ਰਾਵਣ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਰੀਚਾ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹਿੰਮਤ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਹੋਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਤੂੰ ਮਾਰੀਚਾ ਹੈਂ।" ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਮਾਰੀਚਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਤੇਜ਼, ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਉੱਡਣ ਵਾਲੀ, ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ। ਇਹ ਰਥ ਡਰਾਉਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਗਧਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋਤਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" ਰਾਵਣ ਨੇ ਮਾਰੀਚਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਜਦ ਤੂੰ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਏਂ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨਮੁੱਤਾਬਕ ਇੱਥੋਂ ਚਲਾ ਜਾਈਂ। ਜਦ ਇਹ ਥਾਂ ਸੁੰਨੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਮੈਂ ਮਿਥਿਲਾ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ, ਤਾੜਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਮਾਰੀਚਾ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ, ਮਾਰੀਚਾ ਤੇ ਰਾਵਣ, ਉਸ ਰਥ 'ਚ ਚੜ੍ਹ ਗਏ ਜੋ ਹਵਾਈ ਮਹਲ ਵਾਂਗ ਉੱਡ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਰਥ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਗੇੜ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੰਗਲ, ਪਹਾੜ, ਦਰਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ ਤੇ ਪਿੰਡ ਵੇਖੇ। ਆਖਰਕਾਰ, ਉਹ ਦੰਡਕ ਅਰਣ੍ਹ ਵਿਚ ਆਏ, ਫਿਰ ਰਾਘਵ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਥੇ, ਮਾਰੀਚਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਵਣ—ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ—ਉਸ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰਿਆ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਮਾਰੀਚਾ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਰਾਮ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਕੇਲੇ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਦੋਸਤ, ਜਲਦੀ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰ ਜਿਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਾਂ।" ਰਾਵਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਰੀਚਾ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੋ ਕੇ ਹਿਰਣ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਆਸ਼ਚਰਜਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਸਿੰਗ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ, ਚਿਹਰਾ ਕਾਲਾ ਤੇ ਚਿੱਟਾ, ਮੂੰਹ ਲਾਲ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਤੇ ਕੰਨ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਜਰਾ ਉਚੀ ਸੀ, ਪੇਟ ਨੀਲੇ ਨੀਲਮ ਵਰਗਾ, ਪਾਸੇ ਸ਼ਹਦ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਵਰਗੇ, ਖੁਰ ਬੇਰੀਲ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ, ਸੁਤਲੇ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਲੱਤਾਂ, ਪੂੰਛ ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਵਰਗਾ ਰੰਗੀਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ। ਉਹ ਹਿਰਣ ਇਤਨਾ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਪਲ 'ਚ ਹੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਬਦਲ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਹਿਰਣ ਦਾ ਜਨਮ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਸੋਹਣੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਮਨਮੋਹਣ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣਾ ਬਣਾਕੇ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਰੇ-ਭਰੇ ਮੈਦਾਨਾਂ 'ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਏ। ਉਹ ਸੁਹਾਵਣੇ ਚਿੱਟੇ ਧੱਬਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹਿਰਣ, ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੇ ਨਰਮ ਪੱਤੇ ਚੁਗਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਦੇ ਕੇਲੇ ਦੇ ਬਾਗ, ਕਦੇ ਕਾਰਣਿਕਾਰ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਕੋਲ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੱਲਦਾ ਸੀ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਕਮਲ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਦੇ ਦੂਰ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਫੇਰ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਦੂਰ ਜਾਂਦਾ, ਫਿਰ ਮੁੜ ਆ ਜਾਂਦਾ। ਕਦੇ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਖੇਡਦਾ, ਕਦੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ, ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਕੋਲ ਹੋਰ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿਚ ਚਲਦਾ। ਹੋਰ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੇ, ਫਿਰ ਉਹ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਤਾਂਘ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਜੋ ਹੁਣ ਹਿਰਣ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਚੱਕਰ ਲਾਉਂਦਾ, ਰੌਸ਼ਨ ਲਕੀਰਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ, ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਚੱਲਦਾ, ਸਾਰੇ ਜੰਗਲੀ ਹਿਰਣ ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ। ਉਹ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁੰਘਦੇ, ਫਿਰ ਦਸ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ; ਪਰ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ, ਉਹਨਾਂ ਜੰਗਲੀ ਹਿਰਣਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ। ਆਪਣੀ ਅਸਲੀਅਤ ਲੁਕਾਉਣ ਲਈ, ਉਹ ਖਾਂਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਂਦਾ। ਓਹੀ ਸਮੇਂ, ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਵੈਦੇਹੀ—ਸੀਤਾ—ਫੁੱਲ ਚੁੰਨਦੀ ਹੋਈ, ਕਾਰਣਿਕਾਰ, ਅਸ਼ੋਕ ਤੇ ਅੰਬ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਜਦ ਫੁੱਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੀ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਅਣਉਚਿਤ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਵਰਗਾ ਹਿਰਣ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਨਾਰੀ ਨੇ ਉਹ ਹਿਰਣ ਵੇਖਿਆ ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਮੋਤੀਆਂ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਦੰਦ ਤੇ ਹੌਂਠ ਚਮਕਦੇ, ਤੇ ਰੋਆਂ ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ। ਸੀਤਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਵੱਡੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਕਣ ਲੱਗੀ; ਤੇ ਉਹ ਜਾਦੂਈ ਹਿਰਣ ਵੀ ਰਾਮ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਉਥੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਉਹ ਅਜਿਹਾ, ਕਦੇ ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਈ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹਿਰਣ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਚਰਮ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੇ ਤਾਲੀਸਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੋ। ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਫੁੱਲ ਚੁੰਨਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਹਿਰਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਸੇ ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ, ਚਮਕਦੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਰਾਮ ਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ। ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੁਕਾਰਦੀ, ਤੇ ਉਸ ਹਿਰਣ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤੱਕਦੀ। "ਆਓ, ਆਓ ਜਲਦੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨਾਲ!" ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਤੇ, ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਜਿਹੇ ਪੁਰਸ਼—ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ—ਉਸ ਥਾਂ ਆਏ ਤੇ ਹਿਰਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਇਹ ਹਿਰਣ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਮਾਰੀਚਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੀ ਹੈ।" "ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਮ। ਇਹ ਮਾਇਆ ਦਾ ਮਾਹਿਰ ਹੈ, ਇਹ ਹਿਰਣ ਦਾ ਰੂਪ ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ੇਰ-ਪੁਰਸ਼, ਇਹ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਇੰਝ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਕੋਈ ਹਿਰਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।