ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ, ਇਕਠੇ ਹੋ ਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਕੇ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਖਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੋਸ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਹੋਈ ਮੂਰਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਇਕ ਵੀ ਕਰਕਸ਼ ਸ਼ਬਦ ਨਾ ਕਿਹਾ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਚਲਾਕੇ, ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਵੀਰ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਨੁੱਖੀ ਯੋਧਾ ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਖੇ ਤੇ ਜਲਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਖਰ ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਦੂਸ਼ਣਾ ਵੀ ਢੇਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਨੂੰ ਡਰ-ਰਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਆਪਣੀ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਨਿਕਾਲੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਰਾਮ ਉਸ ਫੌਜ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਲੋਕ ਅਯੋਗ ਕਸ਼ਤਰੀਆ, ਅਧਰਮੀ, ਕਰਕਸ਼, ਨਿਰਦਈ, ਮੂਰਖ, ਲਾਲਚੀ ਅਤੇ ਅਸੰਯਮੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਧਰਮ ਛੱਡ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਅਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਬਿਨਾ ਵੈਰ ਦੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਦੇ ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਕੱਟ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਅੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਜਨਸਥਾਨ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਧੀ ਵਰਗ ਹੈ, ਨੂੰ ਛੀਨ ਲਵਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਲਿਆਵਾਂਗਾ—ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਸਾਥੀ ਬਣ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਕੰਮ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ। ਚਾਹੇ ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਆ ਜਾਣ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਸਾਥੀ ਬਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਯੋਗ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸ। ਤਾਕਤ, ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਅਭਿਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਵੀਰ ਹੈਂ, ਵੱਡੀ ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਤ ਦੇ ਯਾਤਰੀ; ਮੇਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਥੀ ਬਣ ਕੇ, ਜੋ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਸੁਣ। ਤੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਿਰਨ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਚੇਤੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਘੁੰਮ। ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਤੈਨੂੰ ਹਿਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇਗੀ, ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਤੈਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਕਹੇਗੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਚਲੇ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਥਾਂ ਸੁੰਞਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਮੈਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਫੜ ਲਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਰਹੂ ਚੰਦ ਦੀ ਚਮਕ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਅਪਹਰਨ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਲਵਾਂਗਾ, ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਾਮ ਬਾਰੇ ਕਹੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਮਾਰੀਚਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੁੱਕੀ ਜੀਭ ਚੱਟਦਾ, ਅੱਖਾਂ ਬਿਨਾ ਛਪਕਾਏ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ, ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਡਰ ਅਤੇ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਚੇ ਅਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸ਼ਬਦ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਵੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਵੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਵਾਅਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਸਤਾਈਸਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਵਾਰਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਮਾਰੀਚਾ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਸੁਖਦਾਇਕ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਅਸੁਖਦਾਇਕ ਪਰ ਲਾਭਦਾਇਕ ਗੱਲ ਆਖਦੇ ਅਤੇ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਰਲੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਗੁਣ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ, ਅਣਪਛਾਣਾ, ਚਲਾਕ, ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਣ; ਜੇ ਰਾਮ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਨਾ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਤੇਰੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਲਈ ਨਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੋਵੇ; ਸੀਤਾ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਨਾ ਆਵੇ। ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਆਪਣੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਅਸੰਯਮਤ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਨਾਸ ਨਾ ਹੋ ਜਾਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੈ, ਮਾੜੇ ਚਰਿਤਰ ਵਾਲਾ, ਮਾੜੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾਂ ਪਿਤਾ ਨੇ ਤਿਆਗਿਆ, ਨਾਂ ਉਹ ਕਦੇ ਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਲਾਲਚੀ ਨਹੀਂ, ਮਾੜੇ ਚਰਿਤਰ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਜਾਤਿ ਦਾ ਕਲੰਕ ਨਹੀਂ। ਉਹ, ਕੌਸਲਿਆ ਦਾ ਆਨੰਦ, ਧਰਮ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਘਾਟ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਕਰਕਸ਼ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਚੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕੈਕੇਈ ਵੱਲੋਂ ਠੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਧਰਮੀ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ,' ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਲਈ, ਉਹ ਰਾਜ ਅਤੇ ਸੁਖ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਕਰਕਸ਼ ਨਹੀਂ, ਪ੍ਰੀਤਮ; ਨਾਂ ਉਹ ਅਣਜਾਣ, ਨਾਂ ਅਸੰਯਮੀ; ਤੂੰ ਉਸ ਬਾਰੇ ਝੂਠ ਜਾਂ ਅਣਸੁਣੀ ਗੱਲ ਨਾ ਆਖ। ਰਾਮ ਧਰਮ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਉੱਚਾ, ਸਚ ਤੇ ਸ਼ੌਰ ਵਿੱਚ ਅਟਲ; ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦ੍ਰ ਵਰਗਾ। ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਨੂੰ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ? ਤੂੰ ਰਾਮ-ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਦੇ ਤੀਰ ਅੱਗ ਦੇ ਸ਼ੋਲੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਜਲਣ ਅਟੁੱਟ ਹੈ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ। ਉਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੂੰਹ ਚਮਕਦਾਰ, ਤੀਰ ਅੱਗ ਵਰਗੇ, ਨਿਰਭੀਕ, ਧਨੁਸ਼-ਤੀਰ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਫੌਜ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਰਾਜ, ਸੁਖ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੂੰ, ਪ੍ਰੀਤਮ, ਰਾਮ ਲਈ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਨਾ ਲਿਆ। ਜਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਅਣਮਾਪ ਹੈ; ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ-ਸਿੰਘ, ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ—ਸਦਾ ਭਰਵਾਸੇ ਵਾਲੀ—ਉਸ ਲਈ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧਕੇ ਹੈ। ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਸੀਤਾ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਅਸੰਭਵ ਹੈ; ਉਹ ਯਜਨ-ਅੱਗ ਦੇ ਸ਼ੋਲੇ ਵਰਗੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵਿਅੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਰੀਚਾ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸਚਾਈ ਤੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਭਰਪੂਰ, ਲਾਭਦਾਇਕ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ, ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਠੀਕ ਸਲਾਹ ਲਈ, ਰਾਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਅਸੰਭਵ ਅਪਹਰਨ, ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ।