹ ਨੀਲੇ ਪੱਥਰ ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ, ਪੇਟ ਸਾਂਪ ਤੇ ਮੋਤੀ ਵਰਗਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਅਨੋਖਾ ਹਰਣ, ਜਿਸਦੀ ਖੁਬਸੂਰਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਦੇਖ ਕੇ ਕੌਣ ਹੈਰਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ? ਫਿਰ ਰਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ, "ਵੱਡੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਜਾਂ ਮਾਸ ਲਈ ਹਰਣਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਰਤਨ, ਖਜ਼ਾਨੇ, ਤੇ ਸੋਨਾ ਲੱਭਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਧਨ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਤੱਤ ਹੈ, ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਲਾਭ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ 'ਧਨ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਰਾਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਅਨਮੋਲ ਸੋਹਣੀ ਖਾਲ ਉੱਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੈਠੇਗੀ। ਕੇਲੇ, ਪ੍ਰਿਆਕਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਛੂਹ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਨਹੀਂ ਖਾ ਸਕਦੀ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਹਰਣ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਦਾ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹਰਣ—ਦੋਵੇਂ ਅਲੌਕਿਕ ਹਨ।" ਪਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸ਼ੰਕਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤੇ ਇਹ ਮਾਰੀਚ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਮਾਇਆ ਦਾ ਚਲ ਤਾਂ ਨਹੀਂ। ਰਾਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕਹਿੰਦਾ, ਇਹ ਦੈਤ ਦੀ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਾਰੀਚ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਣ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕਲੇਸ਼ ਪਹੁੰਚਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਕਈ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਧਨੁਸ਼ ਚਲਾਉਣ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਇਸਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਹਰਣ ਮਾਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।" ਰਾਮ ਇੱਕ ਹੋਰ ਘਟਨਾ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ: "ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਤਾਪੀ ਨੇ ਤਪੱਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਠੱਗ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਉਹ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਅਗਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਦਾ ਭੋਜਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਵਾਤਾਪੀ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਪਾਈ, ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਉਸਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" ਰਾਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜੋ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਯਮ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਠ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰੇ, ਉਹ ਅਸਲ ਦੈਤ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਵਾਤਾਪੀ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਵੀ ਮਾਰੇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿ ਕੇ ਮੈਥਿਲੀ (ਸੀਤਾ) ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।" "ਸਾਡਾ ਕਰਤਵ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸੀਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੀਏ। ਮੈਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਹਰਣ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ ਜਾਂ ਫੜ ਲਿਆਂਗਾ। ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਇਹ ਹਰਣ ਲਿਆ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਤੂੰ ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਧਿਆਨ ਰੱਖੀਂ। ਇਹ ਹਰਣ ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਬਚੇਗਾ, ਇਸ ਦੀ ਖਾਲ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਸੋਹਣਾਈ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਤੂੰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਚੇਤ ਰਹੀਂ।" ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜਦ ਮੈਂ ਇਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਇਸ ਚਿੱਟੇ ਧੱਬਿਆਂ ਵਾਲੇ ਹਰਣ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ, ਉਸ ਦੀ ਖਾਲ ਲੈ ਕੇ ਜਲਦੀ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗਾ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਹਰਣ ਦੀ ਅਨੋਖੀ ਸੋਹਣਾਈ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੇ ਕੇ, ਉਸ ਅਚੰਭਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਰਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵਣ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।