ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਥਾ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚ ਕੇ ਤੀਬਰ ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਤਿੰਨ ਬਾਣ ਛੱਡੇ, ਜਿਹੜੇ ਵੈਰੀ ਨਾਸਕ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਪਵਨ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਉਹ ਬਾਣ, ਵਿਦਯੁਤ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਭੁੱਖੇ, ਤਿੰਨੇ ਇਕੱਠੇ ਆਪਣੇ ਜੋੜ ਮੁੜ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਖਤਰਾ ਵੇਖ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬਚ ਕੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਪਰ ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਉਹ ਬਾਣ ਛੱਡੇ, ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਮਾਰੀਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮ ਦੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਛੁਟ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਨ ਬਚਾ ਕੇ, ਉਹ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇੱਕ ਤਪस्वੀ ਵਾਂਗ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਕੇ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਹਰ ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ—ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮ ਪਹਿਨੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਫੜੇ, ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਜਾਪਦਾ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਮ ਵੀ ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਰਾਵਣ! ਇਹ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਹੀ ਰਾਮ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਵੀ ਹੋਵਾਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਰਾਮ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਭਟਕ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਬੇਹੋਸ਼ ਤੇ ਹੈਰਾਨ। 'ਰ' ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨਾਂ, ਰਤਨ ਜਾਂ ਰਥ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਡਰਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਰਾਵਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਰਾਮ ਤੋਂ ਡਰ ਗਿਆ ਹਾਂ।" ਮਾਰੀਚ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕਰਨੀ ਤੇਰਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ। ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਤਾਂ ਬਲੀ ਜਾਂ ਨਾਮੁਚੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਰਾਮ ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਲੜ ਲੈ, ਜਾਂ ਧੀਰਜ ਧਾਰ ਲੈ, ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਨੇਕ ਲੋਕ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮਨਦੇ ਹਨ, ਹੋਰਨਾਂ ਦੀ ਭੁੱਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਮੇਤ ਸਭ ਕੁਝ ਗਵਾ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਐਸਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਭੁੱਲ ਨਾਲ ਮੈਂ ਵੀ ਮਰ ਜਾਵਾਂ। ਤੂੰ ਜੋ ਠੀਕ ਸਮਝੇਂ, ਕਰ ਲੈ; ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ।" ਮਾਰੀਚ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਰਾਮ ਮਹਾਨ ਤੇਜ, ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਲੋਕ ਦਾ ਨਾਸਕ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਖਰ, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਕਰਕੇ ਜਨਸਥਾਨ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਤੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਕੀ ਦੋਸ਼ ਹੈ? ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਇਹ ਗੱਲ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਅਤੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਅੱਜ ਤੂੰ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਮਾਰੇ ਜਾਵੋਗੇ।" ਇਥੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੇ ਚਾਲੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਾਵਣ, ਮਾਰੀਚ ਦੀਆਂ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਉਚਿਤ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਣਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਚਾਹੁੰਣ ਵਾਲਾ ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਵਣ, ਜੋ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਮਾਰੀਚ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਲਾਈ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, ਉਲਟੇ ਤਿੱਖੇ ਤੇ ਨਾਹੁੰਦੇ ਬੋਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਵਣ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮਾਰੀਚ, ਤੇਰੀ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਮੂਲਕ ਤੇ ਬੇਕਾਰ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉੱਜੜ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਪਾਉਣਾ। ਰਾਮ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮੇਰੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਡਗਾ ਸਕਦੀਆਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦ ਉਹ ਮੂਰਖ ਤੇ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਹੈ। ਉਹ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੋਸਤ, ਰਾਜ, ਮਾਂ-ਪਿਓ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਆਮ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕਰ ਲਿਆ—ਉਸ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਖਰ ਦੇ ਘਾਤੀ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਛੀਨ ਲਵਾਂਗਾ। ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੱਕਾ ਨਿਰਣੈ ਹੈ, ਮਾਰੀਚ; ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ, ਚਾਹੇ ਦੇਵ, ਦਾਨਵ ਜਾਂ ਇੰਦਰ ਵੀ, ਹਿਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।" ਰਾਵਣ ਮਾਰੀਚ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, "ਜਦ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਲਾਭ-ਹਾਨੀ ਜਾਂ ਖਤਰੇ-ਮੌਕੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ, ਪਰ ਜਦ ਰਾਜਾ ਪੁੱਛੇ, ਤਾਂ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਦਰ ਨਾਲ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸੁਚੱਜੀ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਗੱਲ ਕਰੇ। ਜੇ ਸਖ਼ਤ ਜਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਗੱਲ ਆਦਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਹੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਾਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ, ਇੰਦਰ, ਸੋਮ, ਯਮ ਤੇ ਵਰੁਣ ਵਰਗੀਆਂ ਪੰਜ ਤਾਕਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ, ਸ਼ੂਰਤਾ, ਮਰਦਾਨਗੀ, ਸਜ਼ਾ ਤੇ ਦਇਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ ਹਨ, ਪਰ ਤੂੰ ਮੂੜ੍ਹਤਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।" ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਤੂੰ, ਦੁਸਟਤਾ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲ ਕਹਿ ਬੈਠਾ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਲਾਭ ਜਾਂ ਹਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦਾ। ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ, ਮਾਰੀਚ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ। ਹੁਣ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਆਖਦਾ ਹਾਂ: ਤੂੰ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਹਰਣ ਬਣ ਜਾ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਧੱਬਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਰਾਮ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਅੱਗੇ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਘੁੰਮ। ਜਦ ਤੂੰ ਮਾਇਆ ਵਾਲਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹਰਣ ਬਣ ਕੇ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਮੈਥਿਲੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਹੇਗੀ, 'ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਲਿਆ ਦੇ।' ਜਦ ਕਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਦੂਰ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਤੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਹਾ ਸੀਤੇ! ਲਕਸ਼ਮਣ!' ਕਰਕੇ ਪੂਕਾਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੀਤਾ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਵੇ।" "ਜਦ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੋਵੇਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣ, ਮੈਂ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਉਠਾ ਲਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਸਚੀ ਨੂੰ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਕੇ, ਮਾਰੀਚ, ਤੂੰ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੇਂ, ਚਲਾ ਜਾ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅੱਧਾ ਰਾਜ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਚੱਲ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਕੰਮ ਸਫਲ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਰਥ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਆਵਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿਤੀ, ਪਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਨਾ ਸੁਣੀ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲਿਆ।