ਰਾਵਣ ਨੇ ਤਕਸ਼ਕ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ। ਨਰਵਾਹਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਅਸਚਰਜਕਾਰੀ, ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚੈਤਰਰਥ, ਨਲਿਨੀ ਤੇ ਨੰਦਨ — ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਵਨ — ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਏ। ਆਪਣੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਉਧਿਆਣ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ। ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਸਵਯੰਭੂ ਦੇ ਜੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵੱਖਰੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ ਸੀ, ਸਿਵਾਏ ਮਨੁੱਖ ਦੇ। ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ (ਦ੍ਵਿਜ) ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਦੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਗਲਮਈ ਮੰਨਦੇ। ਪਰ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ, ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਯਜਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਪਾਪੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦਈ ਸੀ। ਉਹ ਕਰੂੜ, ਨਿਰਦਯੀ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੈਬੀਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ ਸੀ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭੈੜੇ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਭਰਾ ਨੂੰ ਦੇਵ ਵਸਤ੍ਰਾਂ, ਭੂਸ਼ਣਾਂ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਤ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਯਤ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਮ੍ਰਿਤਿਊ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਰਾਜਾ, ਪੌਲਸਤ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਉੱਤਮ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸੀ। ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸੀ, ਆਪਣੇ ਭੈਣੇ ਰਾਵਣ — ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ — ਕੋਲ ਆਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਸ਼ੂ੍ਰਪਣਖਾ, ਜੋ ਅਪਾਹਜ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਪਰ ਡਰ ਰਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਡਰ, ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਭਰਮ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਬਾਤਾਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੀ ਤੈਂਤੀਸਵੀਂ ਸਰਗਾ। ਫਿਰ, ਦੁਖੀ ਹੋਈ ਸ਼ੂ੍ਰਪਣਖਾ ਨੇ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਭੈ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ, ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਤਿੱਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ। "ਤੂੰ ਵਿਅਸਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਅਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋ ਕੇ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਖਤਰਾ ਉੱਠ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਰਾਜਾ ਹੇਠਲੇ ਵਿਅਸਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ, ਵਾਸਨਾ ਤੇ ਲਾਲਚ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਜੋ ਰਾਜਾ ਸਮੇਂ-ਸਿਰ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਂਦਾ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਸਮੇਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਲੋਕ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਜਾਸੂਸਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਪਰਵਾਹ, ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਅਤੇ ਅਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦਾ, ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਚਿਕਣੇ ਕੰਢੇ ਵਾਲੇ ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਰਾਜੇ ਆਪਣੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਚਮਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੇ। ਜਦੋਂ ਤੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦੇਵ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਸੁਰ — ਜੋ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਸੰਯਮੀ ਹਨ — ਖੜੇ ਹੋਣਗੇ, ਤਦ ਤੂੰ, ਜੋ ਅਸਥਿਰ ਅਤੇ ਅਸਮਝ ਹੈਂ, ਰਾਜਾ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿਣਾ? ਤੂੰ, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਬਚਪਨ ਦੀ ਸੋਚ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਹੀਣ ਹੈਂ; ਜੋ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ — ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇਂਗਾ? ਜਿਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਜਾਸੂਸ, ਖਜ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਉਸਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਤਰੇ, ਚਾਹੇ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋਣ, ਜਾਸੂਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਦੂਰ-ਦੇਸ਼ੀ' ਆਖਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਰਾਜਾ ਮੰਨਦੀ ਹਾਂ ਜੋ ਜਾਸੂਸਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਆਮ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੈ; ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਜਨਸਥਾਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਚੌਦ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਰਾਮ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਖਰ ਅਤੇ ਦੂਸ਼ਣ ਸਮੇਤ। ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਦੰਡਕ ਵਨ ਹੁਣ ਸੁੱਖੀ ਹੈ, ਜਨਸਥਾਨ ਰਾਮ ਵਲੋਂ ਉਜਾੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਦੇ ਥੱਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਤੂੰ, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਲਾਲਚੀ, ਲਾਪਰਵਾਹ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈਂ; ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਖਤਰਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ। ਕੋਈ ਜੀਵ ਉਸ ਰਾਜੇ ਵਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਜੋ ਕਰੂੜ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਲਾਪਰਵਾਹ, ਅਹੰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਝੂਠਾ ਹੋਵੇ, ਜਦ ਉਹ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਵੀ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਹੁਤ ਅਹੰਕਾਰੀ, ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ, ਆਪੇ-ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਜਦ ਉਹ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇ। ਜੋ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਖਤਰੇ ਵੇਲੇ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੰਞ ਜਾਂਦਾ, ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਘਾਸ ਵਰਗਾ ਨਿਕੰਮਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਕੰਡਿਆਂ, ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਧੂੜ ਨਾਲ ਕੰਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਰਾਜੇ ਜੋ ਆਪਣੀ ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਕੱਪੜਾ ਜਾਂ ਕੁਚਲਿਆ ਹਾਰ ਫੈਂਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਰਾਜ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਮਨੁੱਖ, ਭਾਵੇਂ ਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਨਿਕੰਮਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਪਰ ਉਹ ਰਾਜਾ ਜੋ ਜਾਗਰੂਕ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਸਵੈ-ਸੰਯਮੀ, ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਅਤੇ ਧਰਮੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਲੰਮਾ ਚਿਰ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਸੁੱਤੇ ਵੀ, ਉਹ ਨੀਤੀ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਖਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਦਇਆ ਸਾਫ਼ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਜਾ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਤੂੰ, ਰਾਵਣ, ਮਾੜੀ ਸੋਚ ਵਾਲਾ, ਇਹ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ; ਤੂੰ ਜਾਸੂਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਧ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਪਾਈ। ਤੂੰ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ, ਵਿਅਸਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈਂ, ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤੇਰੀ ਸੋਚ ਗੁਣ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਵਿਚ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ; ਤੇਰਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ ਰਾਜ ਜਲਦੀ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਸਭ ਗਲਤੀਆਂ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਰਾਵਣ, ਜੋ ਧਨ, ਮਾਣ ਤੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਚਿਰ ਤੱਕ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੀ ਚੌਂਤੀਸਵੀਂ ਸਰਗਾ। ਫਿਰ, ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸ਼ੂ੍ਰਪਣਖਾ ਨੂੰ ਤਿੱਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿਚ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, "ਇਹ ਰਾਮ ਕੌਣ ਹੈ? ਉਸਦੀ ਤਾਕਤ ਕੀ ਹੈ? ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਦਿਸਦਾ ਹੈ? ਉਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿੰਨੀ ਹੈ? ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ ਦੰਡਕ ਵਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਆਇਆ ਹੈ?