ਮਾਰੀਚਾ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਵੀ ਆਖਰੀ ਪਲ ਆ ਗਏ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਦੀ ਝਲਕ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣੀ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਵੀ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਅਪਹਰਣ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੋਂ ਲਿਆਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਨਾ ਮੈਂ, ਨਾ ਤੂੰ, ਨਾ ਲੰਕਾ, ਨਾ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਕੋਈ ਵੀ ਬਚੇਗਾ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਂ, ਤੇਰੇ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਤੂੰ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।” ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਅਰਣਯ ਕਾਂਡ ਦੇ ਚੌਂਤੀਆਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ। ਮਾਰੀਚਾ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਖਿਆ, “ਚਲੋ, ਰਾਤ ਦੇ ਰਾਜਾ!” ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਮੈਨੂੰ ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਦੇਖ ਲਿਆ, ਜੋ ਧਨੁ, ਬਾਣ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਲਈ ਉਠ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਮੁਕ ਗਈ। ਕੋਈ ਵੀ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਜਿੰਦਾ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਯਮ ਦਾ ਦੰਡ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਜਿਹੇ ਪਾਪੀ ਲਈ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਲਦਾ ਹਾਂ, ਰਾਤ ਦੇ ਰਾਜਾ; ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।” ਰਾਵਣ, ਮਾਰੀਚਾ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਾਰੀਚਾ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਮੁਤਾਬਕ ਹੌਸਲਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਮਾਰੀਚਾ ਹੈਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸੀ। ਇਸ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਤੇ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾ; ਰਥ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਗਧਿਆਂ ਨੇ ਜੋਤਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਦ ਤੂੰ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਲੁਭਾ ਲਏਂ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈਂ; ਮੈਂ ਇਸ ਸੁੰਨ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਮਿਥਿਲਾ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਲਿਆਉਂਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਟਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੀਚਾ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਈ। ਮਾਰੀਚਾ ਤੇ ਰਾਵਣ, ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਡਦਿਆਂ ਮਹਿਲ ਵਾਂਗ, ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਜੰਗਲ, ਪਹਾੜ, ਦਰਿਆ, ਖੇਤਰ ਤੇ ਪਿੰਡ ਵੇਖੇ। ਆਖਰ ਉਹ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਤੇ ਫਿਰ ਰਾਮ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਥੇ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਮਾਰੀਚਾ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਰਾਮ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹੈ, ਕੇਲਿਆਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਮਿੱਤਰ, ਜਲਦੀ ਉਹ ਕਰ, ਜਿਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਆਏ ਹਾਂ।” ਰਾਵਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਰੀਚਾ, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਹਰਨ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਅਚੰਭਤ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ — ਉਸ ਦੇ ਸਿੰਗ ਲਾਲੀਮਾਂ ਵਾਲੇ ਰਤਨ ਜਿਹੇ, ਚਿਹਰਾ ਕਾਲਾ ਤੇ ਚਿੱਟਾ, ਮੂੰਹ ਲਾਲ ਕਮਲ ਵਾਂਗ, ਕੰਨ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ। ਗਰਦਨ ਹੌਲੀ ਉਠੀ ਹੋਈ, ਪੇਟ ਨੀਲੇ ਨੀਲਮ ਵਾਂਗ, ਪਾਸੇ ਸ਼ਹਦ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਜਿਹੇ, ਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਵਾਂਗ। ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਖ਼ ਪੀਲੇ ਪਦਮਰਾਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਲੰਬੇ ਤੇ ਸੁਡੋਲ ਲੱਤਾਂ, ਪੂੰਛ ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਵਾਂਗ ਰੰਗੀਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਚਮਕਦਾਰ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਧੀਆ ਹਰਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਜੰਗਲ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦਾ, ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਮਨਮੋਹਕ ਤੇ ਆਖਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਲੁਭਾਉਣ ਲਈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਹਰਨ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਚੱਜਾ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗਾ। ਚਮਕਦਾਰ, ਸੈਂਕੜੇ ਚਿੱਟੇ ਧੱਬਿਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਨਰਮ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਹੋਇਆ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਘੁੰਮਦਾ। ਕੇਲਿਆਂ ਦੇ ਬਾਗ ਤੇ ਕਾਰਣਿਕਾਰਾ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਕੋਲ, ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਟਹਿਲਦਾ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ। ਕਮਲ ਦੇ ਨਕਸ਼ ਵਾਲੀ ਪਿੱਠ ਨਾਲ, ਵੱਡਾ ਹਰਨ ਚਮਕਦਾ; ਰਾਮ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਕੋਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ। ਕਦੇ ਦੂਰ ਜਾਂਦਾ, ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ; ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹਾ ਦੂਰ ਜਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਮੁੜ ਆ ਜਾਂਦਾ। ਕਦੇ ਜਮੀਨ ਤੇ ਖੇਡਦਾ, ਫਿਰ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ; ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਕੋਲ, ਹੋਰ ਹਰਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਕੇ, ਫਿਰ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰਦਾ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਜੋ ਹਰਨ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਚੁੱਕਾ। ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਨਕਸ਼ ਬਣਾਉਂਦਾ, ਘੁੰਮਦਾ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਹੋਰ ਹਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ। ਉਹ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੂੰਘਦੇ, ਫਿਰ ਦਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ; ਪਰ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਰਸ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਜੰਗਲੀ ਹਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਲ ਜਾਂਦਾ। ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਲਈ, ਉਹ ਖਾਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੋਰ ਹਰਨਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਵੈਦੇਹੀ — ਸੀਤਾ — ਫੁੱਲ ਚੁਗਦੀ, ਦਰੱਖਤਾਂ — ਕਾਰਣਿਕਾਰਾ, ਅਸ਼ੋਕ, ਤੇ ਆਮ — ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਸਤ। ਫੁੱਲ ਚੁਣਦੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਜੰਗਲ-ਜੀਵਨ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਰਤਨ-ਜਿਹੇ ਹਰਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ। ਸਰਵੋਚਾ ਸਤਰੀ ਨੇ ਹਰਨ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਮੋਤੀ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਚਮਕਦਾਰ ਦੰਦ ਤੇ ਹੋਠ, ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਧਾਤੀ ਵਾਲੇ ਵਾਲ ਵੇਖੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਖੁੱਲ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਤੱਕਦੀ; ਜਾਦੂਈ ਹਰਨ ਵੀ ਰਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ। ਉਹ ਉਥੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦਾ ਘੁੰਮਦਾ; ਕਦੇ ਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਕਈ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲਾ ਹਰਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਅਤਿ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈ।