ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਰਾਜਨ, ਮਾਰੀਚਾ ਦੇ ਡਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਇਹ ਰਾਘਵ, ਰਾਮ, ਅਜੇ ਬਾਰ੍ਹਾ ਸਾਲ ਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੈ ਚੁਕਾ।” ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਆਗੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੀ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜਾਵੇਗੀ; ਮੈਂ ਖੁਦ ਚਾਰ ਭਾਗੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਤ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਜੇਹਾ ਚਾਹੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।” ਇਸ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, “ਰਾਜਨ, ਇਸ ਮਾਰੀਚਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਰਾਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ। ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਇਹ ਕੰਮ ਕੇਵਲ ਰਾਮ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਵਿਰਾਤ ਫੌਜ ਇਥੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦਿਓ, ਰਾਜਨ। ਭਾਵੇਂ ਰਾਮ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਰੀਚਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਚੰਗੇ ਰਹੋ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵੱਲ ਚਲ ਪਏ। ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਨੇ ਯਜਨਾ ਦੀ ਨਿਯਤ ਰਖੀ, ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾਇਆ, ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਾਲੇ ਦਾਡੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਕਾਲੀ ਰੰਗਤ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੁਭ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਇਕ ਹੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ, ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੀ ਤੇਜਸਵੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਚਮਕ ਉਠਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਨਵੇਂ ਚੜ੍ਹੇ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਮੈਂ, ਮਾਰੀਚਾ, ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ, ਚਮਕਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਰ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਅਭਿਮਾਨੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਮੈਂ ਆਇਆ, ਰਾਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਦੇਖ ਲਿਆ; ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ਾਂਤ, ਧਨੁਸ਼ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਘਬਰਾਹਟ ਦੇ। ਮੈਂ, ਮੂੜਤਾ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਸਮਝਿਆ, “ਇਹ ਤਾਂ ਬੱਚਾ ਹੈ,” ਸੋਚ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਯਜਨਾ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ। ਪਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਤੀਖਾ ਬਾਣ ਛੱਡਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਬਚਾ ਲਿਆ; ਬਾਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਮੈਂ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਮੈਂ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਬਚ ਗਈ, ਪਰ ਰਾਮ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਆਦਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, “ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਰਾਮ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਕਰੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰੇਂਗਾ ਤੇ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕੇਂਗਾ। ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਖੇਡਾਂ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਤੇ ਉਤਸਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਦੁਖ ਤੇ ਵਿਨਾਸ ਲਿਆਵੇਂਗਾ। ਤੂੰ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ, ਜੋ ਮਹਲਾਂ ਤੇ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੈ, ਮੈਥਿਲੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋਈ ਵੇਖੇਂਗਾ। ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕ ਵੀ, ਜੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਸਾਥ ਹੋਣ, ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਰੀਲੇ ਪੋਖ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ ਮਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੂੰ ਦੇਵਤਾਈ ਚੰਦਨ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਸਿੰਗਾਰ ਪਹਿਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਤੇ ਇਹ ਤੇਰੀ ਗਲਤੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਤੂੰ ਰਾਤ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਕੁਝ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਲੈ ਜਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜਦੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਬਿਨਾ ਆਸਰੇ ਦੇਖੇਂਗਾ। ਤੂੰ ਲੰਕਾ ਨੂੰ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਾਰਸ਼ ਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੇ ਮਹਲਾਂ ਸੜਦੇ ਹੋਏ, ਜ਼ਰੂਰ ਵੇਖੇਂਗਾ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹਣਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੈ; ਰਾਜਨ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰੀਤ ਰੱਖ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ, ਇਜ਼ਤ, ਧਨ, ਰਾਜ ਤੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਲੰਬਾ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਵੇਂ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਨਾ ਕਰ। ਜੇ ਮੇਰੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਹਣੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਘਟੇ ਹੋਏ ਬਲ ਸਮੇਤ, ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਚਲਾ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਹੁਣ, ਅਗਲੇ ਚੈਪਟਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਜਿਵੇਂ ਵੈਦਿਕ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਰਣਯ ਕਾਂਡ ਦੇ ਉਨਤਾਲੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰਾਮ ਤੋਂ ਛੁਟ ਗਿਆ, ਤੇ ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਜੋ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸੁਣੋ। ਮੈਂ, ਹੌਸਲੇ ਵਾਲਾ, ਦੋ ਹੋਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਹਿਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਮੇਰੀ ਜ਼ਬਾਨ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਵੱਡੇ ਦੰਦ, ਤੀਖੇ ਸਿੰਗ ਤੇ ਭਾਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਮਾਸ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਂ ਜਾਨਵਰ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ। ਯਜਨਾ-ਸਥਾਨਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ, ਹੇ ਰਾਵਣ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਕੇ, ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਮੈਂ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਧਰਮਾਤਮਾ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਲਹੂ ਪੀਤਾ ਤੇ ਮਾਸ ਖਾਇਆ। ਕ੍ਰੂਰ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ, ਜੰਗਲ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ, ਮੈਂ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਲਹੂ-ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ-ਭੰਗ ਕਰਦਾ, ਮੈਂ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਰਾਮ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਤਪਸਵੀ ਸੀ, ਨਾਲ ਟਕਰਾਇਆ। ਮੈਂ ਵੈਦੇਹੀ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਨਾਰੀ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਥੀ, ਸੀਮਤ ਆਹਾਰ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ, ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ। ਮੈਂ, ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ, ਉਸਨੂੰ ਤਪਸਵੀ ਸਮਝ ਕੇ, ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਵੈਰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਵਲ ਵਧਿਆ। ਹਿਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤੀਖੇ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਪੁਰਾਣੇ ਘਾਟ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਵਲ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।