ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਉਹ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਭਾਰੀ ਤਪ ਕਰੀ ਸੀ। ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, “ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ? ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਵੱਸਦਾ ਹੈ? ਸਾਡੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਬਹੁਤ ਹੈ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।” ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਰਾਮ, ਸੁਣੋ, ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਕਿਸ ਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਕਾਮਦੇਵ — ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ embodied god of love ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ — ਇੱਥੇ ਆਏ। ਇੱਥੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਜੋ ਤਾਜ਼ਾ ਵਿਆਹੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਮਰੁਤ ਗਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਭੰਗ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡਾਂਟਿਆ। ਫਿਰ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਇੱਥੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ, ਕਾਮਦੇਵ ਦਾ ਸਰੀਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ, ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ 'ਅਨੰਗ' — ਬਿਨਾ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ — ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਡਿੱਗੇ, ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ 'ਅੰਗ ਵਿਸ਼ਯ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਉਸੀ ਕਾਮਦੇਵ ਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਚੇਲੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਪੱਕੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਰਾਮ, ਆਓ ਅੱਜ ਰਾਤ ਇੱਥੇ, ਦੋ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਰਹੀਏ; ਕੱਲ੍ਹ ਅਸੀਂ ਪਾਰ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਆਓ, ਸਫ਼ਲ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਚੱਲੀਏ; ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਬਹੁਤ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਰਾਤ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਾਂਗੇ।” ਫਿਰ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਜਪ-ਤਪ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਯਾਤਰੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਉੱਥੇ ਦੇ ਤਪਸੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੀ ਤਪਸਿਆ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਏ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਆਗਮਨ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਲਈ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਰੀਤ ਅਦਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਹਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਰੀਤ ਸੀ, ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ, ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਵਾਸੀ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਵਰਤੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ। ਉੱਥੇ, ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਨੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਵਕਤ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ; ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਨਿਆਇਕ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਹਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਸਵੇਰ ਹੋਈ। ਦੋਵੇਂ ਭਾਈ — ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ — ਆਪਣੀ ਸਵੇਰ ਦੀ ਰੀਤ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਏ। ਸਭ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਵਚਨਾਂ ਤੇ ਪੱਕੇ, ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਨੌਕਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਨੌਕਾ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੋ, ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖੋ; ਯਾਤਰਾ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਆਵੇ।” ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਨੌਕਾ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਦੀ ਦੀ ਉਲਟ ਵੱਲ ਪਾਰ ਕਰੀ। ਨਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਹਲਚਲ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ। ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ, ਇਹ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਈ। ਰਾਮ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਿਉਂ ਆ ਰਹੀ ਹੈ?” ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਅਸਲ ਕਾਰਣ ਦੱਸਿਆ, “ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਰਾਮ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਝੀਲ — ਮਾਨਸ ਝੀਲ — ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਬਣਾਈ। ਇਸ ਝੀਲ ਤੋਂ ਨਦੀ ਨਿਕਲੀ, ਜੋ ਅਯੋਧਿਆ ਵੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰਯੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਝੀਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਆਵਾਜ਼ ਉਸ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਜਹਨਵੀ ਤਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਹਲਚਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਰਾਮ, ਇਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ।” ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਉੱਥੇ, ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ ਜੰਗਲ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਚੀਕਾਂ, ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਜੰਗਲ ਕਿਉਂ ਇੰਨਾ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ? ਇੱਥੇ ਕਈ ਲਾਏ, ਸ਼ੇਰ, ਬਾਗ, ਸੂਰ, ਹਾਥੀ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖ ਹਨ — ਧਵਾ, ਅਸ਼ਵਕਰਨ, ਕਕੁਭ, ਬਿਲਵਾ, ਤਿੰਦੂਕ, ਪਾਟਲਾ, ਅਤੇ ਬੇਰੀ ਦੇ ਰੁੱਖ। ਇਹ ਜੰਗਲ ਇੰਨਾ ਭਿਆਨਕ ਕਿਉਂ ਹੈ?” ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਉਰਜਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੁਣੋ, ਇਹ ਜੰਗਲ ਐਸਾ ਕਿਉਂ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਵਧੀਆ ਖੇਤਰ — ਮਲਦਾ ਅਤੇ ਕਰੂਸ਼ਾ — ਸੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬਣਾਏ। ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦੋਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ, ਇੰਦਰ 'ਤੇ ਅਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਆ ਗਈ। ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਹਤਿਆ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ। ਇੰਦਰ, ਜੋ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਧੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਅਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰੱਖੀ, ਅਤੇ ਕਰੂਸ਼ਾ ਵੀ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹੋਈ। ਇੰਦਰ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ — ਇਹ ਦੋ ਖੇਤਰ, ਮਲਦਾ ਅਤੇ ਕਰੂਸ਼ਾ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣਗੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਆਸਰਮ, ਨਦੀ, ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ।