ਰਾਘਵ ਰਾਮ ਦੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਬੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸ਼ੌਰ ਅਤੇ ਨੇਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਿਤ ਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਮਹਾਨ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਉਤਸ਼ਾਹੀ, ਅਜੈਯ, ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਨਿਰਭੀਕ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਹੈ—ਉਹ ਰਾਮ ਦਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਦੀ ਜਿੰਦ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਵੇ। ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਸੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਸੁੰਦਰ ਹਨ, ਨੱਕ ਨਫ਼ਾਸ਼, ਸਰੀਰ ਸੁਡੋਲ, ਅਤੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੇਵੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਸੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਤਪਦੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਲਾਲ ਤੇ ਉਭਰੇ ਨਖ਼ ਹਨ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਵਿਦੇਹ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਤੇ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਐਸਾ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ—ਨਾ ਕੋਈ ਦੇਵੀ, ਨਾ ਗੰਧਰਵੀ, ਨਾ ਯਕਸ਼ੀ, ਨਾ ਕਿਨਨਰੀ। ਜਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਸੀਤਾ ਨੇਕ, ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਨੀਯ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ; ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਉਚਿਤ ਪਤਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਤੀ ਹੋ। ਮੈਂ ਨਿਰਣੈ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ—ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕਮਰ ਚੌੜੀਆਂ, ਛਾਤੀ ਉਭਰੀ ਅਤੇ ਚਿਹਰਾ ਸੁੰਦਰ ਹੈ—ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਲਿਆਵਾਂ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨਿਰਦੈਤਾ ਨਾਲ ਵਿਘੜਿਆ, ਪਰ ਹੁਣ, ਜਦ ਮੈਂ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਹੈ—ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਗੇ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਾਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਦਾ ਸਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ; ਜਿੱਤ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸੱਜਾ ਪੈਰ ਇੱਥੇ ਉੱਠਾਓ। ਜੇ ਮੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਣ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਬਿਨਾ ਝਿਜਕ ਲਾਗੂ ਕਰੋ, ਹੇ ਰਾਵਣ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਸਮਝੋ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ; ਸੀਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ। ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਖਰ ਤੇ ਦੂਸ਼ਣ ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੌਰ ਤੇ, ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਰੋਮ ਖੜੇ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਕਤਾਂ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ, ਗਲਤੀਆਂ ਅਤੇ ਨੇਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ। ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੱਕਾ ਨਿਰਣੈ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਥ-ਸ਼ਾਲਾ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਥ-ਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਲੁਕ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਰਥ-ਚਾਲਕ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ: “ਰਥ ਜੋੜੋ।” ਇਸ ਆਦੇਸ਼ ‘ਤੇ, ਚੁਸਤ ਤੇ ਨਿਪੁਣ ਰਥ-ਚਾਲਕ, ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਮਨਪਸੰਦ, ਉੱਤਮ ਰਥ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਜੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਵਣ, ਰਥ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨ-ਮਰਜ਼ੀ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਭੂਤਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੈ। ਤੂੰਘੀ ਗਰਜ ਨਾਲ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਵਾਮੀ, ਕੁਬੇਰ ਦਾ ਭਰਾ, ਨਦੀ ਤੇ ਬਾਗਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਸ-ਮੂੰਹਾਂ ਰਾਵਣ, ਚਿੱਟੇ ਚੰਵਣ ਅਤੇ ਛਤਰੀ ਨਾਲ, ਚਮਕਦਾਰ ਬੈਰੀਲ ਵਰਗਾ, ਤਪਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਦਸ-ਮੂੰਹਾਂ, ਵੀਹ-ਬਾਂਹਾਂ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੈਰੀ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ, ਦਸ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ। ਆਪਣੇ ਮਨ-ਮਰਜ਼ੀ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਰਥ ‘ਤੇ ਬੈਠਾ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਤੇ ਕੰਢਿਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਪਾਸੇ, ਠੰਡੀ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਜਲ ਵਾਲੀਆਂ ਕਮਲ-ਪੁਖਤੀਆਂ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਸ਼ਰਮ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯਜਨ-ਵੇਦੀ ਸਜੀਆਂ ਹਨ। ਕੇਲੇ ਦੇ ਬਾਗਾਂ, ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਸਾਲ, ਤਾਲ, ਤੇ ਤਮਾਲਾ ਰੁੱਖ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਫੁੱਲਦਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਜਗਾ ਸੁਭਾਏ ਹੋਈ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਸਯਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਗ, ਸੁਪਰਣ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਕਿਨਨਰਾਂ ਨਾਲ। ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਛਾ ‘ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਈ, ਆਜ, ਵੈਖਾਨਸ, ਮਾਸ਼, ਵਾਲਖਿਲਿਆ ਤੇ ਮਰੀਚੀਪਾ ਨਾਲ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਜੋ ਦਿਵਿਆ ਗਹਣਿਆਂ ਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਕਲਾ-ਕੌਸ਼ਲ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ, ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਵ ਤੇ ਅਸੁਰ, ਜੋ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੰਸ, ਸਾਰਸ, ਤੇ ਜਲ-ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਾਰਸ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼, ਚਮਕਦਾਰ ਬੈਰੀਲ ਪੱਥਰ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਘਣੀ। ਚਾਰ ਪਾਸੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਝੂਠ-ਸਫੈਦ ਵਿਮਾਨ-ਮਹਿਲ, ਜੋ ਦਿਵਿਆ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਗੀਤ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ। ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ, ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੁਗੰਧੀ ਚੰਦਨ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਗਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਰਸ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਲਈ ਮਨਮੋਹਕ। ਉਹ ਉੱਤਮ ਅਗਰੂ, ਤੱਕੋਲਾ, ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫਲਦਾਰ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਤੇ ਬਾਗ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਤਮਾਲਾ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਮਰੀਚਾ ਦੇ ਘਣੇ, ਤੇ ਨਦੀ-ਕੰਢੇ ‘ਤੇ ਮੋਤੀ ਦੇ ਗੁਚੇ ਸੁੱਕਦੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜ, ਮੰਜਨਾਟੇ ਦੇ ਢੇਰ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਵੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਸੁਹਾਵਣੇ ਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਝਰਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਵੇ, ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਧਰਤੀ, ਅਤੇ ਵਿਰਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।