ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ, ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਵੱਲ ਮੋਹਮਈ ਹਿਰਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਤੱਕਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਵੱਡੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਜਾਦੂਈ ਹਿਰਨ, ਰਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਾਂ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਮਕਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਕਈ ਜਵਾਹਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਅਜੋਬਾ ਹਿਰਨ ਦੇਖ ਕੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੈਰਾਨੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਤਿਆਲੀਸਵੇਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਸੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਕ-ਸ਼ਕਲ ਸੁੰਦਰ ਸਨ, ਫੁੱਲ ਚੁੰਨਦੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਹਿਰਨ ਨੂੰ ਦੇਖਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਦੇ ਪਾਸੇ ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਹਿਰਨ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਰੂਪ, ਪੋਲਿਸ਼ ਕੀਤੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਸੀਤਾ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੁਲਾਉਂਦੀ ਰਹੀ, ਤੇ ਹਿਰਨ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤੱਕਦੀ ਰਹੀ: "ਆਓ, ਆਓ ਜਲਦੀ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨਾਲ!" ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਬੁਲਾਉਣ 'ਤੇ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਸਨ, ਉਥੇ ਆ ਕੇ, ਹਿਰਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੰਦਹੀ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦਾ: "ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹਿਰਨ ਮਾਰੀਚਾ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੈ।" "ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਿਆਂ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਿਆਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਮ।" "ਇਹ ਇਲੂਜ਼ਨ ਹੈ, ਜਾਦੂਗਰ ਦੀ; ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਹਿਰਨ ਦਾ ਰੂਪ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਇਹ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।" "ਹੇ ਰਾਘਵ, ਅਜਿਹਾ ਜਵਾਹਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹਿਰਨ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਇਹ ਯਕੀਨਨ ਜਾਦੂ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਗੱਲ ਵਿਚਕਾਰ, ਸੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਠੱਗੀ ਹੋਈ, ਉਤਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। "ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਇਹ ਮਨੋਹਰ ਹਿਰਨ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਲਿਆਓ, ਹੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਇਹ ਸਾਡੀ ਖੇਡ ਲਈ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਸਾਡੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਕਈ ਸੁਭਾਗਾ ਹਿਰਨ—ਚਮਰਾ, ਸ੍ਰਮਰਾ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ—ਇਥੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।" "ਭਾਲੂ, ਹਿਰਨ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਬਾਂਦਰ, ਅਤੇ ਕਿਨਨਰ ਵੀ, ਹੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਇਥੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਰੂਪ ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ।" "ਪਰ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਅਜਿਹਾ ਹਿਰਨ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ—ਨਾ ਚਮਕ, ਨਾ ਧੀਰਜ, ਨਾ ਰੂਪ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਹਿਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।" "ਇਸ ਦਾ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗਾ, ਅਜੋਬਾ ਸਰੀਰ, ਜਵਾਹਰ ਵਾਂਗ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਮਕਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।" "ਆਹ, ਇਸ ਦਾ ਰੂਪ! ਆਹ, ਇਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ! ਇਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੇ ਚਮਕ ਮਨੋਹਰ ਹਨ; ਇਹ ਅਜੋਬਾ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗਾ ਹਿਰਨ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਹਿਰਨ ਨੂੰ ਜੀਵਤ ਫੜ ਲਓ, ਇਹ ਹੈਰਾਨੀ ਤੇ ਅਜੋਬਾ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ।" "ਜਦੋਂ ਸਾਡਾ ਜੰਗਲ-ਵਾਸ ਮੁਕ ਜਾਵੇ ਤੇ ਅਸੀਂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂ, ਇਹ ਹਿਰਨ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਸਜਾਵਟ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਭਰਤ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਮੇਰੀਆਂ ਸਾਸਾਂ ਲਈ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਦੇਵੀ ਹਿਰਨ ਦਾ ਰੂਪ ਅਜੋਬਾ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ।" "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਹਿਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੂੰ ਜੀਵਤ ਫੜ ਲਓ, ਹੇ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਖਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਹੋਵੇਗੀ।" "ਜੇ ਇਹ ਜੰਤੂ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਾਲ ਨੂੰ ਘਾਸ ਦੇ ਚੌਕ ਤੇ ਪਾ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂ।" "ਇਹ ਇੱਛਾ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਅਣਉਚਿਤ ਹੈ, ਮੈਂ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ; ਪਰ, ਇਸ ਜੰਤੂ ਦੇ ਰੂਪ ਨੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਜੋਬਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਦੀ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਵਾਲ, ਜਵਾਹਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸੀੰਗ, ਨੌਜਵਾਨ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਰੰਗ, ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਲੀ ਚਮਕ—" "ਰਾਘਵ ਦਾ ਮਨ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਸੀਤਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਅਜੋਬਾ ਹਿਰਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ।" "ਰੂਪ ਦੇ ਮੋਹ ਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਉੱਤਰ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਰਾਘਵ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੇਖ ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਭਰੀ ਇੱਛਾ; ਇਸ ਦੀ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰਤਾ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਹਿਰਨ ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।" "ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਨੰਦਨ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਚੈਤ੍ਰਰਥ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ—ਧਰਤੀ ਤੇ, ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਅਜਿਹਾ ਹਿਰਨ ਕਿੱਥੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?" "ਇਸ ਹਿਰਨ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਵਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਚਮਕਦੇ ਹਨ।" "ਵੇਖੋ, ਜਦ ਇਹ ਹਿਰਨ ਉਂਘਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਜੀਭ—ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ—ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੌ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਵਾਲਾ ਬੱਦਲ।" "ਇਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਨੀਲਮ ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਪੇਟ ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਂਗ—ਇਸ ਅਣਵਰਨਣਯ ਹਿਰਨ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਕੌਣ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ?" "ਕੌਣ, ਇਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ—ਜੰਬੂ ਨਦੀ ਦੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਦੇਵੀ, ਕਈ ਜਵਾਹਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ—ਹੈਰਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ?" "ਮਾਸ ਤੇ ਖੇਡ ਲਈ, ਰਾਜੇ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਿਰਨ ਨੂੰ ਧਨੁ ਨਾਲ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਮਹਨਤ ਨਾਲ, ਖਜਾਨੇ ਲੱਭੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਕਈ ਧਾਤਾਂ, ਜਵਾਹਰ ਤੇ ਸੋਨਾ।" "ਜੋ ਕੁਝ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦੌਲਤ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਦੌਲਤ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਸਾਧਨ, ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਉਹ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਲਈ ਹੈ।" "ਜੋ ਕੁਝ ਲਾਭ ਲਈ ਲੱਭਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਬਿਨਾ ਹਿਚਕ, ਉਹ 'ਦੌਲਤ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ।" "ਇਸ ਅਮੋਲ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਾਲ ਤੇ, ਹਿਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਵਾਹਰ, ਵੈਦੇਹੀ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੈਠੇਗੀ।" "ਨਾ ਕੇਲਾ, ਨਾ ਪ੍ਰਿਆਕਾ, ਨਾ ਪ੍ਰਵੇਣੀ, ਨਾ ਆਵੀਕੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ, ਇਸ ਦੇ ਛੂਹਣ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ।" "ਇਹ ਮਨੋਹਰ ਹਿਰਨ ਅਤੇ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਦੇਵੀ ਹਿਰਨ—ਦੋਵੇਂ ਦੇਵੀ ਹਨ: ਤਾਰਾ-ਹਿਰਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ-ਹਿਰਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਸੀਤਾ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਅਜੋਬਾ ਹਿਰਨ ਦੇ ਰੂਪ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਜਾਦੂਈ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੀ ਖਾਲ, ਰੂਪ ਅਤੇ ਖੇਡ ਲਈ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।