ਰਾਵਣ ਨੇ ਮਾਰੀਚ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਵੀ ਆ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਸਾਥੀ ਬਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਯੋਗ ਅਤੇ ਸਮਰਥ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸ। ਤਾਕਤ, ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਸਾਨੀ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਵੀਰ ਹੈਂ, ਵੱਡੀ ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਚਲਾਕੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਇਸੀ ਕਾਰਜ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਤ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ; ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰਾ ਸਾਥ ਦੇ। ਤੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਿਰਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਧੱਬੇ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਘੁੰਮ। ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਤੈਨੂੰ ਹਿਰਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇਗੀ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਤੈਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਕਹੇਗੀ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਤੇ ਥਾਂ ਸੁੰਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਮੈਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਹੂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਕਿਰਣ ਨੂੰ ਹੜਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਚੋਰੀ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।" ਰਾਵਣ ਦੀ ਇਹ ਚਲਾਕੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਮਾਰੀਚ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਸੁੱਕਾ ਪੈ ਗਿਆ, ਉਹ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁੱਕੇ ਹੋਠ ਚੱਟਦਾ, ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ, ਮੁਰਦੇ ਵਾਂਗ ਨਿਹਾਰਦਾ, ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਰਾਵਣ ਵੱਲ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮਾਰੀਚ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਡਰ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸੱਚੀਆਂ ਤੇ ਭਲਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਹਿਤਕਾਰੀ ਸਨ। ਹੁਣ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੇ ਸਤਾਈਸਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਚਤੁਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਖਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਤਾਂ ਹਰ ਥਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਠੋਰ ਪਰ ਹਿਤਕਾਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣਦਾ ਤੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਰਲਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ, ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਅਣਪਛਾਤਾ, ਚੰਚਲ ਅਤੇ ਇੰਦਰ-ਵਰੁਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸੁਖੀ ਰਹਿਣ; ਕਦੇ ਰਾਮ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਹੋ ਜਾਣ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਕਦੇ ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਾ ਬਣੇ, ਤੇ ਉਸ ਕਰਕੇ ਵੱਡੀ ਵਿਪਤਾ ਨਾ ਆ ਜਾਵੇ। ਲੰਕਾ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਆਪਣੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਅਣਚੇਤੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਕਰਕੇ, ਨਾਸ਼ ਨਾ ਹੋ ਜਾਣ। ਇੱਕ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ, ਮਾੜੇ ਚਰਿੱਤਰ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬੁਰੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਦੇ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ, ਨਾਂ ਹੀ ਉਹ ਕਦੇ ਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਕੀਤੀਆਂ; ਉਹ ਲਾਲਚੀ, ਮਾੜੇ ਚਰਿੱਤਰ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਖਸ਼ਤਰੀ ਜਾਤਿ ਉੱਤੇ ਕਲੰਕ ਨਹੀਂ। ਕੌਸਲਿਆ ਦਾ ਲਾਡਲਾ ਰਾਮ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕਠੋਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਨਿਯਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕੈਕੇਈ ਵਲੋਂ ਧੋਖਾ ਖਾਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ,’ ਤੇ ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਲਈ, ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਜ ਤੇ ਸੁਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਨਾਂ ਹੀ ਕਠੋਰ, ਨਾਂ ਮੂਰਖ, ਨਾਂ ਹੀ ਅਣਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਹੈ; ਤੂੰ ਉਸ ਬਾਰੇ ਝੂਠ ਜਾਂ ਅਣਸੁਣੀ ਗੱਲ ਨਾ ਆਖ। ਰਾਮ ਤਾਂ ਧਰਮ ਦਾ ਰੂਪ, ਉੱਚੀ ਜਾਤਿ, ਸੱਚ ਤੇ ਸ਼ੌਰ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਠ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਸੋਹਣੇ ਦੀ ਕਿਰਣ ਵਾਂਗ ਹਥਿਆ ਲਵੇਂ? ਤੂੰ ਰਾਮ-ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਜਿਸਦੇ ਤੀਰ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਅਣਬੁਝੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਨਾ ਘੁਸੀਂ। ਉਹ, ਜਿਸਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੂੰਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਤੀਰ ਅੱਗ ਵਰਗੇ, ਜੋ ਅਡਿੱਠ ਤੇ ਸ਼ਤਰੂ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾਂ ਆ। ਰਾਜ, ਸੁਖ ਤੇ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਕੇ ਵੀ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਤੂੰ ਰਾਮ ਵਾਸਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਕਰ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਜੋਤ ਅਪਾਰ ਹੈ; ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ-ਸਿੰਘ, ਚੌੜੇ ਸੀਨੇ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਲਈ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਉਸਦੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਸੀਤਾ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਅਗਨਿ ਦੀ ਲਪਟ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਇਹ ਵਿਅਰਥ ਯਤਨ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਜੇ ਰਾਮ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਤੇਰਾ ਅੰਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇ ਤੂੰ ਲੰਬਾ ਜੀਵਨ, ਸੁਖ ਤੇ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਭੋਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਦੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ। ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਲ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰ, ਗੁਣ-ਅਵਗੁਣ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਤੋਲ ਕੇ, ਫੈਸਲਾ ਕਰ। ਆਪਣੀ ਤੇ ਰਾਘਵ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਕੇ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹਿਤਕਾਰੀ ਤੇ ਠੀਕ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਕਰ। ਪਰ ਮੇਰੀ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੇਰਾ ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਤ ਦੇ ਰਾਖਸ, ਇਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਯੋਗ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਸਲਾਹ ਫਿਰ ਸੁਣ। ਹੁਣ ਅਠਤੀਸਵਾਂ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੁਣੋ। ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਅਨੁਭਵ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਆਖਿਆ, "ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਸੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਬਲ ਰੱਖਦਾ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਮੈਂ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨੇ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ, ਮਸਤਕ ਉੱਤੇ ਮੋੜ ਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੇਰੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਕਾਪ ਗਿਆ...