ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਛੁਟ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਅੱਗੇ ਵਾਪਰਿਆ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਮੈਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਥਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਦੋ ਦੈਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਕਰਮਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਸੀਂ ਤਿੰਨੋਂ, ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਦੰਡਕ ਅਰਣਿਆ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ। ਉੱਥੇ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਜੀਭ, ਵੱਡੇ ਦੰਦ, ਤੇਜ਼ ਸਿੰਗ ਅਤੇ ਬੇਹੱਦ ਬਲ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਦੰਡਕ ਅਰਣਿਆ ਵਿੱਚ ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਜਾਨਵਰ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ, ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ। ਮੈਂ ਕੁਰਬਾਨੀ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰੱਖਤਾਂ ਕੋਲ, ਹੇ ਰਾਵਣ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਕੇ, ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਫਿਰਦਾ। ਦੰਡਕ ਅਰਣਿਆ ਵਿੱਚ ਨੇਕ ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਪੀਤਾ ਅਤੇ ਮਾਸ ਖਾ ਗਿਆ। ਨਿਰਦਈ ਹੋ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ, ਮੈਂ ਖੂਨ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਦੰਡਕ ਅਰਣਿਆ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਮੈਂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਕੇ ਦੰਡਕ ਅਰਣਿਆ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਰਾਮ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਪਾਬੰਦ ਤਪੱਸਵੀ ਸਨ। ਮੈਂ ਵੈਦੇਹੀ, ਉਹ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀ ਮਹਿਲਾ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਨਿਯਮਤ ਆਹਾਰ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਮੈਂ, ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਬਲ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਇਕ ਤਪੱਸਵੀ ਸਮਝਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਵੈਰਭਾਵਨਾ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਮੈਂ, ਤੇਜ਼ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਿਰਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਪੁਰਾਣੀ ਚੋਟ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦਿਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਛੱਡੇ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਉਹ ਤੀਰ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣੇ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਤਰਸੇ ਹੋਏ, ਤਿੰਨੇ ਇਕੱਠੇ, ਆਪਣੇ ਜੋੜ ਵਕਰੇ ਕਰਕੇ, ਵਧਦੇ ਆਏ। ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਖਤਰਾ ਵੇਖ ਚੁੱਕਿਆਂ, ਮੈਂ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਬਚ ਨਿਕਲਿਆ; ਪਰ ਜਦ ਮੈਂ ਛੁਟ ਗਿਆ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਛੁਟ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਈ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਇਕ ਤਪੱਸਵੀ ਵਾਂਗ ਵੱਸ ਗਿਆ, ਮਨੋਂ ਸ਼ਾਂਤ। ਹਰ ਦਰੱਖਤ ਉੱਤੇ ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਛਾਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਫੜਿਆ, ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਫਾਹਾ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲਏ ਖੜਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਵਣ, ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਮ ਵੀ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਹੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ; ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਤੇ ਹਤਾਸ਼ ਭਟਕ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। 'ਰ' ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨਾਮ, ਰਤਨ, ਅਤੇ ਰਥ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਵਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਰਾਮ ਤੋਂ ਡਰ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਉਸ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਰਘੁ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਤਾਂ ਬਾਲੀ ਜਾਂ ਨਾਮੁਚੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਰਾਮ ਨਾਲ ਲੜ, ਜਾਂ ਧੀਰਜ ਰੱਖ, ਹੇ ਰਾਵਣ। ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰ। ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੇਕ ਲੋਕ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਪਾਬੰਦ ਸਨ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਭੁੱਲ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਧਨ-ਪਦਾਰਥਾਂ ਸਮੇਤ ਨਾਸ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਭੁੱਲ ਕਰਕੇ ਨਾਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ। ਤੂੰ ਜੋ ਠੀਕ ਸਮਝੇਂ, ਕਰ ਲੈ; ਪਰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਰਾਮ ਮਹਾਨ ਤੇਜ, ਬਹੁਤ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਬਲ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸਕ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਖਰ ਨੇ, ਸ਼ੂर्पਣਖਾ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ, ਜਨਸਥਾਨ ਜਾ ਕੇ ਬੇਹੱਦ ਉਤਪਾਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਮ ਆਸਾਨ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੱਸ, ਰਾਮ ਦਾ ਕੀ ਦੋਸ਼? ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਇਹ ਗੱਲ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਤੇ ਤੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਆਖੀ, ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ, ਅੱਜ ਰਾਮ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾਵੋਗੇ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਿਆਕਾਂਡ ਦੇ ਚਾਲੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ। ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਮਾਰੀਚਾ ਦੀਆਂ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸਹੀ ਤੇ ਉਚਿਤ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦਵਾਈ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ, ਮਾਰੀਚਾ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਲੇ ਤੇ ਹਿੱਤ ਵਾਲੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ, ਬੜੀ ਤਿੱਖੀ ਤੇ ਅਣਚਾਹੀ ਗੱਲ ਆਖੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮਾਰੀਚਾ, ਇਹ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਖੀ, ਇਹ ਅਯੋਗ ਅਤੇ ਅਰਥਹੀਣ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਕੰਮੀ ਜਾਤਿ ਵਾਲਾ ਆਦਮੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਅਰਥ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੀ ਧਰਤੀ 'ਚ ਬੀਜ ਪਾਉਣਾ।" "ਤੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕਦੀਆਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦ ਉਹ ਮੂਰਖ ਤੇ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਹੈ। ਉਹ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੋਸਤ, ਰਾਜ, ਮਾਂ-ਪਿਓ ਛੱਡ ਕੇ, ਇੱਕ ਆਮ ਔਰਤ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ—" "ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ, ਮੈਂ, ਖਰ ਦੇ ਘਾਤੀ ਰਾਮ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਛੀਨ ਲਵਾਂਗਾ।" "ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੈ, ਮਾਰੀਚਾ; ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਟਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਚਾਹੇ ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਦੈਤ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਣ।" "ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਬਾਰੇ ਖ਼ਤਰਾ ਜਾਂ ਮੌਕਾ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਤੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਕਰੀਂ।" "ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਪੁੱਛੇ, ਤਾਂ ਸਮਝਦਾਰ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਆਦਰ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਗੱਲ ਕਰੇ।" "ਜਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਣੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੋਣ—ਜੋ ਅਣਵਿਰੋਧੀ, ਮਿੱਠੀਆਂ, ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਹਿੱਤਕਾਰੀ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਖੀਆਂ ਜਾਣ।" "ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਗੱਲ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਤਿੱਖੀ ਜਾਂ ਹਿੱਤਕਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਆਦਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਆਦਰ ਪਸੰਦ ਰਾਜਾ ਉਸਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।" "ਅਣਮਾਪੀ ਉਰਜਾ ਵਾਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਅੱਗ, ਇੰਦਰ, ਸੋਮਾ, ਯਮ, ਅਤੇ ਵਰੁਣ।" "ਹੇ ਰਾਤ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਪਸ਼, ਸ਼ੌਰਯ, ਮ੍ਰਿਦੁਤਾ, ਦੰਡ ਅਤੇ ਦਇਆ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਆਦਰ-ਸਮਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਤੂੰ, ਕਰਤਵ ਤੋਂ ਅਗਿਆਨ, ਭਟਕਣਾ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ ਹੈਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਰੀਚਾ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਾਰੇ ਸਮਝਾਇਆ, ਪਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਹਠ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵੀ ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨੀ।