ਰਾਮ ਚੰਤਰ ਦੇ ਅਰਣਯ ਕਾਂਡ ਦੀ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਦੀ ਘੜੀ ਆਈ। ਰਾਮ, ਪसीਨੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਖਰਾ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਭੇਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਾਣਾਂ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਖਰਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਝਾਗ ਵਾਲਾ ਲਾਲ ਲਹੂ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜੀ ਝਰਨਿਆਂ ਤੋਂ ਧਾਰਾਂ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ। ਰਾਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਕੇ, ਖਰਾ ਬਿਲਕੁਲ ਬੇਬਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਲਹੂ ਦੀ ਗੰਧ ਨਾਲ ਪਾਗਲ ਹੋ ਕੇ, ਖਰਾ ਫੇਰ ਰਾਮ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜ ਪਿਆ। ਖਰਾ, ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ, ਹਥਿਆਰ ਫੜ ਕੇ ਰਾਮ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਤਾਂ ਚਲਾਕ ਤੇ ਫੁਰਤੀਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਕਦਮ ਪਿੱਛੇ ਲੈ ਲਏ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਬਾਣ ਚੁੱਕਿਆ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦੰਡ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਖਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ। ਉਹ ਬਾਣ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਇੰਦਰ (ਮਘਵਾਨ) ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਧਨੁ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਖਰਾ ਵੱਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਛੱਡਿਆ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਾਣ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਖਰਾ ਦੇ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਲੱਗਾ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਧਨੁ ਤਾਣ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਖਰਾ, ਉਸ ਬਾਣ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਧਕਾ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਸਫੈਦ ਵਣ ਵਿੱਚ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਖਰਾ, ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜਰ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਨਾਮੁਚੀ ਝਾਗ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਬਲਾ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਡੋਲ ਵਜਾਏ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਖਰਾ ਤੇ ਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸਨ, ਮਾਰੇ ਗਏ। “ਵਾਹ, ਰਾਮ ਦਾ ਮਹਾਂਕਰਤਵ! ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੱਚੀ ਸਵਰੂਪ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਵਾਹ, ਕੀ ਤਾਕਤ, ਕੀ ਅਡੋਲਤਾ—ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।” ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਦੇਵਤੇ ਆਏ ਜਿਵੇਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਤੇ ਫਿਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਅਗਸਤਿਆ ਸਮੇਤ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਇਸ ਲਈ ਮਹਾਂ ਇੰਦਰ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ, ਸ਼ਰਭੰਗਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਆਇਆ ਸੀ; ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਪਾਅ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਲਿਆ।” “ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਇਹ ਕੰਮ ਤੁਸੀਂ ਕੀਤਾ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ!” “ਹੁਣ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੰਡਕਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਕਰਣਗੇ; ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੀਤਾ, ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ—” ਪਹਾੜੀ ਕਿਲੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ, ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ। ਰਾਮ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਵੈਦੇਹੀ (ਸੀਤਾ) ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਅਕਾਲਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ, ਅਰਣਯ ਕਾਂਡ ਦਾ ਇਕਤੀਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਅਕੰਪਨ, ਜਨਸਥਾਨ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਕੇ ਲੰਕਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਰਾਜਾ, ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਕਈ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ, ਖਰਾ ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ ਬਚ ਕੇ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਸ-ਸੀਸਾ ਰਾਵਣ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ, ਅਕੰਪਨ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਜਵਾਲਾ ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾੜ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। “ਕਿਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਭਿਆਨਕ ਜਨਸਥਾਨ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ? ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ?” “ਇੰਦਰ ਵੀ, ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇਵੇ, ਕੁਬੇਰ, ਯਮ, ਵਿਸ਼ਨੂ—ਕੋਈ ਵੀ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ।” “ਮੈਂ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾੜ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਅੰਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।” “ਮੈਂ ਹਵਾ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਪਕੜ ਸਕਦਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਵਾਲਾ ਨਾਲ ਸਾੜ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਦਸ-ਸੀਸਾ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਅਕੰਪਨ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਡਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਵਣ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦਸ-ਸੀਸਾ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸਰਤਾਜ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਅਕੰਪਨ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਇੱਥੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਨੌਜਵਾਨ, ਸਿੰਘ-ਕੰਧੇ ਵਾਲਾ, ਨਾਮ ਰਾਮ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਗੂੜ੍ਹ ਰੰਗ ਦਾ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼, ਤੇਜਸਵੀ, ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਵਿਰਤਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ; ਉਸ ਨੇ ਖਰਾ ਤੇ ਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।” ਅਕੰਪਨ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਵੱਡੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਆਹ ਭਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਕੀ ਇਹ ਰਾਮ ਇੰਦਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਨਸਥਾਨ ਆਇਆ ਹੈ? ਸੱਚ ਦੱਸ, ਅਕੰਪਨ।” ਰਾਵਣ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਕੰਪਨ ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਵਿਰਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। “ਰਾਮ, ਤੇਜਸਵੀ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਸਾਰੇ ਧਨੁਧਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਦਿਵ੍ਯ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉੱਚਤ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਡੋਲ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ, ਚੰਨ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ, ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਉਹਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਜਨਸਥਾਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।” “ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਰਾਮ ਦੇ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪੰਖ ਵਾਲੇ ਬਾਣ ਹੀ ਕਾਫੀ ਹਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਦੇ ਮਹਾਂਕਰਤਵ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਵਿਰਤਾ, ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਇਹ ਕਹਾਣੀ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਤੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜੀ।