ਰਾਮਚਰਿਤਮਾਨਸ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਰਣਯਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਮ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਹਨ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ੌਰਯ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸਭ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਭਯਾਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ, ਤਾਂ ਖ਼ਰ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਸੈਨਿਕ ਦਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਖ਼ਰ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਥ ’ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀ ਗੱਜ ਉਠਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਵਲ ਵਧਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸੀ, ਖ਼ਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇਵੋ, ਮੈਂ ਬੜੀ ਵਿਰਤਾ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਜਲਦੀ ਨਾ ਕਰੋ। ਵੇਖੋ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਕੇ ਦਿਖਾਵਾਂਗਾ। ਇਹ ਮੇਰਾ ਸੱਚਾ ਵਚਨ ਹੈ, ਮੈਂ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਲਏ ਹਨ। ਜਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਰਾਮ ਲਈ ਮੌਤ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗਾ ਜਾਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ। ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਆਪਣੀ ਲਲਕਾਰ ਰੋਕੋ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣੋ। ਜੇ ਰਾਮ ਮਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜਨਸਥਾਨ ਵਾਪਸ ਜਾਵੋਗੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜੇ ਮੈਂ ਮਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਰਾਮ ਨਾਲ ਲੜੋ।” ਖ਼ਰ ਨੇ, ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, “ਜਾ, ਯੁੱਧ ਕਰ।” ਤਦ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਆਪਣੇ ਚਮਕਦੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਰਾਮ ਵਲ ਦੌੜ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਨਗਾੜੇ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਤਿੱਖੇ ਤੀਰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਉਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਬਲੀ, ਰਾਮ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ, ਸਿੰਘ ਤੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਟਕਰਾਏ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਤੀਰ ਰਾਮ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਮਾਰੇ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਮ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਵਾਹ! ਇਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਿੰਨੀ ਤਾਕਤ ਹੈ! ਇਸ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਛੂਹ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।” ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਵੀ ਇਹ ਤੀਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।” ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਚੁੱਕੇ, ਜੋ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਚੌਦਾਂ ਤੀਰ ਮਾਰੇ ਅਤੇ ਚਾਰ ਹੋਰ ਤਿੱਖੇ, ਸੁੰਦਰ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਉਸ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰੇ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰੇ ਘੋੜੇ ਡਾੜ੍ਹ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਅੱਠ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਵੀ ਰਥ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਇਕ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਝੰਡਾ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਆਪਣਾ ਟੁੱਟਿਆ ਰਥ ਛੱਡ ਕੇ ਉੱਤਰਿਆ, ਤਦ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਤੀਰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੀ ਅਪਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੇ ਹੋਰ ਤੀਰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਭੇਦਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਤਿੰਨ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਧੂੰਆਂ ਤੇ ਲਹੂ ਵਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਖ਼ਰ ਵਲ ਭੱਜ ਪਏ। ਉਹ ਰਾਮ ਤੋਂ ਇੰਨੇ ਡਰ ਗਏ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਬਾਘ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹਰਣ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ ਖ਼ਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਭੱਜਦੇ ਸੈਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੋੜਿਆ ਅਤੇ ਰਾਹੂ ਵਾਂਗ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪੈਣ ਵਾਂਗ, ਰਾਮ ਵਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਹੁਣ, ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਆਰਣਯਕਾਂਡ ਦੀ ਅਗਲੀ ਕਥਾ। ਜਦ ਖ਼ਰ ਨੇ ਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਾਮ ਦੇ ਸ਼ੌਰਯ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਮ ਨੇ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤੇ ਭਾਰੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਫੌਜ, ਨਾਲ ਹੀ ਦੂਸ਼ਣ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਲੱਗਭਗ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਖ਼ਰ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਰਾਮ ਵਲ ਵਧਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਨਮੁਚੀ ਇੰਦਰ ਉੱਤੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਕੇ, ਨੁਕੀਲੇ ਤੇ ਖੂਨ ਪਿਆਸੇ ਤੀਰ ਰਾਮ ਵਲ ਸੁੱਟੇ, ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਛੱਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ, ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤੰਤਣੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ, ਯੁੱਧ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਕਰਦਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਨੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਤੀਰ ਛੱਡੇ, ਜੋ ਅੱਗ ਦੇ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਸਹਿਣਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਘਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਨਾ ਛੱਡੇ। ਹੁਣ, ਖ਼ਰ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਆਸਮਾਨ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਕੋਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਥਾਂ ਨਾ ਰਹੀ। ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਕਾਰਨ, ਸੂਰਜ ਵੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਚਮਕ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਯੋਧੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਸੰਘਾਰ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਖ਼ਰ ਨੇ ਨਲੀਕਾ, ਨਰਾਚ ਤੇ ਨੁਕੀਲੇ ਵਿਕਰਨੀ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਐਸਾ ਘਾਇਲ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਅੰਕੁਸ਼ ਨਾਲ ਚੋਟ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੇ ਖੜਾ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੌਤ ਨੂੰ ਫਾਹੀ ਫੜੀ ਹੋਈ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਖ਼ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੀ, ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਝਿਆ। ਪਰ ਰਾਮ ਨੇ, ਖ਼ਰ ਨੂੰ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਹਿੰਮਤ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਿੰਘ ਦੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਡਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਘ ਕਿਸੇ ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਰ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ। ਫਿਰ ਖ਼ਰ ਆਪਣੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰਥ ਤੇ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਵਾਨਾ ਅੱਗ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਥੀਅਾਰੀ ਕਲਾ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਮ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ, ਤੀਰ ਸਮੇਤ, ਹੱਥੀ ਦੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ ਤੋਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਸੱਤ ਜਲਦੇ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਖ਼ਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਜਾ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯੁੱਧ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਰਾਮ ਦੇ ਸ਼ੌਰਯ, ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਉਠਿਆ।