ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਸੱਚੀ ਤੇ ਦੋਸਤਾਨਾ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਸੀਤਾ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਕਰੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਯਕੀਨਨ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੀ ਘੱਟੀ ਹੋਈ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾ ਕੇ ਯਮਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾਵੇਂਗਾ।" ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲ਼ਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣ્યਕਾਂਡ ਦੇ ਉਨਤਾਲੀਸਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਛੁਟ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਸੁਣ ਕਿ ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ, ਬਿਨਾ ਥੱਕੇ, ਦੋ ਰਾਖਸਾਂ ਵਲੋਂ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੇਰੀ ਜੀਭ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭੜਕਦੀ, ਵੱਡੇ ਦੰਦ, ਨੁਕੀਲੇ ਸਿੰਗ ਅਤੇ ਬੇਹੱਦ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਨਵਰ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ ਸੀ, ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਹੋਇਆ। ਯਜਨਾ ਸਥਾਨਾਂ, ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰੱਖਤਾਂ 'ਤੇ, ਹੇ ਰਾਵਣ, ਮੈਂ ਬੜੀ ਉਗਰਤਾ ਨਾਲ ਫਿਰਦਾ ਸੀ, ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ। ਮੈਂ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਧਰਮਾਤਮਾ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਹੂ ਪੀਤਾ ਅਤੇ ਮਾਸ ਖਾਧਾ। ਕ੍ਰੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ, ਜੰਗਲ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ, ਮੈਂ ਲਹੂ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਐਸਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਜਦ ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੇ ਪੱਕੇ ਤਪਸਵੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੀ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਥੇ ਵਿਦੇਹੀ, ਉਹ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਅਲਪ-ਆਹਾਰ ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਤਤਪਰ ਸੀ, ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖਿਆ। ਮੈਂ, ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਇਕ ਆਮ ਤਪਸਵੀ ਸਮਝ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਸ਼ਮਨੀ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਮੈਂ, ਨੁਕੀਲੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਿਰਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪੁਰਾਣੀ ਚੋਟ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਬੜੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੀਨ ਨੁਕੀਲੇ ਤੀਰ ਛੱਡੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਪਵਨ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਉਹ ਤੀਰ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਲਹੂ ਦੇ ਭੁੱਖੇ, ਤਿੰਨੇ ਇਕੱਠੇ, ਆਪਣੇ ਜੋੜ ਮੋੜ ਕੇ, ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਪਰ ਮੈਂ, ਰਾਮ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਖਤਰਾ ਵੇਖ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਬਚ ਨਿਕਲਿਆ; ਫਿਰ, ਜਦ ਮੈਂ ਛੁਟ ਗਿਆ, ਦੋਵੇਂ ਰਾਖਸ ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਛੁਟ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਨ ਬਚਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ, ਹੁਣ ਇੱਕ ਤਪਸਵੀ ਵਾਂਗ ਠਹਿਰ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ। ਹਰ ਦਰੱਖਤ ਉੱਤੇ ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਛਾਲ ਤੇ ਕਾਲੇ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਫੜੇ, ਮੌਤ ਦੀ ਫਾਹੀ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਵਣ, ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਮ ਵੀ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾ ਇਕੱਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ; ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਭਟਕ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਬੇਹੋਸ਼ ਤੇ ਹੈਰਾਨ। 'ਰ' ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨਾਮ, ਰਤਨ, ਰਥ—ਹਰ ਚੀਜ਼ ਮੈਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਰਾਮ ਤੋਂ ਡਰ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਉਸ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਨਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਤਾਂ ਬਾਲੀ ਜਾਂ ਨਾਮੁਚੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਵਣ, ਜਾ ਕੇ ਰਾਮ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰ ਲੈ ਜਾਂ ਸਬਰ ਕਰ; ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰ। ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਕਈ ਨੇਕ ਲੋਕ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਸਨ, ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਮੇਤ ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਵੀ ਗਵਾ ਬੈਠੇ। ਐਸੇ ਹੀ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਵੀ ਮਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਫਿਰਣ ਵਾਲੇ; ਤੂੰ ਜੋ ਠੀਕ ਸਮਝ, ਕਰ ਲੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਰਾਮ ਮਹਾਨ ਤੇਜ, ਬਹਾਦਰੀ ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉਹ ਰਾਖਸਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਖਰ ਨੇ, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਕਰਕੇ, ਜਨਸਥਾਨ ਜਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਉਤਪਾਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਕੰਮ ਬੜੇ ਆਸਾਨ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੱਸ, ਰਾਮ ਵਿਚ ਕੀ ਕਸੂਰ ਹੈ? ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਇਹ ਗੱਲਾਂ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਤੇ ਤੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਹੀਆਂ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਤੇਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਅੱਜ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾਵੋਗੇ। ਹੁਣ ਚਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣ। ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੇ ਮਾਰੀਚ ਦੀਆਂ ਇਹ ਵਾਜਬ ਤੇ ਸਹੀ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਮਨੁੱਖ ਦਵਾਈ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਕismet ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ, ਮਾਰੀਚ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਸਖਤ ਤੇ ਅਣਉਚਿਤ ਬੋਲ ਕਹਿ ਦਿੱਤੇ। "ਮਾਰੀਚ, ਤੇਰੀ ਇਹ ਗੱਲ, ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਖੀ, ਮੈਲੀਆਂ ਨਸਲ ਵਾਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅਰਥ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਤਾਂ ਸੁੱਕੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਬੀਜ ਪਾਉਣ ਵਾਂਗ ਬੇਕਾਰ ਹੈ।" "ਤੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਰਾਮ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕਦੀਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦ ਉਹ ਇਕ ਮੂਰਖ, ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ, ਰਾਜ, ਮਾਂ-ਪਿਉ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਔਰਤ ਦੀ ਆਮ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਇਕੱਲਾ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ—" "ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ, ਮੈਂ ਖਰ ਦੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਜ਼ਰੂਰ ਛੀਨ ਲਵਾਂਗਾ।" "ਮਾਰੀਚ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਰੱਬ ਜਾਂ ਦੈਤ ਵੀ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਨਹੀਂ ਹਟਾ ਸਕਦੇ।" "ਜਦ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੀ ਖ਼ਤਰਾ ਜਾਂ ਲਾਭ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" "ਜਦ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਮਝਦਾਰ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ, ਜੇਕਰ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਗੱਲ ਕਰੇ।" "ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਨਰਮ, ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋਣ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਕਹੀਆਂ ਜਾਣ।" "ਜੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰੜੀਆਂ ਜਾਂ ਭਲਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਣ, ਪਰ ਆਦਰ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਇੱਜ਼ਤਦਾਰ ਰਾਜਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਕਬੂਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।" "ਅਣਮਾਪ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਪੰਜ ਰੂਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਅੱਗ, ਇੰਦਰ, ਸੋਮ, ਯਮ ਤੇ ਵਰੁਣ।