ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਰਾਘਵ, ਐਸਾ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹਿਰਣ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ; ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਕੋਈ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।" ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਵਿਚ ਸਿਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮਸਕਾਨ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਠੱਗੀ ਹੋਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਵਿਚ ਰੋਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। "ਮਹਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਇਹ ਸੋਹਣਾ ਹਿਰਣ ਮੇਰਾ ਮਨ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਬਲਵਾਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਲਿਆਓ, ਇਹ ਸਾਡੀ ਖੇਡ ਲਈ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਾਡੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਈ ਸ਼ੁਭ-ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਿਰਣ—ਚਮਰਾ, ਸ੍ਰਮਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ—ਇੱਥੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਬਲਵਾਨ, ਇੱਥੇ ਭਾਲੂ, ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਬਾਂਦਰ ਤੇ ਕਿਨਨਰ ਵੀ, ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਐਸਾ ਹਿਰਣ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ—ਨਾ ਇਸ ਦੀ ਚਮਕ, ਨਾ ਸਹਿਣ-ਸ਼ਕਤੀ, ਨਾ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਇਹ ਤਾਂ ਹਿਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗਾ, ਅਜੀਬ ਸਰੀਰ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਰਗਾ, ਅਡੋਲ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦਾ, ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਆਹ, ਇਸ ਦਾ ਰੂਪ! ਆਹ, ਇਸ ਦੀ ਸੋਭਾ! ਇਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੇ ਚਮਕ ਮਨਮੋਹਣੀ ਹੈ; ਇਹ ਅਲੌਕਿਕ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗਾ ਹਿਰਣ ਮੇਰਾ ਮਨ ਲੈ ਗਿਆ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਹਿਰਣ ਨੂੰ ਜੀਵਤ ਫੜ ਲਓ, ਇਹ ਹੈਰਾਨੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਸਾਡਾ ਵਨ-ਵਾਸ ਸਮਾਪਤ ਹੋਵੇ ਤੇ ਅਸੀਂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂ, ਇਹ ਹਿਰਣ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਾਰ ਵਜੋਂ ਰਹੇਗਾ। ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਭਰਤ ਲਈ, ਸਾਡੀਆਂ ਸਾਸਾਂ ਲਈ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਅਲੌਕਿਕ ਹਿਰਣ ਹੈਰਾਨੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗਾ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਹਿਰਣ ਨੂੰ ਜੀਵਤ ਫੜ ਲਓ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਇਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਖਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੇ ਇਹ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਾਲ ਨੂੰ ਘਾਸ ਦੀ ਚੱਟਾਈ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਪੂਜਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ। ਇਹ ਇੱਛਾ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਅਣਉਚਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਜੀਵ ਦੇ ਰੂਪ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਸੋਨੇ-ਵਰਗੇ ਵਾਲ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਰਗੇ ਸੀੰਗ, ਨੌਜਵਾਨ ਸੂਰਜ-ਵਰਗਾ ਰੰਗ, ਤੇ ਤਾਰੇ-ਮਾਰਗ ਦੀ ਚਮਕ—ਇਹ ਸਭ ਅਲੌਕਿਕ ਹਨ। ਸਿਤਾ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਚਮਤਕਾਰ ਹਿਰਣ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਦਾ ਮਨ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਰੂਪ ਦੇ ਮੋਹ ਤੇ ਸਿਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਰਾਘਵ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੇਖੋ, ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਇੱਛਾ; ਇਸ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਲਈ, ਇਹ ਹਿਰਣ ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।" "ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਨੰਦਨ ਦੇ ਬਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਿਤਰਰਥ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ—ਧਰਤੀ 'ਤੇ, ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਐਸਾ ਕੋਈ ਹਿਰਣ ਨਹੀਂ। ਸੋਹਣੇ ਵਾਲ, ਉਲਟ ਤੇ ਸਿੱਧੇ, ਇਸ ਹਿਰਣ 'ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਹਿਰਣ ਅੰਗੜਾਈ ਲੈਂਦਾ, ਇਸ ਦੀ ਜੀਭ—ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ—ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੌ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲਾ ਬੱਦਲ।" "ਇਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਨੀਲਮ ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ, ਪੇਟ ਸੱਪਲ ਤੇ ਮੋਤੀ ਵਰਗਾ—ਇਹ ਅਣਵਰਨਣਯ ਹਿਰਣ ਕਿਸ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਨਾ ਕਰੇ? ਜੰਬੂ ਨਦੀ ਦੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਅਲੌਕਿਕ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ—ਇਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਕੌਣ ਹੈਰਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ?" "ਮਾਸ ਲਈ ਤੇ ਖੇਡ ਲਈ ਵੀ, ਰਾਜੇ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਿਰਣਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ, ਖਜ਼ਾਨੇ—ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ, ਰਤਨ ਤੇ ਸੋਨਾ—ਲੱਭੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਧਨ ਦਾ ਸਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਜੋ ਧਨ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਉਹ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਲਈ ਹੈ।" "ਜੋ ਵੀ ਲਾਭ ਲਈ ਖੋਜੀ ਲੱਭਦਾ, ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਾਲ, ਉਹ 'ਧਨ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਧਨ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ।" "ਇਸ ਅਮੋਲ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਾਲ 'ਤੇ, ਹੇ ਵੈਦੇਹੀ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਤੇ ਤੂੰ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠਾਂਗੇ। ਨਾ ਕੇਲਾ, ਨਾ ਪ੍ਰਿਆਕਾ, ਨਾ ਪ੍ਰਵੇਣੀ, ਨਾ ਆਵਿਕੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਛੂਹਣ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।" "ਇਹ ਸੋਹਣਾ ਹਿਰਣ ਤੇ ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਦੇਵ-ਹਿਰਣ—ਦੋਵੇਂ ਅਲੌਕਿਕ ਹਨ: ਤਾਰੇ-ਹਿਰਣ ਤੇ ਧਰਤੀ-ਹਿਰਣ।" "ਜੇ—as ਤੁਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ—ਇਹ ਦੈਤ ਦੀ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਹਿਰਣ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਕਿਉਂਕਿ, ਇਸ ਕ੍ਰੂਰ ਮਾਰੀਚਾ ਨੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤਿ ਅਧਰਮੀ ਹੈ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।" "ਕਈ ਰਾਜੇ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਉੱਠੇ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ; ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਹਿਰਣ ਮਾਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।" "ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਾਤਾਪੀ ਨੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਠੱਗ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਘੋੜਾ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ।" "ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਲਾਲਚ ਵਿਚ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਿਆ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਭੋਜਨ ਬਣ ਗਿਆ।" "ਹੇ ਵਾਤਾਪੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ, ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਜੀਵਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਗਏ।" "ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਐਸਾ ਜੀਵ ਸੱਚਾ ਦੈਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ—ਧਰਮ ਤੇ ਆਤਮ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ—ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਤਾਪੀ ਨੇ ਕੀਤਾ।" "ਇਹ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਪਾਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਤਾਪੀ ਅਗਸਤਿਆ ਦੁਆਰਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ; ਤੂੰ ਨਾ ਜਾ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹੋ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਤੇ ਚੌਕਸ, ਮੈਥਿਲੀ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ।" "ਸਾਡਾ ਕਰਤਵ ਹੈ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਆਨੰਦ, ਉਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਜੀਵ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ ਜਾਂ ਹਿਰਣ ਨੂੰ ਫੜਾਂਗਾ।" "ਜਦ ਮੈਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਹਿਰਣ ਲਿਆਉਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਇਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਖਾਲ ਲਈ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਰਹੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਤੇ ਸਿਤਾ ਦੀ ਆਸ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਚੌਕਸੀ ਵਿਚ, ਹਿਰਣ ਦੀ ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਨ ਜਾਂ ਮਾਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ।