ਰਾਮਚਰਿਤਮਾਨਸ ਦੇ ਅਰੰਣਯ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਖ਼ਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਰਾਛਸ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਖੁਰਾਕ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਅਸਰ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਸ਼ਟ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਇਸ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਭਿਆਨਕ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਅਹਿਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਇੱਥੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਲੈਣ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਤੀਰ ਤੇਰੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੀਰ ਦੇਣਗੇ ਜਿਵੇਂ ਚੂਹੇ ਦੇ ਬਿਲ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਪ ਨਿਕਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਧਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਦੰਡਕ ਅਰਨਿਆ ਵਿੱਚ ਖਾ ਗਿਆ, ਅੱਜ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਸਮੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲਾ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਅੱਜ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਤੀਰ ਵੱਜਦੇ ਵੇਖਣਗੇ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਤੂੰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਹੇ ਕੁਲ ਦੀ ਨਾਕ, ਜਿੰਨਾ ਮਰਜ਼ੀ ਜਤਨ ਕਰ ਲੈ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਐਵੇਂ ਢਾਹ ਦੇਵਾਂਗਾ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਤਾੜ ਦਾ ਫਲ ਢਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਖ਼ਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਤੇ ਉਹ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਤਪਦਾ ਹੋਇਆ ਉੱਤਰਿਆ, "ਹੇ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ! ਤੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਮ ਰਾਛਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਇਹ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਸੱਚੇ ਵੀਰ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਮਾਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਆਮ ਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਹੀਣ ਲੋਕ, ਜੋ ਖ਼ਸਤੀ ਲੜਾਕੂ ਹਨ, ਉਹੀ ਵਿਅਰਥ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਜਿਹੜਾ ਅਸਲ ਹੀਰੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮੌਤ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਣ ਤੇ। ਤੇਰਾ ਇਹ ਮਾਣ ਤੇਰੀ ਘਟਿਆ ਸੋਚ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਝਲਕ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਜਾਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜੀ ਹੋਈ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ। ਪਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ, ਮੈਂ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਫੜੇ, ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਲ ਆਪਣੀ ਫਾਹੀ ਨਾਲ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਤੂੰ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਛਸ ਮਾਰੇ ਹਨ, ਪਰ ਅੱਜ ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਸੂ ਪੁੰਝਾਂਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਖ਼ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਤੇ ਤੀਖੀ ਗਦਾ ਰਾਮ ਵੱਲ ਸੁੱਟੀ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਗਦਾ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਦਰੱਖ਼ਤ ਤੇ ਜੜੀਆਂ ਸਾੜਦੀ ਹੋਈ ਰਾਮ ਵੱਲ ਵਧੀ। ਪਰ ਰਾਮ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਗਦਾ ਮੌਤ ਦੀ ਫਾਹੀ ਵਾਂਗ ਉੱਤੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਗਦਾ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿੱਦਰ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਜਿਵੇਂ ਜਾਦੂ ਤੇ ਜੜੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਸੱਪ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਨੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਖ਼ਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਮੰਦਭਾਗੀ ਰਾਛਸ, ਇਹ ਤੇਰੀ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਸੀ ਜੋ ਹੁਣ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈ—ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈਂ, ਤੇਰਾ ਸਾਰਾ ਸ਼ੋਰ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਗਦਾ ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿੱਦਰ ਹੋ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਤੇਰੀ ਝੂਠੀ ਹਿੰਮਤ ਵੀ ਮਿੱਟ ਗਈ। ਜਿਹੜਾ ਤੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਮਾਰੇ ਗਏ ਰਾਛਸਾਂ ਦੇ ਅੰਸੂ ਪੁੰਝੇਂਗਾ, ਉਹ ਵੀ ਝੂਠ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਝੂਠੇ ਤੇ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਰਾਛਸ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰਾਂਗਾ ਜਿਵੇਂ ਗਰੁੜ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਧਰਤੀ ਤੇਰੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਲਹੂ ਪੀ ਲਵੇਗੀ। ਤੂੰ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਹੱਥ ਢੀਲੇ ਪਏ ਹੋਏ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਲੱਗੇਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੁਲਭ ਪ੍ਰੇਮੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੂੰ ਚੰਨਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਤੂੰ, ਰਾਛਸਾਂ ਨੂੰ ਲੱਜਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆ, ਮੌਤ ਦੀ ਨੀਂਦ ਸੋ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਇਹ ਦੰਡਕ ਅਰਨਿਆ ਮੁਨੀਆਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਦ ਤੂੰ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਹਰ ਥਾਂ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਘੁੰਮਣਗੇ। ਅੱਜ ਰਾਛਸਣੀਆਂ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਸੂ, ਡਰੀਆਂ ਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹੋ ਕੇ ਭੱਜਣਗੀਆਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਦੀ ਤੂੰ ਮਰਿਆਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਤੇਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੁੱਖ ਦਾ ਸਵਾਦ ਚੱਖਣਗੀਆਂ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਹੇ ਨੀਚ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਿਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਸਦਾ ਕਾਂਟਾ ਬਣਿਆ, ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਡਰ ਕੇ ਹੋਮ ਵੀ ਸ਼ੰਕਾ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਗੁੱਸੇ ਭਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਖ਼ਰ ਨੇ ਭਾਰੀ ਤੇ ਕਰਕਸ਼ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਮਾਣੀ ਹੋਈ ਤੇ ਨਿਡਰ ਹੈਂ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਕਾਲ ਦੇ ਫਾਹੀ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਕਲ ਗੁਆ ਬੈਠਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜਾਂ ਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਖ਼ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭੰਵ ਨਚਾਏ ਤੇ ਜੰਗ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਲੱਭਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹਾ ਵੱਡਾ ਸ਼ਾਲ ਦਰੱਖ਼ਤ ਵੇਖਿਆ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹੋਠ ਚਬਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਦਰੱਖ਼ਤ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਖਾੜ ਲਿਆ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੀਕਦਾ ਹੋਇਆ ਰਾਮ ਵੱਲ ਸੁੱਟਿਆ, "ਤੂੰ ਮਰ ਗਿਆ!" ਕਿਹਾ। ਪਰ ਵੀਰ ਰਾਮ ਨੇ, ਖ਼ਰ ਵੱਲੋਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਭਾਰੀ ਗੁੱਸਾ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਖ਼ਰ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੰਤ ਕਰ ਸਕੇ।