ਰਾਮਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹਰਣ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਐਸੇ ਹਰਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਿੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਚਿਹਰਾ ਕਾਲਾ ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੂੰਹ ਲਾਲ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਤੇ ਕੰਨ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ। ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਹੌਲੀ ਉੱਚੀ ਹੋਈ, ਪੇਟ ਨੀਲੇ ਨੀਲਮ ਵਰਗਾ, ਪਾਸਲੇ ਸ਼ਹਿਦੀ ਰੰਗ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਜਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਕੇਸਰ ਵਰਗੇ। ਉਸ ਦੇ ਖੁਰ ਬੇਰਿਲ ਪੱਥਰਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਲੰਬੀਆਂ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਟੰਗਾਂ, ਪਿੱਛ ਲਾਈ ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ੀ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਹਰਣ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਮਕਦਾਰ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬੜੀ ਮਨਮੋਹਣੀ ਸੋਭਾ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਐਸੇ ਸੁੰਦਰ ਹਰਣ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਲਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਹੁਣ ਹਰਣ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਮਨ ਮੋਹਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਣਿਜ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਰੇ-ਭਰੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਘਾ-ਨਿੱਘਾ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਵੈਦੇਹੀ, ਅਰਥਾਤ ਸੀਤਾ, ਦੀ ਧਿਆਨ ਆਪਣੀ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਸਕੇ। ਉਹ ਹਰਣ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੀਆਂ ਧੱਪਾਂ ਨਾਲ ਚਿੱਕੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕੋਮਲ ਪੱਤੀਆਂ ਚੁੰਘਦਾ ਹੋਇਆ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਦੇ ਉਹ ਕੇਲਾ-ਵਨ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ, ਕਦੇ ਕਾਰਣਿਕਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਕੋਲ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੱਲਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੀਤਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਤੇ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਨਕਸ਼ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਦੇ ਦੂਰ ਜਾਂਦਾ, ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਕਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੂਰ ਜਾ ਕੇ ਮੁੜ ਆ ਜਾਂਦਾ। ਕਦੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਖੇਡਦਾ, ਕਦੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ, ਕਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਹਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਹੋਰ ਹਰਣ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੇ, ਪਰ ਉਹ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ, ਸਦਾ ਸੀਤਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਚਾਹ ਵਿਚ। ਉਹ ਹਰਣ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਨਕਸ਼ ਬਣਾਂਦਾ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਹਰਣ ਉਸ ਵੱਲ ਤੱਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਹਰਣ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੂੰਘਦੇ, ਫਿਰ ਦਸਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਜਾਂਦੇ, ਪਰ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ। ਪਰ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਲੁਕਾਉਣ ਲਈ, ਉਹ ਕੁਝ ਖਾਂਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਵੈਦੇਹੀ, ਸੀਤਾ, ਫੁੱਲ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਰਹੀ ਸੀ—ਕਾਰਣਿਕਾਰ, ਅਸ਼ੋਕ ਤੇ ਆਮ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ। ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਫੁੱਲ ਚੁੱਕਦੀ ਫਿਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਜੰਗਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਸ ਲਈ ਅਸੁਖਾਵੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਉਸ ਰਤਨਾਂ ਵਰਗੇ ਹਰਣ ਉੱਤੇ ਪਈ। ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਹਰਣ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਮੋਤੀਆਂ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਦੰਦ ਤੇ ਹੋਠ ਚਮਕਦੇ, ਰੋਮ ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦਾਰ। ਸੀਤਾ ਨੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਤੱਕਿਆ। ਉਹ ਜਾਦੂਈ ਹਰਣ ਵੀ ਰਾਮ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਸੀਤਾ ਵੱਲ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਐਸਾ ਅਨੋਖਾ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹਰਣ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਮਾਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦਾ ਤਿਰਤਾਲੀਵਾਂ ਸਰਗ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਨੜੀ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਫੁੱਲ ਚੁੱਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਹਰਣ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਸਲੇ ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਹਰਣ ਬੜੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਸੀ। ਸੀਤਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ। ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੁਕਾਰਦੀ ਤੇ ਉਸ ਹਰਣ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀ ਰਹੀ। "ਆਓ, ਆਓ ਜਲਦੀ, ਹੇ ਨੀਲੇ ਨੇਤ੍ਰ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨਾਲ!" ਸੀਤਾ ਵਲੋਂ ਬੁਲਾਏ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਦੋਨੋ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਰਗੇ ਨਰ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਆ ਕੇ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲੱਗੇ ਤੇ ਉਹ ਅਜੀਬ ਹਰਣ ਦੇਖਿਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ, ਉਸ ਹਰਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ੱਕ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਇਹ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰੀਚ ਹੀ ਹੈ।" ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ, ਇਹ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਕਈ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਹੈ; ਇਹ ਹਰਣ ਦਾ ਰੂਪ ਉਸ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਐਸਾ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਰਣ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ; ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਇਆ ਹੈ।" ਜਦ ਲਕਸ਼ਮਣ ਇਹ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹਾਸੇ ਵਾਲੀ ਤੇ ਮੋਹਿਤ ਮਨ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਵਿਚੋਂ ਬੋਲ ਪਈ। "ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਇਹ ਸੋਹਣਾ ਹਰਣ ਮੇਰਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਖੇਡ ਲਈ ਲਿਆ ਆਓ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ। ਇੱਥੇ ਸਾਡੇ ਆਸ਼ਰਮ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਹਰਣ ਫਿਰਦੇ ਹਨ—ਚਮਰਾ, ਸ੍ਰਮਰਾ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ। ਰੀਛ, ਹਰਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਬੰਦਰ ਤੇ ਕਿੰਨਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਐਸਾ ਹਰਣ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ—ਨਾ ਰੰਗ ਵਿਚ, ਨਾ ਧੀਰਜ ਵਿਚ, ਨਾ ਸੋਭਾ ਵਿਚ। ਇਹ ਹਰਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਤਨ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਅਦਭੁਤ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ! ਇਸ ਦੀ ਸੋਭਾ! ਇਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੇ ਚਮਕ! ਇਹ ਅਨੋਖਾ, ਰੰਗ-ਬਰੰਗਾ ਹਰਣ ਮੇਰਾ ਮਨ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਫੜ ਲਿਆ ਤਾਂ ਇਹ ਬਹੁਤ ਅਚੰਭੇ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਜਦੋਂ ਸਾਡਾ ਵਨਵਾਸ ਮੁਕ ਜਾਵੇ ਤੇ ਅਸੀਂ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਾਪਸ ਜਾਵਾਂ, ਇਹ ਹਰਣ ਮਹਲ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਏਗਾ। ਭਰਤ ਲਈ, ਮੇਰੀਆਂ ਸੱਸੀਆਂ ਲਈ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਹਰਣ ਅਨੋਖਾ ਵਿਸ਼ਮਾਦ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਰੀਚ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜਾਦੂਈ ਹਰਣ ਸੀਤਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।