ਮੈਂ, ਰਾਮ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇਕ ਤਪस्वੀ ਸਮਝ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧੀ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਮੈਂ, ਤੇਜ਼ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਿਰਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪੁਰਾਣੇ ਘਾਵ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਤੀਬਰ ਗਤੀ ਵਾਲੇ, ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਰਗੇ ਤੇਜ਼, ਤਿੰਨ ਨੁਕਤੇ ਬਾਣ ਛੱਡੇ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਬਾਣ, ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੇ, ਡਰਾਉਣੇ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਪਿਆਸੇ, ਤਿੰਨੇ ਇਕਠੇ, ਆਪਣੇ ਜੋੜ ਮੁੜ ਕੇ, ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ, ਇਕ ਵਾਰ ਖ਼ਤਰਾ ਦੇਖ ਚੁੱਕਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚ ਗਿਆ; ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਬਾਣ ਛੱਡੇ, ਦੋ ਰਾਖਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਰਾਮ ਦੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਛੁਟ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ, ਹੁਣ ਇਕ ਤਪस्वੀ ਵਾਂਗ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਹਰ ਦਰਖ਼ਤ 'ਤੇ ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਛਾਲਾ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਮੌਤ ਦੇ ਫੰਦੇ ਵਾਲੇ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਮ ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਰਾਵਣ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤਦ ਵੀ ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ; ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਹਣੇਰੀ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਵਾਂਗ ਭਟਕਦਾ ਹਾਂ। 'ਰ' ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨਾਮ, ਰਤਨ, ਰਥ, ਹੇ ਰਾਵਣ, ਇਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਰਾਮ ਤੋਂ ਡਰ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਸ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਬਾਲੀ ਜਾਂ ਨਾਮੁਚੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਾਵਣ, ਰਾਮ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰ, ਜਾਂ ਧੀਰਜ ਰੱਖ; ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰ। ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਚੇ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ, ਆਪਣੇ ਜਾਇਦਾਦ ਸਮੇਤ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੂਜੇ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਤ ਦੇ ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ। ਜੋ ਤੂੰ ਠੀਕ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਕਰ; ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਰਾਮ ਮਹਾਨ ਤੇਜ, ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਖਰ ਨੇ, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਜਨਸਥਾਨ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਉਤਪਾਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਮ ਸੌਖੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੱਸ, ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਕੀ ਗਲਤੀ ਹੈ? ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਇਹ ਸਲਾਹ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਹੀ, ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਅੱਜ ਹੀ, ਤੂੰ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾਵੋਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੇ ਚਾਲੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਗਲ ਸੁਣੀ ਜਾਵੇ। ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ, ਅਰਣਯਕਾਂਡ, ਚਾਲੀਵਾ ਅਧਿਆਇ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਮਾਰੀਚਾ ਦੀਆਂ ਉਪਯੁਕਤ ਅਤੇ ਸਹੀ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਕਿਸਮਤ ਵਲੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ, ਮਾਰੀਚਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਭਲਾਈ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਅਣਢੁਕੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਮਾਰੀਚਾ, ਇਹ ਤੇਰੀ ਗੱਲ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਕਹੀ, ਅਣਢੁਕੀ ਅਤੇ ਅਰਥਹੀਨ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਜੜੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਬੀਜ ਪਾਇਆ ਹੋਵੇ। ਤੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਰਾਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਮੇਰੀ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕਦੀਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦ ਉਹ ਮੂਰਖ, ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਹੈ। ਉਹ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੋਸਤਾਂ, ਰਾਜ, ਮਾਂ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਕ ਔਰਤ ਦੀ ਆਮ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਇਕੱਲਾ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ— ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਮੈਂ ਖਰ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਰਾਮ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਸਿਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਅਪਹਰਣ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਪੱਕੀ ਨੀਅਤ ਹੈ, ਮਾਰੀਚਾ; ਇਹ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ, ਚਾਹੇ ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਦਾਨਵ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਨਹੀਂ ਟਾਲ ਸਕਦੇ। ਜਦ ਗੁਣ ਜਾਂ ਗਲਤੀ ਦੀ ਪੁੱਛ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਇਹ ਗੱਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ, ਚਾਹੇ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮੌਕਾ, ਇਸ ਕੰਮ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ। ਜਦ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਵੇ, ਚਤੁਰ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਏ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਤਕਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ, ਮ੍ਰਿਦੂ, ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਢੁਕਵੀਂ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਕਹੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਗੱਲਾਂ ਕਠੋਰ ਜਾਂ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋਣ, ਪਰ ਸਤਕਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਜ਼ਤ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਅਣਮਾਪੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਪੰਜ ਰੂਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਅੱਗ, ਇੰਦਰ, ਸੋਮਾ, ਯਮ, ਅਤੇ ਵਰੁਣ। ਵੱਡੇ ਰਾਜੇ, ਹੇ ਰਾਤ ਦੇ ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਤਾਪ, ਸ਼ੌਰ, ਮ੍ਰਿਦੂਤਾ, ਸਜ਼ਾ ਅਤੇ ਦਇਆ ਦੇ ਗੁਣ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਅਤੇ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਤੂੰ, ਕਰਤਵ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ, ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੰਦਤਾ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਜੋ ਆਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ; ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਜਾਂ ਗਲਤੀ, ਜਾਂ ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਪੁੱਛ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਹੇ ਰਾਖਸ਼ਸ। ਇਹ ਸਭ ਕਹਿ ਚੁੱਕਾ, ਹੇ ਸੰਯਮਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ। ਹੁਣ ਸੁਣ, ਤੇਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਜੋ ਕੰਮ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਤੂੰ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹਿਰਣ ਬਣ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਧੱਬੇ ਲੈ ਕੇ। ਰਾਮ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ 'ਚ, ਸਿਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਘੁੰਮ; ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਜਾਂ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਮੈਥਿਲੀ, ਇੱਕ ਜਾਦੂਈ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਜੀਵ ਵੇਖੇਗੀ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਹੇਗੀ, "ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਲਿਆ ਦੇ!" ਜਦ ਕਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਦੂਰ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਤੂੰ 'ਹਾ, ਸਿਤਾ! ਲਕਸ਼ਮਣ!' ਰਾਮ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਕ ਮਾਰ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਸਿਤਾ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਵੀ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰਕੇ, ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਦ ਕਕੁਤਸਥ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਮੈਂ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਠਾ ਲਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ ਨੇ ਸ਼ਚੀ ਨੂੰ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਮਾਰੀਚਾ ਦੀਆਂ ਸਲਾਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾਇਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਨਮਾਨੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ, ਮਾਰੀਚਾ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਿਰਣ ਬਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਸਿਤਾ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਲਈ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ।