ਇੱਕ ਵਾਰ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਅਦਭੁਤ, ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਚੈਤਰਰਥ, ਨਲਿਨੀ ਅਤੇ ਨੰਦਨ—ਇਹ ਦਿਵਯ ਵਣ—ਉਸਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਗਏ। ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਚੰਨ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਸਨ; ਉਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਕ ਮਹਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਸਵਯੰਭੂ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਵ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਰਾਵਣ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ ਸੀ, ਸਿਵਾਏ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ। ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵੈਦਿਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸੋਮਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਯਜਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਪਾਪੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੰਤਾ ਅਤੇ ਕਰੂੜ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਠੋਰ, ਨਿਰਦਈ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਰਾਵਣ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੂੜ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਭਰਾ—ਰਾਵਣ—ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਦਿਵਯ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਦੇਖਿਆ। ਰਾਵਣ ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਮਾਨੋ ਮੌਤ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਆਈ ਹੋਵੇ; ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਪੌਲਸਤਿਆ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਗੌਰਵ ਸੀ। ਵਹ ਰਾਕਸ਼ਸੀ, ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ, ਰਾਵਣ—ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ—ਦੇ ਕੋਲ ਆਈ। ਉਸ ਦੇ ਚਮਕਦੇ, ਵੱਡੇ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ, ਸੂਰਪਣਖਾ, ਜੋ ਵਿਗੜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਪਰ ਨਿਡਰ, ਨੇ ਆਪਣਾ ਡਰ, ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਭਰਮ ਦਰਸਾਇਆ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਬਾਤਾਂ ਕਹੀਆਂ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਵੈਦਿਕ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਿਆਕਾਂਡ ਦਾ ਤੀਜਾ-ਤੀਜਾ ਸਰਗ। ਸੂਰਪਣਖਾ, ਦੁਖੀ ਹੋਈ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ—ਜਗਤ ਦਾ ਡਰ—ਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚ, ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ। "ਤੂੰ ਭੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਅਨਿਯਤ ਅਤੇ ਮਨਮੌਜੀ ਹੋ; ਤੂੰ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਜੋ ਉਠ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਜੋ ਰਾਜਾ ਨੀਚ ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਣਗੌਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਜੇ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਾਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਜ, ਕਰਤਵਾਂ ਸਮੇਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਜੋ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਜਾਸੂਸਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਪਰਵਾਹ, ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ, ਅਤੇ ਅਸੰਜਮ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਲੋਕ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਚਿੱਟੇ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਅਸੰਜਮ ਹੈ, ਉਹ繁ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ, ਰਾਵਣ, ਜੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ, ਅਸਥਿਰ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਦੇਵ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋਣ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਰਾਜ ਕਰੇਂਗਾ? ਤੂੰ, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਬਚਪਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ; ਜੋ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ—ਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਬਣੇਂਗਾ? ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਜਾਸੂਸ, ਖਜਾਨਾ, ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਹੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ। ਰਾਜਾ, ਜੋ ਜਾਸੂਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੂਰ ਦੇ ਖਤਰੇ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ 'ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ ਜੋ ਜਾਸੂਸ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਆਮ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ; ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਜਨਸਥਾਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਭਿਆਨਕ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਖਰਾ ਅਤੇ ਦੂਸ਼ਣ ਸਮੇਤ, ਕੇਵਲ ਰਾਮਾ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਚੁੱਕਾ, ਦੰਡਕ ਵਣ ਹੁਣ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਨਸਥਾਨ ਰਾਮਾ ਵੱਲੋਂ ਉਲੰਘਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਥਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਤੂੰ, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਲਾਲਚੀ, ਲਾਪਰਵਾਹ, ਦੂਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਉਠੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਕੋਈ ਜੀਵ ਉਸ ਰਾਜਾ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਦੌੜਦਾ ਜੋ ਕਠੋਰ, ਘੱਟ ਦਿੰਦਾ, ਲਾਪਰਵਾਹ, ਅਹੰਕਾਰ, ਅਤੇ ਛਲ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਹੁਤ ਅਹੰਕਾਰੀ, ਅਣਪਹੁੰਚ, ਅਤਿ-ਅਹੰਕਾਰ, ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਖਤਰੇ ਸਮੇਂ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਰਾਜੋਂ ਵੰਜਿਆ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਘਾਹ ਵਰਗਾ ਨਿਕਾਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਕੰਡੀਆਂ, ਡਲਿਆਂ ਜਾਂ ਧੂੜ ਨਾਲ ਕੰਮ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਪਦ-ਚੁੱਕੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਚੋਲੀ ਜਾਂ ਕੁਚਲੀ ਮਾਲਾ ਨੂੰ ਫੈਂਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਰਾਜੋਂ ਡਿੱਗਿਆ, ਯੋਗ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਨਿਕਾਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਪਰ ਜੋ ਰਾਜਾ ਚੋਖਾ, ਸਭ ਜਾਣਦਾ, ਸੰਜਮ ਵਾਲਾ, ਕ੍ਰਿਤਘਨ, ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਾਗਦੇ ਜਾਂ ਸੁੱਤੇ, ਉਹ ਨੀਤੀ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੁੱਸਾ ਅਤੇ ਦਇਆ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਤੂੰ, ਰਾਵਣ, ਮੰਦ-ਮੱਤ, ਇਹ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਜਾਸੂਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮਹਾਂ ਵਿਧਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀ। ਤੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ, ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਥਾਂ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਹੀ ਵੰਡ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਗੁਣ-ਅਵਗੁਣ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ; ਤੇਰਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ ਰਾਜ ਜਲਦੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਪਣਖਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ—ਰਾਤ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਧਨ, ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ—ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਵੈਦਿਕ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਿਆਕਾਂਡ ਦਾ ਚੌਂਤੀ-ਚੌਂਤੀ ਸਰਗ। ਸੂਰਪਣਖਾ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਕਹਿੰਦੇ ਦੇਖ, ਰਾਵਣ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: "ਇਹ ਰਾਮ ਕੌਣ ਹੈ? ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕੀ ਹੈ? ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ? ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤਾਪਤਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ? ਅਤੇ ਉਹ ਦੰਡਕ ਵਣ, ਜੋ ਇੰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਆਇਆ? ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਕਿਹੜਾ ਹਥਿਆਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ—ਖਰਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸ ਅਤੇ ਦੂਸ਼ਣ—ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ?