ਜਦੋਂ ਰਣਭੂਮੀ 'ਚ ਰਾਮ ਤੇ ਖਰ ਦੋਵੇਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ ਹੋ ਕੇ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਬੇਅੰਤ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਬੱਦਲ ਨੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵੀ ਮੰਦ ਪੈ ਗਈ। ਖਰ ਨੇ ਨਲਿਕਾ, ਨਰਾਚ ਅਤੇ ਨੁਕੀਲੇ ਵਿਕਰਨੀ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਐਸੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਅੰਕੁਸ਼ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਖਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਥ 'ਤੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਧਨੁਸ਼, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਐਸਾ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਫਾਂਸੀ ਦਾ ਫੰਦਾ ਲੈ ਕੇ ਖੜੀ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਖਰ ਨੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਅਟੱਲ ਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਝਿਆ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਖਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗੂਂ ਨਿਡਰ ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਚਾਲ ਨਾਲ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਰਤਾ ਭੀ ਡਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਕਿਸੇ ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਰ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ। ਫਿਰ ਖਰ ਆਪਣਾ ਰਥ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਲੈ ਕੇ ਰਾਮ ਵਲ ਐਸਾ ਵਧਿਆ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣੀ ਅੱਗ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹਾਰਥੀ ਕਲਾ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਰਾਮ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਹੀ, ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਰਾਮ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸੱਤ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਖਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ 'ਚ ਵਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਖਰ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਰਾਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੁੱਲ ਸੀ। ਖਰ ਦੀਆਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਕਵਚ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਹੁਣ ਰਾਮ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿੱਦਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਲਪਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੰਤੁ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀ ਧੁਨੀ ਹੋਈ। ਇਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਧਨੁਸ਼ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਖਰ ਵਲ ਵਧਿਆ। ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਪੰਖੀਆਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਖਰ ਦੀ ਝੰਡਾ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਝੰਡਾ ਕਈ ਟੁਕੜਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ 'ਤੇ ਖਰ ਨੇ ਚਾਰ ਤੀਰ ਰਾਮ ਦੇ ਅੰਗਾਂ 'ਚ ਮਾਰੇ, ਇਕ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਭੇਦਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਭਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਵਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ, ਜੋ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਸੀ, ਖਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਲਹੂ-ਲੁਹਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਮ, ਜੋ ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸੀ, ਨੇ ਛੇ ਤੀਰ ਚਲਾਏ—ਇੱਕ ਨਾਲ ਖਰ ਦਾ ਸਿਰ, ਦੋ ਨਾਲ ਬਾਂਹਾਂ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਅਰਧ-ਚੰਦ੍ਰਾਕਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਤੀਰ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੇ ਖਰ ਦੇ ਰਥ ਦਾ ਜੋਆ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਚਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ, ਤੇ ਛੇਵੇਂ ਨਾਲ ਖਰ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰਥ ਦੇ ਤਿੰਨ ਖੰਭੇ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ, ਦੋ ਨਾਲ ਧੁਰਾ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਤੀਰ ਨਾਲ ਖਰ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੰਤੁ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਤੀਰ ਚਲਾਇਆ ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਖਰ ਨੂੰ ਤੇਰਵੇਂ ਤੀਰ ਨਾਲ ਭੇਦਿਆ। ਹੁਣ ਖਰ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਰਥ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਸਾਰਥੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਖਰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉੱਤਰ ਆਇਆ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਰਾਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੌਰੀਤਾ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰੰਯਕਾਂਡ ਦਾ ਉਨਤੀਵਾਂ ਸਰਗ। ਰਾਮ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਖਰ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜਿਆ, ਰਥ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋਇਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਤੇ ਫਿਰ ਕਠੋਰ ਬੋਲਿਆਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ, ਜੋ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਇਸ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹੈਂ, ਐਸਾ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਨਿੰਦਤ ਹੈ। ਤੂੰ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਭੈਦਾਇਕ, ਨਿਰਦਈ ਤੇ ਪਾਪੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਜੇ ਕੋਈ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਐਸਾ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਥਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ। 'ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਸਭ ਵਲੋਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜਹਿਰੀਲਾ ਸਾਂਪ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ 'ਤੇ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਲਾਲਚ ਜਾਂ ਵਾਛਾ ਕਰਕੇ ਬਿਨਾ ਸਮਝੇ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਸੱਪ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਮੌਤ ਵੇਖਦੀ ਹੈ। 'ਤੂੰ ਦੰਡਕ ਅਰਣਯ 'ਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਜੋ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਣ ਵਾਲੇ ਤਪਸਵੀ ਮਾਰੇ ਹਨ, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲਿਆ? ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਨਿਰਦਈ ਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਨਿੰਦਤ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੀਆਂ ਜੜਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਜਰੂਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਫੁੱਲ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। 'ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ, ਦੁਸ਼ਟ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਅੰਜਾਮ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਜਹਿਰੀਲਾ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਅਸਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਭਿਆਨਕ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਰਾਤ ਦੇ ਯਾਤਰੀ। ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਤੀਰ, ਤੈਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦੇਣਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਲ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਸੱਪ। 'ਜਿਹੜੇ ਧਰਮੀ ਤਪਸਵੀ ਤੂੰ ਦੰਡਕ ਅਰਣਯ 'ਚ ਖਾ ਗਿਆ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਾ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਅੱਜ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤੇ ਹੁਣ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਹਨ, ਵੇਖਣਗੇ ਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਢਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।' 'ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਵਾਰ ਕਰ, ਹਰ ਜਤਨ ਕਰ, ਪਰ ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਖਜੂਰ ਦੇ ਫਲ ਵਾਂਗ ਸੁਲਝਾ ਦੇਵਾਂਗਾ।' ਐਸਾ ਰਾਮ ਵਲੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਖਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕੰਪਦਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।