ਮੈਂ, ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਿਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪੁਰਾਣੀ ਚੋਟ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਦੌੜਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦਿਆਂ। ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤਿੰਨ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਛੱਡੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਸੀ। ਉਹ ਤੀਰ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ, ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਖੂਨ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨੇ ਇਕੱਠੇ, ਆਪਣੇ ਜੋੜ ਮੋੜਕੇ, ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਰਾਮ ਦੇ ਸ਼ੌਰ ਅਤੇ ਯੋਧਾ-ਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ, ਪਿਛਲੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਥੋਂ ਬਚ ਨਿਕਲ ਗਿਆ; ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਤੀਰ ਛੱਡੇ, ਦੋ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਇੱਕ ਤਪਸਵੀ ਵਾਂਗ, ਮਨ ਨਿਰੰਤਰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਹਰ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ—ਉਹ ਛਾਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਹਿਰਨ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਮੌਤ ਵਾਂਗ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਲੈ ਕੇ ਖੜਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਮਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਰਾਵਣ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਹੀ ਰਾਮ ਹੋਇਆ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਇੱਕੱਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ; ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਭਟਕਦਾ, ਬੇਹੋਸ਼ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। 'ਰ' ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨਾਮ, ਮਣਕਾਂ ਅਤੇ ਰਥ—all ਮੈਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਮ ਤੋਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਤੇਰਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ। ਰਘੁ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਤਾਂ ਬਾਲੀ ਜਾਂ ਨਾਮੁਚੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਾਵਣ, ਲੜਾਈ ਕਰ ਜਾਂ ਧੀਰਜ ਧਾਰ; ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਈ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ ਲੋਕ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਾਪਾਂ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਧਨ-ਸਮੇਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਵੀ ਮਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਨਿਸ਼ਾਚਰ; ਜੋ ਤੂੰ ਠੀਕ ਸਮਝੇ, ਕਰ ਲੈ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦਾ। ਰਾਮ ਮਹਾਨ ਤੇਜ, ਸ਼ੌਰ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਖਰ, ਸ਼ੂ੍ਰਪਣਖਾ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਜਨਸਥਾਨ ਗਿਆ, ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼੍ਰਿੰਗ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਮ ਆਸਾਨ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਸੂਰ ਹੈ? ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਇਹ ਗੱਲਾਂ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਹੀਆਂ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਅੱਜ ਰਾਮ ਦੇ ਸਿੱਧਾ ਉਡਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾਵੋਗੇ। ਹੁਣ ਅਰੰਯਕਾਂਡ ਦੇ ਚਾਲੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਵਣ ਨੇ, ਮਾਰੀਚਾ ਦੀਆਂ ਸਹੀ ਤੇ ਉਪਯੋਗੀ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ, ਮਾਰੀਚਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਭਲਾਈ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਠੋਰ ਤੇ ਗਲਤ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ। "ਇਹ ਤੇਰੀ ਗੱਲ, ਮਾਰੀਚਾ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਾਲ਼ੀ ਤੇ ਅਰਥਹੀਨ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਜਿਹੇ ਨੀਚ ਵੰਸ਼ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਆਈ ਹੈ; ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਅਰਥ ਹੈ, ਬਾਂਝ ਮਿੱਟੀ 'ਚ ਬੀਜ ਵਾਂਗ। ਤੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਰਾਮ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਹੌਸਲੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਤੋੜ ਸਕਦੀਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦ ਉਹ ਮੂਰਖ, ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਹੈ। ਉਹ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਿੱਤਰ, ਰਾਜ, ਮਾਂ-ਪਿਤਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਆਮ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਇਕੱਲਾ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ— ਨਿਸ਼ਚਿਤ, ਮੈਂ ਖਰ ਦੇ ਹਤਿਆਰੇ ਨਾਲ ਲੜਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਪਿਆਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਨਿਰਣੈ ਹੈ, ਮਾਰੀਚਾ; ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਈ, ਚਾਹੇ ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਦਾਨਵ ਇੰਦ੍ਰ ਸਮੇਤ, ਹਟਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਜਦ ਗੁਣ ਜਾਂ ਅਵਗੁਣ, ਖਤਰੇ ਜਾਂ ਮੌਕੇ ਦੀ ਗੱਲ ਪੁੱਛੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਐਸਾ ਹੀ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕੰਮ ਦੇ ਨਿਰਣੈ ਬਾਰੇ। ਜਦ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਵੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਹੱਥ ਜੋੜਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬੋਲਣ, ਜੇ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ, ਨਰਮ, ਸ਼ੁਭ, ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ, ਸਹੀ ਢੰਗ ਤੇ ਮਰਯਾਦਾ ਨਾਲ, ਕਹੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਗੱਲਾਂ ਕਠੋਰ ਜਾਂ ਲਾਭਦਾਇਕ ਤਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਆਦਰ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਆਦਰ ਪਸੰਦ ਰਾਜਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਅਤੁਟ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਪੰਜ ਰੂਪ ਹਨ: ਅੱਗ, ਇੰਦ੍ਰ, ਸੋਮ, ਯਮ, ਅਤੇ ਵਰੁਣ। ਵੱਡੇ ਰਾਜੇ, ਹੇ ਨਿਸ਼ਾਚਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਗਰਮੀ, ਸ਼ੌਰ, ਨਰਮੀ, ਸਜ਼ਾ ਅਤੇ ਦਇਆ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਸਮੇਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਆਦਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਤੂੰ, ਕਰਤਵ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ, ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੂੰ, ਬੁਰਾਈ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਆਏ ਹੋਏ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿ ਦਿੱਤੇ; ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਗੁਣ-ਅਵਗੁਣ ਜਾਂ ਭਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦਾ, ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸ। ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨੂੰ ਕਹਿ ਚੁਕਿਆ, ਹੇ ਸੰਯਮਤ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਪਰ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਹੀ ਪਵੇਗੀ। ਹੁਣ ਸੁਣ, ਤੇਰੀ ਮਦਦ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ: ਤੂੰ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹਿਰਨ ਬਣ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਚਿੱਟੇ ਧੱਬਿਆਂ ਨਾਲ। ਰਾਮ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਘੁੰਮ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਾ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇ, ਦੂਰ ਹੋ ਜਾ। ਜਦ ਮੈਥਿਲੀ, ਜਾਦੂਈ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਿਰਨ ਨੂੰ ਵੇਖੇਗੀ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਕਹੇਗੀ, "ਇਸ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਲਿਆ!" ਜਦ ਕਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਦੂਰ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਤੂੰ "ਹਾ, ਸੀਤਾ! ਲਕਸ਼ਮਣ!" ਰਾਮ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਪੁਕਾਰ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਵੀ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਿੱਚ, ਚਿੰਤਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਦ ਕਕੁਤਸਥ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣ, ਮੈਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਸ਼ਚੀ ਨੂੰ ਲਿਆ। ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੇ, ਚਲਾ ਜਾ, ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸ; ਹੇ ਮਾਰੀਚਾ, ਡੱਟੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅੱਧਾ ਰਾਜ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਰੀਚਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਡਰ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਪਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਹਿਰਨ-ਮਾਇਆ ਰਾਹੀਂ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ।