ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਖਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਾਲੇ, ਬਹੁਤ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਸਨ, ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਸਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਖਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜੇ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਕੋਈ ਕਰੜਾ ਸ਼ਬਦ ਨਾ ਕਿਹਾ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਚਲਾ ਕੇ, ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਨੁੱਖੀ ਯੋਧਾ ਰਾਮ ਨੇ, ਪੈਦਲ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਖਰ ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਦੂਸ਼ਣਾ ਵੀ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਨੂੰ ਡਰ-ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਨਿਕਾਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਨੇੜੇ, ਉਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਮ, ਜੋ ਉਸ ਫੌਜ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵਿਚ ਨਿੰਦਤ ਹੈ—ਅਧਰਮੀ, ਕਰੜਾ, ਨਿਰਦਈ, ਮੂਰਖ, ਲੋਭੀ, ਅਤੇ ਅਸੰਯਮੀ। ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਮਨ ਅਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੈ; ਬਿਨਾਂ ਵੈਰ ਦੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਦੀਆਂ ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਕੱਟ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਵਿਗਾੜ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਨਸਥਾਨ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਨਾਲ ਲਿਆਵਾਂਗਾ—ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਸਾਥੀ ਬਣ; ਤੇਰੇ ਨਾਲ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਭਾਵੇਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਆ ਜਾਣ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ; ਮੇਰਾ ਸਾਥੀ ਬਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਯੋਗ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸ। ਸ਼ਕਤੀ, ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਅਭਿਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹੈਂ, ਵੱਡੀ ਮਾਇਆ ਤੇ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈਂ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਤ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਾਲੇ; ਮੇਰੇ ਸ਼ਬਦ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਸੁਣ। ਤੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਿਰਨ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਘੁੰਮ। ਤੈਨੂੰ ਹਿਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਜ਼ਰੂਰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਤੈਨੂੰ ਫੜਣ ਲਈ ਕਹੇਗੀ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਉਥੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਥਾਂ ਸੁੰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਮੈਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਫੜ ਲਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਹੂ ਚੰਦ ਦੀ ਚਮਕ ਨੂੰ ਪਕੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਅਪਹਰਨ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ-ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਵਾਂਗਾ, ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ। ਰਾਵਣ ਦੀ ਰਾਮ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਮਾਰੀਚਾ ਦਾ ਮੂੰਹ ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁੱਕੇ ਹੋਠ ਚਾਟਦਾ, ਅੱਖਾਂ ਬਿਨਾਂ ਝਪਕਣ, ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ, ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜੋ ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਮਨ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸਚੇ, ਲਾਭਦਾਇਕ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ, ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਭਲਾਈ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਹੁਣ, ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੀ ਸਤਾਈਸਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਬੋਧੀ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਮਾਰੀਚਾ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਸੁਖਦਾਈ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਕਠੋਰ ਪਰ ਲਾਭਦਾਇਕ ਗੱਲ ਸੁਣਦਾ ਤੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਰਲਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਅਣਪਛਾਣਾ, ਚਲਚਲ, ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ; ਜੇ ਰਾਮ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਨਾ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ, ਤੇਰੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਲਈ ਨਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੋਵੇ; ਸੀਤਾ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਵਿਪਤੀ ਨਾ ਆਵੇ। ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਆਪਣੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਅਣਕਾਬੂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾਸ ਨਾ ਹੋਣ। ਰਾਜਾ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੈ, ਮਾੜੇ ਚਰਿਤਰ ਵਾਲਾ, ਮਾੜੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਣਦਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਗਲਤ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਕਦੇ ਹੱਦਾਂ ਲੰਘੀਆਂ; ਉਹ ਲੋਭੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਮਾੜੇ ਚਰਿਤਰ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਹੀ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਤ ਹੈ। ਕੌਸਲਿਆ ਦਾ ਲਾਡਲਾ, ਧਰਮ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਵੰਞਾ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਕਰੜਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕੈਕੇਈ ਵਲੋਂ ਠੱਗਿਆ ਦੇਖਿਆ, ਉਸ ਧਰਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ', ਅਤੇ ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਲਈ, ਉਹ ਰਾਜ ਤੇ ਸੁਖ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਕਰੜਾ ਨਹੀਂ, ਪਿਆਰੇ, ਨਾ ਮੂਰਖ, ਨਾ ਅਸੰਯਮੀ; ਤੂੰ ਉਸ ਬਾਰੇ ਝੂਠ ਜਾਂ ਅਣਸੁਣੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰ। ਰਾਮ ਧਰਮ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਉੱਚਾ, ਸਚ ਤੇ ਸ਼ੂਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ; ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਾ ਵਿੱਚ ਇੰਦ੍ਰ ਵਾਂਗ। ਤੂੰ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਫੜਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਫੜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ? ਤੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਜਿਸਦੇ ਤੀਰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਇੰਧਨ ਅਕੱਟ ਹੈ, ਜਿਸਨੇੜੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਘੁਸਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰ। ਉਹ, ਜਿਸਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੌੜਾ ਤਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੂੰਹ ਚਮਕਦਾਰ, ਤੀਰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਅਡੋਲ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਭਿਆਨਕ, ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਰਾਜ, ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੂੰ, ਪਿਆਰੇ, ਰਾਮ ਲਈ ਆਪਣੇ ਅੰਤ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰ। ਜਿਸਦੀ ਪਤਨੀ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਅਣਮਾਪ ਹੈ; ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫੜਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਮਨੁੱਖ-ਸਿੰਘ, ਚੌੜੇ ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਲਈ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ—ਸਦਾ ਭਗਤ—ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।