ਇੱਕ ਵਾਰ, ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਦਾਡ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸੁਭਾਵਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਵਚਾ ਗੂੜ੍ਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮੰਗਲਮਈ ਤੇ ਉੱਤਮ ਸੀ, ਉਹ ਇੱਕ ਹੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਕਮਾਨ ਲਈ ਖੜਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਕੇਸ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਜੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਨਵਾਂ ਚੜ੍ਹਿਆ ਚੰਦ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਮੈਂ—ਜੋ ਬਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਕਣ ਝੁਮਕੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਰ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ाली ਤੇ ਅਭਿਮਾਨੀ—ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਮੈਂ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਰਾਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਹਥਿਆਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸੀ; ਉਹ ਬਿਨਾ ਡਰ ਜਾਂ ਉਲਝਣ ਦੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਕਮਾਨ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਮੈਂ, ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਸਮਝਿਆ—ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਤਾਂ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਹੈ"—ਤੇ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਯਜਨ-ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਪਰ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਤੀਖਾ ਬਾਣ ਛੱਡਿਆ, ਜੋ ਸ਼ਤ੍ਰੁਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਸਗੋਂ ਬਚਾਇਆ; ਉਸ ਦੇ ਬਾਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੋਸ਼ ਆਇਆ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਮਾਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਤੇਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਕਦੇ ਥਕਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਰਾਮ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕਰੇਗਾ, ਤਾਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਵਿਪਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰੇਗਾ ਤੇ ਬਚ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਗਾ। ਤੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਤੇ ਨਾਸ ਲਿਆਵੇਗਾ, ਜੋ ਖੇਡਾਂ, ਆਨੰਦ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਸਭ ਸਮਾਗਮ ਤੇ ਉਤਸਵਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕ ਹਨ। ਤੂੰ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਦੇਖੇਗਾ, ਜੋ ਵਿਭਿੰਨ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਮਹਿਲਾਂ ਤੇ ਕੋਠੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਪਰ ਮੈਥਿਲੀ ਲਈ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਜਿਵੇਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਛਲੀਆਂ ਵੀ ਸੱਪਾਂ ਵਾਲੇ ਪੋਖਰ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕ ਵੀ ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਦੇਖੇਗਾ ਕਿ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਦਿਵਯ ਚੰਦਨ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਮਾਰੇ ਪਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਤੂੰ ਦੇਖੇਗਾ ਕਿ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਵਾਂ ਲੈ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਨਾਲ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਬਿਨਾ ਆਸਰੇ ਤੇ ਅਸਹਾਇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਤੂੰ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਅਗਨੀਆਂ ਤੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੇ ਮਹਿਲਾਂ ਨੂੰ ਸੜਦੇ ਹੋਏ, ਅਵਸ਼੍ਯ ਦੇਖੇਗਾ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹੜਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੈ; ਰਾਜਾ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰ, ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ, ਇਜ਼ਤ, ਧਨ, ਰਾਜ ਤੇ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀਆਂ ਨਰਮ ਪਤਨੀਵਾਂ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਨਾਲ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਆਨੰਦ ਮਾਣੇ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਨਾ ਕਰ। ਜੇ, ਮੇਰੀ ਦੋਸਤੀ ਤੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਹੜਪਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਹੋਏ, ਤੂੰ ਤੇਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਘੱਟ ਹੋਈ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮੇਤ, ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੁਣ, ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੇ ਉਨਤਾਲੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ ਸੁਣ, ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ, ਜੋ ਕਦੇ ਥਕਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਦੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਕ੍ਰਮਣ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਹਿਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੇਰੀ ਜੀਭ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਦੰਦ ਵੱਡੇ ਤੇ ਨੁਕੀਲੇ, ਸਿੰਗ ਤੀਖੇ, ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਬੇਹੱਦ; ਮੈਂ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ, ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਬਣ ਕੇ ਘੁੰਮਦਾ ਸੀ। ਯਜਨ-ਸਥਾਨਾਂ, ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ, ਹੇ ਰਾਵਣ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਕੇ, ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਧਰਮਕ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਪੀਤਾ ਤੇ ਮਾਸ ਖਾਇਆ। ਕਠੋਰ ਹੋ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ, ਜੰਗਲ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ, ਮੈਂ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੀ ਮਸਤਿ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਸੀ। ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਯਤ ਸੀ। ਮੈਂ ਵੈਦੇਹੀ, ਉੱਤਮ ਨਾਰੀ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਤੇ ਸੰਯਮੀ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਤਪ ਕਰਦੇ, ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਮੈਂ, ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਹਲਕਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਪੁਰਾਣੀ ਵੈਰ-ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਹਿਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤੀਖੇ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਪੁਰਾਣੇ ਘਾਵ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ, ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਤੀਨ ਤੀਖੇ ਬਾਣ ਛੱਡੇ, ਜੋ ਸ਼ਤ੍ਰੁਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਗਰੁੜ ਤੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਸੀ। ਉਹ ਬਾਣ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ, ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਭੁੱਖੇ, ਤਿੰਨੇ ਇਕੱਠੇ, ਜੋੜ ਮੁੜ ਕੇ, ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਮੈਂ, ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਣਦਿਆਂ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਖ਼ਤਰਾ ਵੇਖ ਚੁੱਕਾ, ਬਚ ਗਿਆ; ਪਰ, ਛੱਡੇ ਹੋਏ, ਦੋਵੇਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਰਾਮ ਦੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਿੰਦਗੀ ਬਚਾਈ, ਤੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਤਪਸਵੀ ਬਣ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਤ ਕਰਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਹਰ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਛਾਲਾ ਤੇ ਕਾਲੇ ਹਿਰਨ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨੇ, ਧਨੁਸ਼ ਹੱਥ ਵਿੱਚ, ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਫਾਂਸ ਲੈ ਕੇ ਖੜਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਵਣ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਡਰ ਕਰਕੇ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਅਕੇਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ; ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਭਟਕਦਾ, ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। "ਰ" ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨਾਮ, ਰਤਨ ਤੇ ਰਥ, ਹੇ ਰਾਵਣ, ਮੈਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਰਾਮ ਤੋਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਉਸ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਰਘੁ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ, ਬਲੀ ਜਾਂ ਨਾਮੁਚੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।