ਰਾਵਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਾਰੀਚਾ ਨੇ ਭਾਰੀ ਦੁਖ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਰਾਵਣ! ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਖਸਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਨਿਰਦਈ, ਮੂਰਖ ਤੇ ਆਪਣੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਨਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਘਟਨਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਅਚਾਨਕ ਵਾਪਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਹੁਣ ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਕਾਬਿਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਮ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਰਾਮ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਹੀ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਮਰਿਆ ਸਮਝ, ਤੇ ਤੂੰ ਵੀ, ਜੋ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਚੁਰਾ ਲੈ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ ਜਾਣ। ਜੇ ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲੈ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਨਾ ਤੂੰ ਬਚੇਗਾ, ਨਾ ਮੈਂ, ਨਾ ਲੰਕਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਰਾਖਸਸ। ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਨਿਕਟ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਰਗੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਰਣਯ ਕਾਂਡ ਦੇ ਚੌਂਤਾਲੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਰੀਚਾ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨਾਲ ਤਿੱਖੇ ਤੇ ਦੁੱਖੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅਖੀਰਕਾਰ ਕਿਹਾ, "ਚਲ, ਹੁਣ ਚੱਲੀਏ।" ਉਹ ਰਾਤ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਡਰਿਆ ਤੇ ਉਦਾਸ ਸੀ। "ਮੈਂ ਮੁੜ ਉਸ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਜੋ ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਹਥਿਆਰ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਉੱਠਿਆ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੁਕ ਗਈ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਰਾਮ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਰਾਵਣ, ਰਾਮ ਤੇਰੇ ਲਈ ਯਮਰਾਜ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਜਦ ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਬੁਰਾ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਰਾਤ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ।" ਮਾਰੀਚਾ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਵਣ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਾਰੀਚਾ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹਿੰਮਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਅਸਲ ਮਾਰੀਚਾ ਹੈਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਾਖਸਸ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਆ, ਇਸ ਤੇਜ਼ ਉੱਡਣ ਵਾਲੀ, ਪੰਛੀ ਵਰਗੀ, ਜਵਾਹਰਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ। ਇਹ ਰਥ ਭਿਆਨਕ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਗਧਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋਤਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਦ ਤੂੰ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਏਂ, ਤਦ ਤੂੰ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਉਸ ਸੁੰਨ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਮਿਥਿਲਾ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਆਵਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਾਟਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ—ਮਾਰੀਚਾ ਤੇ ਰਾਵਣ—ਉਸ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ, ਜੋ ਉਡਦੇ ਮਹਲ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੰਗਲ, ਪਹਾੜ, ਦਰਿਆ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ ਵੇਖੇ। ਆਖਿਰਕਾਰ ਉਹ ਦੰਡਕਾ ਜੰਗਲ ਤੇ ਫਿਰ ਰਾਘਵ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉੱਥੇ, ਮਾਰੀਚਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਖਸਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇਖਿਆ। ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਮਾਰੀਚਾ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਰਾਮ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਕੇਲੇ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਦੋਸਤ, ਜਲਦੀ ਉਹ ਕਰ, ਜਿਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਾਂ।" ਰਾਵਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਖਸਸ ਮਾਰੀਚਾ ਨੇ— ਹਿਰਣ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਅਸ਼ਚਰਜਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸਦੇ ਸਿੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ, ਚਿਹਰਾ ਕਾਲਾ ਤੇ ਚਿੱਟਾ, ਮੂੰਹ ਲਾਲ ਕਮਲ ਵਰਗਾ, ਤੇ ਕੰਨ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ। ਗਲ੍ਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਿਆ, ਪੇਟ ਨੀਲੇ ਨੀਲਮ ਵਰਗਾ, ਪਾਸਲੇ ਸ਼ਹਿਦੀ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਵਰਗੇ। ਖੁਰ ਬੇਰਿਲ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ, ਪੈਰ ਪਤਲੇ ਤੇ ਸੁੰਦਰ, ਪੂੰਛ ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਵਰਗੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ। ਉਹ ਮੋਹਕ, ਚਮਕਦਾਰ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਰਾਖਸਸ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦਾ, ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦਾ ਸੁੰਦਰ ਹਿਰਣ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਲਈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਰੇ-ਭਰੇ ਮੈਦਾਨਾਂ 'ਚ ਬੇਹੱਦ ਸੁਚੱਜੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਚਿੱਟੇ ਧੱਬਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕੋਮਲ ਪੱਤੀਆਂ ਚਬਾਉਂਦਾ ਫਿਰਦਾ। ਕੇਲੇ ਦੇ ਬਾਗ਼, ਫਿਰ ਕਾਰਣਿਕਾਰ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਚੱਲਦਾ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ। ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਪਿੱਠ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਹਿਰਣ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਰਾਮ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਹ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ। ਕਦੇ ਦੂਰ ਜਾ ਕੇ ਮੁੜ ਆ ਜਾਂਦਾ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜ ਕੇ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ। ਕਦੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਖੇਡਦਾ, ਫਿਰ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ। ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਹੋਰ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿਚ ਰਲ ਜਾਂਦਾ। ਹੋਰ ਹਿਰਣ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੇ, ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਮੋੜ ਜਾਂਦੇ। ਉਹ ਰਾਖਸਸ, ਜੋ ਹੁਣ ਹਿਰਣ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਲਈ ਤਰਸਦਾ। ਉਹ ਚੱਕਰ ਲਾਉਂਦਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਨਕਸ਼ ਬਣਾਉਂਦਾ, ਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਹਿਰਣ ਉਸਨੂੰ ਤੱਕਦੇ। ਉਹ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਸੁੰਘਦੇ, ਪਰ ਫਿਰ ਦੱਸਾਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿਚ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ। ਪਰ ਮਾਰੀਚਾ, ਆਪਣੀ ਅਸਲੀਅਤ ਛੁਪਾਉਣ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੁਹ ਕੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਵੈਦੇਹੀ ਫੁੱਲ ਚੁਣਦੀ ਹੋਈ, ਕਰਣਿਕਾਰ, ਅਸ਼ੋਕ ਤੇ ਅੰਬ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਹੇਠਾਂ ਫਿਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਫੁੱਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਅਣਉਪਯੋਗ ਸੀ, ਉਸ ਰਤਨਾਂ ਵਰਗੇ ਹਿਰਣ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਸਤਿਕਾਰੀ ਨੇ ਹਿਰਣ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਗ ਮੋਤੀ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਦੰਦ ਤੇ ਹੋਠ ਚਮਕਦੇ, ਤੇ ਰੁੱਦੀਆਂ ਵਾਲਾਂ 'ਚ ਚੰਦੀ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਸੀ।