ਰਾਮ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਛੱਡ ਕੇ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ। ਰਾਮ ਕਦੇ ਕਠੋਰ ਨਹੀਂ, ਪਿਆਰੇ, ਨਾ ਹੀ ਅਗਿਆਨ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਅਣਸੰਯਮੀ; ਉਸ ਬਾਰੇ ਝੂਠ ਜਾਂ ਸੁਣਿਆ ਨਾ ਹੋਇਆ ਕਦੇ ਨਾ ਕਹੋ। ਰਾਮ ਧਰਮ ਦਾ ਮੂਲ ਰੂਪ, ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਸੱਚ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਡਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਲੈ ਜਾਵੇਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਛੀਨਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ? ਤੂੰ ਰਾਮ-ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੀਰਾਂ ਅੱਗ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਇੰਧਨ ਕਦੇ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰ। ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਧਨੁਸ਼ ਚੌੜੀ ਤਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਖ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਤੀਰਾਂ ਅੱਗ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਧਨੁਸ਼-ਤੀਰ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਸੈਨਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਰਾਜ, ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਜਿੰਦਗੀ ਤੱਕ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੂੰ, ਪਿਆਰੇ, ਰਾਮ ਦੀ ਖਾਤਰ ਇਥੇ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਨਾ ਕਰ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਵਾਲੇ ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਅਣਮਾਪ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ, ਚੌੜੀ ਛाती ਵਾਲਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ—ਸਦਾ ਭਗਤ—ਉਸ ਲਈ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕਰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ, ਅਗਨਿਕੁੰਡ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੂੰ ਇਹ ਵਿਅਰਥ ਉਪਰਾਲਾ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਜੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਇਹ ਤੇਰਾ ਅੰਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇ ਤੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੀਵਨ, ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਭੋਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ। ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਧਰਮਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਗੁਣ-ਅਵਗੁਣ, ਤਾਕਤ-ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤੋਲ ਕੇ— ਆਪਣੀ ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਦੀ ਅਸਲ ਤਾਕਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਤੂੰ ਸੋਚ ਕਿ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਹੈ। ਪਰ ਮੇਰਾ ਮਨ ਹੈ ਕਿ ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਨਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਤੁਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਇਹ ਵਧੀਆ, ਉਚਿਤ ਅਤੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਸਲਾਹ ਮੁੜ ਸੁਣ। ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ, ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੀ ਅਠਤੀਵੀਂ ਸਰਗਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਰ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਫਿਰਦਾ ਸੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਲੈ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ, ਚਮਕਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੰਡਲ ਲਾਈ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ, ਮੁਕੁਟਧਾਰੀ ਅਤੇ ਗਦਾ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਲੈ ਕੇ— ਮੈਂ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ; ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਧਰਮਵਾਨ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੇਰੇ ਡਰ ਤੋਂ— ਉਹ ਖੁਦ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: "ਰਾਮ ਮੇਰੀ ਰਾਖੀ ਕਰੇ, ਯਜਨ ਸਮੇਂ, ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਕੇ।" "ਰਾਜਾ, ਮਾਰੀਚਾ ਤੋਂ ਡਰ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ— ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਇਹ ਰਾਘਵ ਅਜੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਅਭਿਆਸ ਹੈ।" "ਨਿਸਚਿਤ, ਮੇਰੀ ਫੌਜ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜਾਵੇਗੀ; ਚੌਰ-ਫੌਜ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਖੁਦ ਰਾਤ-ਤੁਰਨ ਵਾਲੇ ਵੈਰੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਵਾਂਗਾ।" "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤਾਕਤ, ਉਸ ਰਾਖਸ਼ਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਤੂੰ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।" "ਰਾਜਾ, ਤੇਰਾ ਕਰਮ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਦੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੜਾਉਣ ਵਾਲੇ।" "ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ; ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ—ਤੂੰ ਸੁਖੀ ਰਹਿ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਉਥੇ, ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਯਜਨ ਦੀ ਨਿਯਤ ਲੈ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਚੜਾ ਕੇ, ਤਿਆਰ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਦਾਡੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਚਮਕਦਾਰ, ਕਾਲਾ-ਰੰਗ, ਸ਼ੁਭ ਨੈਣ, ਇਕ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਧਨੁਸ਼-ਤੀਰ ਲੈ ਕੇ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਲਾ ਜੂੜਾ। ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦਾ, ਰਾਮ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਵੇਂ ਉਗੇ ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਮੈਂ, ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ, ਚਮਕਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੰਡਲ ਲਾਈ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਰਦਾਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ, ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਮੈਂ ਆਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਵੇਖਿਆ; ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ, ਧਨੁਸ਼ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਘਬਰਾਹਟ ਦੇ। ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਲਿਆ, ਸੋਚਿਆ "ਇਹ ਤਾਂ ਪੁੱਤਰ ਹੈ," ਤੇ ਜਲਦੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਯਜਨ ਕੂੰਡ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਫਿਰ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਉਸ ਨੇ ਤੀਖਾ ਤੀਰ ਛੱਡਿਆ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਸੌ ਯੋਜਨ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਪਿਤਾ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ; ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਗਿਆ; ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੋਸ਼ ਆਇਆ, ਪਿਤਾ, ਮੈਂ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਬਚ ਗਿਆ, ਪਰ ਤੇਰੇ ਸਾਥੀ ਰਾਮ ਨੇ ਮਾਰੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਅਣਥੱਕ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਅਭਿਆਸ। ਇਸ ਲਈ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਾਮ ਨਾਲ ਟਕਰਾਏਂਗਾ, ਤੁਰੰਤ ਭਿਆਨਕ ਵਿਪਤੀਆਂ ਤੇ ਤੇਰਾ ਅੰਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੂੰ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਵਿਪਤੀ ਲਿਆਵੇਂਗਾ, ਜੋ ਖੇਡਾਂ, ਸੁਖ ਤੇ ਉਤਸਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਭਾ ਤੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।