ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਅਪਕ ਹਨ ਤੇ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਸੁੰਦਰ ਹਨ, ਨੱਕ ਨਫ਼ੀਨ ਹੈ, ਅਕਰਤੀ ਸ਼ਲਾਖਣ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਇਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੰਝ ਚਮਕਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੇਵੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸ੍ਰੀ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦਾ ਰੰਗ ਸੁਨਹਿਰੀ ਹੈ, ਨਖ਼ ਲਾਲ ਤੇ ਉਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਕਮਰ ਪਤਲੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਵਿਦੇਹਾ ਦੀ ਪੁਤਰੀ ਸੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ। ਮੈਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਐਸੀ ਸੁੰਦਰ ਮਹਿਲਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ—ਨਾ ਕੋਈ ਦੇਵੀ, ਨਾ ਗੰਧਰਵੀ, ਨਾ ਯਕਸ਼ੀ, ਨਾ ਕਿਨਨਰੀ। ਜਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗਲ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੁਖੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗੁਣਵਤੀ ਹੈ, ਅਕਰਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਕੋਈ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਪਯੁਕਤ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਉਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਤੀ ਹੋਵੇਂਗਾ। ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕਮਰ ਵਿਅਪਕ ਹਨ, ਛਾਤੀ ਉੱਚੀ ਤੇ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਿਹਰਾ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਲਿਆਵਾਂ। ਲਖ਼ਮਣ ਨੇ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਕ੍ਰੂਰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਘਟਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਹੁਣ ਵਿਦੇਹੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਹੈ— ਜੇਕਰ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਕਾਮ ਦੇ ਬਾਣ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਚਲਣਗੇ; ਜਿੱਤ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਸੱਜਾ ਪੈਰ ਜਲਦੀ ਚੁੱਕ। ਜੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਤੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਈ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਹਿਜਕ ਦੇ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉ, ਰਾਵਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਸਮਝ, ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ; ਸੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਕਰਤੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ। ਜਦ ਤੂੰ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਜਨਸਥਾਨ 'ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਰਾਤ-ਵਾਸੀ ਰਾਮ ਦੇ ਸਿੱਧਾ ਉਡਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਖਰ ਤੇ ਦੂਸ਼ਣ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮਾਯਣ ਦੀ ਪੰਜਤੀਸਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। ਫਿਰ, ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਰੋਮ-ਰੋਮ ਖੜੇ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਾਰਾ ਮਾਮਲਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਤੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੂਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਕਤ-ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਗੁਣ-ਦੋਸ਼ ਸਭ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਪੱਕੇ ਨਿਸ਼ਚਯ ਨਾਲ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਥ-ਸ਼ਾਲਾ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਥ-ਸ਼ਾਲਾ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਲੁਕ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਰਥ-ਚਾਲਕ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: "ਰਥ ਜੋੜੋ।" ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਨਿਪੁੰਨ ਰਥ-ਚਾਲਕ ਆਪਣੇ ਸਵਾਮੀ ਦਾ ਮਨਪਸੰਦ, ਉੱਤਮ ਰਥ ਜਲਦੀ ਜੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਵਣ, ਜਿਸ ਦੇ ਦਸ ਸਿਰ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨ-ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਭੂਤਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਸਜਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਗਰਜ-ਗਰਜ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਵਾਮੀ, ਕੁਬੇਰ ਦਾ ਭਰਾ, ਨਦੀ-ਵਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵੱਲ ਚਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਦਸ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ, ਚਿੱਟਾ ਚਮਚਾ ਤੇ ਛਤਰੀ ਲੈ ਕੇ, ਪਾਲਿਸ਼ ਕੀਤੇ ਬੇਰਿਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਤਪੇ ਹੋਏ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਦਸ ਸਿਰ, ਵੀਹ ਬਾਂਹਾਂ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੂਪ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੈਰੀ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ, ਦਸ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ-ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਰਥ 'ਤੇ ਬੈਠਾ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਪਹਾੜਾਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੇ ਕੰਢਿਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦਾ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੁੱਖ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਠੰਡੀ, ਸ਼ੁਭ ਜਲ ਵਾਲੀਆਂ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰਾਂ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਸ਼ਰਮ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯਜਨ-ਵੇਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੇਲੇ ਦੇ ਬਾਗਾਂ, ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ, ਸਾਲ, ਤਾਲ, ਤੇ ਤਮਾਲਾ ਰੁੱਖਾਂ, ਹੋਰ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਖਾਣ-ਪੀਣ 'ਤੇ ਸੰਯਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਗ, ਸੁਪਰਨ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਕਿਨਨਰਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸਥਾਨ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਿਦਧ ਤੇ ਚਾਰਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਛਾ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਈ, ਆਜ, ਵੈਖਾਨਸ, ਮਾਸ, ਵਾਲਖਿਲਯ ਤੇ ਮਰੀਚਿਪ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸਥਾਨ ਸੁਭਾਏਮਾਨ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਜੋ ਇਲਾਹੀ ਗਹਣਿਆਂ ਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਖੇਡ ਤੇ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀਆਂ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਤੇ ਦੇਵ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਪਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੰਸ, ਬਗਲੇ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੰਛੀ, ਸਰਸ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉਮੰਗਾਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਬੇਰਿਲ ਪਥਰ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਇਹ ਸਥਾਨ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਧੁੰਦਲੇ-ਚਿੱਟੇ ਵਿਮਾਨ, ਇਲਾਹੀ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਗੀਤ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ। ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਮਨ-ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਘੁੰਮਦੇ, austerity ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਲਕੇ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਚੰਦਨ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਰਮ ਜੰਗਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਤੋਂ ਸੁਗੰਧੀ ਰਸ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਗਰੂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ, ਤੱਕੋਲ, ਜਾਤੀ ਤੇ ਹੋਰ ਫਲ-ਫੁੱਲ ਵਾਲੇ ਸੁਗੰਧੀ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਗਾਂ ਵੀ। ਤਮਾਲਾ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਮਰੀਚਾ ਦੇ ਜੰਗਲ, ਤੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਮੋਤੀ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਸੁੱਕਦੇ ਵੇਖੇ। ਉਹ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜ, ਲਾਲ ਦੀਆਂ ਢੇਰੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਮਨਮੋਹਣ ਤੇ ਸੁੱਚੇ ਚਸ਼ਮੇ, ਅਜੋਕੇ ਨਜ਼ਾਰੇ, ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਧਰਤੀ, ਅਤੇ ਵਿਰਲੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਸ਼। ਸ਼ਹਿਰ, ਜਿੱਥੇ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਧਰਤੀ ਸਮਤਲ, ਹਰੀ-ਭਰੀ, ਤੇ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਲੜੀ ਹੋਈ। ਸਿੰਧੁ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਜਲ-ਕਾਦੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਬਰਗਦ ਦਾ ਰੁੱਖ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।