ਕੌਸਲਿਆ ਦੇ ਸੁਖ ਰੂਪ, ਰਾਮ, ਧਰਮ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਰ ਜੀਵ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਨਿਯਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਕੈਕੇਈ ਵਲੋਂ ਧੋਖਾ ਖਾਂਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਮ ਨੇ ਸਾਫ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਾਂਗਾ," ਤੇ ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਲਈ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਰਵਿਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਕਦੇ ਕਠੋਰ ਨਹੀਂ, ਪ੍ਰਿਅ, ਨਾ ਹੀ ਅਗਿਆਨੀ ਜਾਂ ਅਨਿਯਤ; ਉਸ ਬਾਰੇ ਅਸਲਤ ਜਾਂ ਸੁਣਿਆ ਨਾ ਹੋਇਆ ਝੂਠ ਨਾ ਬੋਲੋ। ਰਾਮ ਤਾਂ ਧਰਮ ਦਾ ਜੀਵੰਤ ਰੂਪ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦਾ, ਸੱਚ ਤੇ ਸ਼ੌਰ ਵਿੱਚ ਨਿਯਤ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ। ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਹੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਪਕੜ ਲੈਣ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਨੂੰ ਪਕੜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ? ਤੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਜਲਦੀ ਅੱਗ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਲਈ ਪਰਵਿਸ਼ ਨਾ ਕਰ; ਜਿਸ ਦੇ ਤੀਰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਈਂਧਨ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜੋ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈ। ਉਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਵਿਆਪਕ ਤਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੂੰਹ ਚਮਕਦਾਰ, ਤੀਰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਨਿਰਭੀਕ, ਧਨੁਸ਼-ਤੀਰ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਸੈਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਰਾਜ, ਸੁਖ, ਇੱਧਨ ਤੱਕ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਅ ਜਿੰਦਗੀ ਵੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੂੰ, ਪ੍ਰਿਅ, ਰਾਮ ਦੀ ਖਾਤਰ ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਨਾ ਲਿਆ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਵਾਲੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਅਣਮਾਪ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੈਣ ਦੀ ਤੈਨੂੰ ਸਮਰਥਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਛਾਤੀ ਵਾਲਾ, ਚਮਕਦਾਰ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ—ਸਦਾ ਨਿਯਤ—ਉਸ ਲਈ ਜਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਿਅ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹਾਣੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ—ਉਹ ਤਪ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੂੰ ਇਹ ਵਿਅਰਥ ਯਤਨ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਜੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਅੰਤ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜੀਵਨ, ਸੁਖ, ਅਤੇ ਵਿਰਲ ਰਾਜ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ। ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਧਰਮਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਗੁਣ-ਅਵਗੁਣ, ਤਾਕਤ-ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤੋਲ ਕੇ, ਆਤਮ-ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਜੋ ਅਸਲ ਫ਼ਾਇਦੇਮੰਦ ਤੇ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਉਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਮੇਰਾ ਮਨਨਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਸਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਨਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ, ਰਾਤ ਦੇ ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਇਹ ਵਧੀਆ ਤੇ ਉਚਿਤ ਸਲਾਹ ਫਿਰ ਸੁਣ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ, ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੀ ਅਠਤੀਵੀਂ ਸਰਗ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦਾ, ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਕਾਲੀ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੁੰਦਲ ਪਹਿਨੇ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ, ਮਕਟ ਅਤੇ ਗਦਾ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖਦਾ, ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ। ਤਦ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਮਹਾਨ ਧਰਮਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੇਰੇ ਡਰ ਤੋਂ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਮ ਮੇਰੀ ਰਕਸ਼ਾ ਕਰੇ, ਯਜਨ ਸਮੇਂ।" "ਮੈਰੀਕਾ ਦਾ ਡਰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ," ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਧਰਮਵਾਨ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਰਾਘਵ ਅਜੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਣਜਾਣ ਹੈ।" "ਮੇਰੀ ਫੌਜ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜਾਵੇਗੀ; ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਖੁਦ ਰਾਤ ਦੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਵਾਂਗਾ।" "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।" ਇਸ ਉੱਤਰ 'ਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਰਾਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤਾਕਤ ਉਸ ਰਾਖਸ਼ਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਤੁਸੀਂ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰਕਸ਼ਕ ਹੋ।" "ਰਾਜਾ, ਜੋ ਕੰਮ ਤੁਸੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਮਹਾਨ ਫੌਜ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ।" "ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਲੜਕਾ ਹੈ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਰਾਮ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਸਮਰਥ ਹੈ; ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ—ਤੁਸੀਂ ਸੁਖੀ ਰਹੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਅਤਿ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਰਿਸ਼ੀ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਚਲਿਆ। ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਯਜਨ ਦੀ ਨਿਯਤ ਲੈ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਵਧੀਆ ਤਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਤਿਆਰ ਖੜਾ ਸੀ। ਉਹ, ਬਿਨਾ ਦਾਡੀ, ਚਮਕਦਾਰ, ਕਾਲੀ ਰੰਗਤ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੁਭ ਨੇਤਰ, ਇੱਕ ਹੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਧਨੁਸ਼-ਤੀਰ ਨਾਲ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਲਾ ਜੂੜਾ। ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ, ਰਾਮ ਨਵੇਂ ਚੜ੍ਹੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ, ਕਾਲੀ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੁੰਦਲ ਪਹਿਨੇ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਮੈਂ ਆਇਆ, ਰਾਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ; ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ, ਬਿਨਾ ਘਬਰਾਏ, ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਮੈਂ, ਮੋਹ ਵਿੱਚ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ, "ਇਹ ਤਾਂ ਲੜਕਾ ਹੈ," ਸੋਚ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਯਜਨ-ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ। ਤਦ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਰਾਮ ਦਾ ਤੀਖਾ ਤੀਰ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਾ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਪਿਤਾ, ਸਗੋਂ ਬਚਾਇਆ; ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਹੋਸ਼ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਮੈਂ ਲੰਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ, ਪਰ ਤੇਰੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਲੜਕਾ ਸੀ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਣਜਾਣ, ਰਾਮ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਦੀ ਧਰਮ, ਸ਼ਕਤੀ, ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲਈ ਅਟੁੱਟ ਪ੍ਰੇਮ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਪਾਰ ਚਮਕ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੇ ਪਾਸੇ ਨਿਆਂ ਤੇ ਸਲਾਹ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵੀ ਦਰਸਾਈ।