ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰੀਚਾ ਨੇ ਬੜੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ: “ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਰਾਮ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਕਰੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਸੰਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਨਹੀਂ ਬਚੇਗੀ। ਤੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਲਈ ਦੁੱਖ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਿਆਵੇਂਗਾ—ਉਹ ਜੋ ਖੇਡਾਂ, ਆਨੰਦ, ਤੇ ਉਤਸਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਸਭਾ ਤੇ ਜਸ਼ਨ ਦੇਖੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਜੋ ਮਹਲਾਂ ਤੇ ਵਿਲਾਸੀ ਮੰਡੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਪਰ ਮੈਥਿਲੀ ਦੀ ਖਾਤਰ ਉਜੜ ਜਾਵੇਗੀ। ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੱਛੀਆਂ ਮਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖੇਂਗਾ, ਜੋ ਦਿਵਿਆ ਚੰਦਨ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇਰੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ। ਤੂੰ ਰਾਤ ਦੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਲੈ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਲਾਚਾਰ ਤੇ ਆਸਰਾ-ਰਹਿਤ ਹਨ। ਤੂੰ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਵਿਖੇਂਗਾ, ਜੋ ਤੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸਦੇ ਮਹਲ ਸੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਲੰਘਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੈ; ਰਾਜਾ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਰੀਵਾਂ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖ, ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਆਪਣੀ ਇਜ਼ਤ, ਧਨ, ਰਾਜ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰ। ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂਗਾ ਕਿ ਆਪਣੀਆਂ ਸਧਾਰਣ ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਚੋਹਲੇ ਨਾਲ ਅਰਸੇ ਲਈ ਆਨੰਦ ਲੈਣਾ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ। ਜੇ ਮੇਰੀ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਤੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਲੰਘੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣਾ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਘਟਿਆ ਹੋਇਆ ਬਲ ਸਮੇਤ, ਯਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਹੁਣ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੀ ਉਨਤਾਲੀਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। ਮਾਰੀਚਾ ਨੇ ਕਹਾਣੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ: “ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਛੁਟ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਸੁਣ ਕਿ ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ, ਅਕਲਾਂਤ, ਦੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਿਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਮੇਰੀ ਜੀਭ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ, ਵੱਡੇ ਦੰਦ, ਤੇ ਨੁਕਲੇ ਸਿੰਗ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਮਾਸ ਖਾਂਦਿਆਂ, ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਬੜਾ ਜੰਗਲੀ ਪਸ਼ੂ ਬਣ ਕੇ ਘੁੰਮਦਾ ਸੀ। ਯਜਨ-ਸਥਾਨਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ, ਹੇ ਰਾਵਣ, ਮੈਂ ਬੜਾ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਕੇ, ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਫਿਰਦਾ। ਚੰਗੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਪੀਤਾ ਤੇ ਮਾਸ ਖਾਇਆ। ਨਿਰਦਈ, ਤਪਸਵੀਆਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਂਦਿਆਂ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਖੂਨ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਧਰਮ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ—ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਸੀ। ਮੈਂ ਵੈਦੇਹੀ, ਉਹ ਨੋਬਲ ਨਾਰੀ, ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਤੇ ਸੰਯਮੀ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ। ਮੈਂ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਤੇ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਤਪਸਵੀ ਸਮਝ ਕੇ, ਪੁਰਾਣੀ ਵੈਰ-ਭਾਵਨਾ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਹਿਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਨੁਕਲੇ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਪੁਰਾਣੀ ਚੋਟ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਕੇ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਛੱਡੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਗਰੁੜ ਤੇ ਹਵਾ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਉਹ ਤੀਰ, ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੇ, ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਪਿਆਸੇ, ਤਿੰਨੇ ਇਕੱਠੇ, ਜੋੜਾਂ ਵੱਟ ਕੇ, ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਖਤਰਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਬਚ ਗਿਆ; ਫਿਰ, ਛੁਟ ਕੇ, ਉਹ ਦੋ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛੁਟ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਨ ਬਚਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਤਪਸਵੀ ਬਣ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਹਰ ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ—ਛਾਲ ਦੇ ਕਪੜੇ, ਕਾਲੇ ਹਿਰਨ ਦੀ ਖਾਲ, ਧਨੁਸ਼ ਹਥ ਵਿੱਚ, ਮੌਤ ਦੀ ਫਾਂਸ ਵਰਗਾ। ਹੇ ਰਾਵਣ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਮ ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ; ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਭਟਕਦਾ, ਹਿਰਾਨ ਤੇ ਬੇਸੁਧ ਹਾਂ। 'ਰ' ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨਾਮ, ਰਤਨ ਤੇ ਰਥ, ਹੇ ਰਾਵਣ, ਮੈਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਰਾਮ ਤੋਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਰਾਮ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਤੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਰਘੁ ਵੰਸ਼ੀ ਤਾਂ ਬਲੀ ਜਾਂ ਨਾਮੁਚੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਰਾਵਣ, ਚਾਹੇ ਰਾਮ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰ, ਜਾਂ ਧੀਰਜ ਰਖ; ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੇਂ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰ। ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਚੰਗੇ, ਧਰਮ-ਨਿਸ਼ਠ ਲੋਕ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਮਾਨ ਗਵਾ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੂਜੇ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਤ-ਯਾਤਰੀ; ਤੂੰ ਜੋ ਠੀਕ ਸਮਝੇਂ, ਕਰ ਲੈ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਰਾਮ ਮਹਾਨ ਤੇਜ, ਹਿੰਮਤ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸਕ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਖਰ ਨੇ, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ, ਜਨਸਥਾਨ ਗਿਆ, ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼੍ਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਕਰਤਬ ਆਸਾਨ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੱਸ, ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਕੀ ਦੋਸ਼ ਹੈ? ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਤੇ ਤੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਕਹੇ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਤੇਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਅੱਜ ਰਾਮ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾਵੋਗੇ। ਹੁਣ ਚਾਲੀਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਮਾਰੀਚਾ ਦੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਚਿਤ ਤੇ ਭਲੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ—ਜਿਵੇਂ ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ, ਮਾਰੀਚਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਭਲਾ ਤੇ ਉਚਿਤ ਸਲਾਹ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੜੇ ਤੇ ਅਣਉਚਿਤ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿ ਦਿੱਤੇ।