ਰਾਮ ਦੇ ਦਾਇਂ ਹੱਥ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਈ—ਉਹ ਹੱਥ ਉਤਸ਼ਾਹੀ, ਅਜੇਹਾ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਨਿਰਭੈ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਮ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ। ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੌੜੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਚੰਨ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਸੁੰਦਰ, ਨੱਕ ਨਫ਼ੀਸ, ਆਕਰਸ਼ਕ ਆਕਾਰ, ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹੈ; ਉਹ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੇਵੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਰੂਪ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਰੰਗ ਸਾਂਵੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਨਖ਼ ਲਾਲ ਤੇ ਉਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਕਮਰ ਪਤਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਦੇਹੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਐਸਾ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ—ਨਾ ਕੋਈ ਦੇਵੀ, ਨਾ ਗੰਧਰਵੀ, ਨਾ ਯਕਸ਼ੀ, ਨਾ ਕਿਨਨਰੀ। ਜਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗਲ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਖੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਸੀਤਾ ਗੁਣਵਾਨ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਆਕਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ ਹੈ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਕੋਈ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਚਿਤ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਉਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਤੀ। ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ—ਜਿਸ ਦੇ ਹਿਪ ਚੌੜੇ ਹਨ, ਛਾਤੀ ਉੱਚੀ ਤੇ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਚਿਹਰਾ ਸੁੰਦਰ ਹੈ—ਤੇਰੇ ਲਈ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਲਿਆਵਾਂ। ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਕਰੂਤਾ ਨਾਲ ਵਿਅੰਗ ਹੋ ਚੁਕਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਹ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਹਨ; ਪਰ ਹੁਣ, ਵਿਦੇਹੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਹੈ— ਜੇ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਆਈ, ਤਾਂ ਕਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣ ਜਾਵੇਂਗਾ; ਜਿੱਤ ਲਈ ਜਲਦੀ ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਸੱਜਾ ਪੈਰ ਉਠਾ। ਜੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਲੱਗੇ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਕਰੀ ਜਾਵੇ, ਰਾਵਣ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਸਮਝ, ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ; ਸੀਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਪਤਨੀ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ। ਜਾਨਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੇ ਖਰਾ ਅਤੈ ਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਪੰਜਤੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। ਸੂਰਪਣਖਾ ਦੀਆਂ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦੇ ਵਾਲ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ, ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸਮਝੀ, ਤੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹਨੇ ਪੂਰਾ ਮਾਮਲਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ, ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਤਾਕਤਾਂ-ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ, ਗਲਤੀਆਂ-ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਪੱਕਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਦਿਲੀ ਨਿਸ਼ਚੈ ਨਾਲ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਥ-ਸ਼ਾਲਾ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਰਥ-ਸ਼ਾਲਾ 'ਚ ਜਾ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਲੁਕ ਕੇ ਆਪਣੇ ਰਥ-ਚਾਲਕ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ: "ਰਥ ਜੋਤੋ।" ਇਸ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਨਿਪੁੰਨ ਰਥ-ਚਾਲਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਮਨਪਸੰਦ, ਉਤਮ ਰਥ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਜੋਤ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਵਣ ਉਸ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਅਜੀਬ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋਤਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਸਜਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ। ਤੜਕਦੀ ਗਰਜ ਵਾਂਗ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸਵਾਮੀ, ਕੁਬੇਰ ਦਾ ਭਰਾ, ਨਦੀ-ਵਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਦਸ-ਮੂੰਹਾ ਰਾਵਣ, ਚਿੱਟਾ ਚਮਚਾ ਤੇ ਛਤਰੀ ਨਾਲ, ਚਮਕਦਾਰ ਬੈਰਲ ਵਾਂਗ, ਗਰਮ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਦਸ-ਮੂੰਹ, ਵੀਹ-ਬਾਹਾਂ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੂਪ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੈਰੀ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਹਤਿਆਰਾ, ਦਸ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ। ਰਾਵਣ ਆਪਣੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਰਥ 'ਚ ਬੈਠਾ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਤੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤੇਜ਼ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ। ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਠੰਡੀ, ਸ਼ੁਭ ਜਲ ਵਾਲੀਆਂ ਕਮਲ-ਝੀਲਾਂ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਸ਼ਰਮ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਯਜਨ-ਵੇਦੀਆਂ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਕੇਲੇ ਦੇ ਬਾਗਾਂ, ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ, ਸਾਲ, ਤਾਲ, ਤੇ ਤਮਾਲ ਰੁੱਖਾਂ, ਹੋਰ ਫੁੱਲਦਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਬਾਗ ਸੁੰਦਰ ਬਣੇ ਹੋਏ। ਉੱਚਤ ਆਹਾਰ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਗ, ਸੁਪਰਨ, ਗੰਧਰਵ, ਤੇ ਕਿਨਨਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਇੱਛਾ ਤੇ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ, ਆਜ, ਵੈਖਾਨਸ, ਮਾਸ, ਵਾਲਖਿਲਯ, ਤੇ ਮਰੀਚੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਜੋ ਦਿਵਯ ਗਹਣਿਆਂ ਤੇ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਰੂਪਵਾਨ, ਖੇਡ ਤੇ ਕਰਮ-ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਆਈ, ਜੋ ਅੰਬ੍ਰੋਸੀਆ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ। ਹੰਸ, ਸਾਰਸ, ਤੇ ਪਾਣੀ-ਚੀੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਸਰਸ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਬੈਰਲ ਪੱਥਰ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਿਆ। ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਫਿੱਕਾ-ਚਿੱਟਾ ਹਵਾਈ ਮਹਿਲ, ਜੋ ਦਿਵਯ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਗੀਤ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ। ਕੁਬੇਰ ਦਾ ਭਰਾ ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਘੁੰਮਦੇ, ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਲੋਕ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਗੰਧਤ ਜੜਾਂ ਵਾਲੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਚੰਦਨ-ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਰਮ ਜੰਗਲ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਸੁਗੰਧ ਵਿਚ ਮਨ ਭਾਵਨ। ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਅਗਰੂ, ਤੱਕੋਲਾ, ਜਾਤੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਫਲਦਾਰ, ਸੁਗੰਧਤ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਤੇ ਜੰਗਲ। ਤਮਾਲ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਮਰੀਚਾ ਦੇ ਝਾੜ, ਤੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਉੱਤੇ ਮੋਤੀ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਸੁੱਕਦੇ ਹੋਏ। ਉਤਮ ਪਹਾੜ, ਲਾਲ ਦੇ ਢੇਰ, ਤੇ ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵੀ ਵੇਖੀਆਂ। ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਚਸ਼ਮੇ, ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਅਦਭੁਤ, ਧਨ-ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਸ਼, ਤੇ ਵਿਰਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ। ਸ਼ਹਿਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਤੇ ਰਥਾਂ ਦੀ ਭੀੜ, ਹਰ ਥਾਂ ਲੱਤ-ਲੱਤ, ਹਰੇ-ਭਰੇ, ਤੇ ਨਰਮ ਹਵਾ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਸੂਰਪਣਖਾ ਦੀ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਪਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਲਿਆ।